Menu
example

“Iedereen is competent in de liefde”17/10/2018


Zonde vindt ze het dat de wereld zo kritisch naar romantiek is gaan kijken. En dus spoort relatie-deskundige Rika Ponnet ons in haar nieuwe boek aan om de liefde toch vooral ten volle te beleven. Zweverig? Zeker niet, want en passant krijgen programma"s als Blind getrouwd een tik, zet ze Tinder in de hoek en stelt ze voor om scheidingen op een totaal nieuwe manier te bekijken.

De druppel was Valentijn. Op die dag liep de spreekwoordelijke emmer bij Rika Ponnet over. "Elk jaar bellen kranten en radiozenders mij dan omdat ze iets rond dat feest van de liefde willen doen. Maar tegenwoordig willen ze vooral dat ik er iets negatiefs over zeg. Deze Valentijn had ik er echt genoeg van, toen wéér een journalist mij vroeg: hebben de liefde en de romantiek ons niet alleen maar ellende gebracht? Dit is toch te gek voor woorden, dacht ik. Als relatiebemiddelaar zie ik in mijn praktijk elke dag wat liefde met mensen doet. Ik leer hen kennen als single en als ze dan via ons iemand hebben leren kennen, zijn ze totaal veranderd. Ik zie elke dag hoe belangrijk dat is, graag zien en verliefd zijn." En dus zette de relatiedeskundige van dit magazine zich aan het schrijven, aan de opvolger van dat succesvolle Blijf bij mij uit 2012, waarvan intussen zo"n 42.000 exemplaren zijn verkocht.

De terugkeer van de romantische liefde, luidt de ondertitel van Alleen met jou. Dat roept de vraag op: was die verdwenen, dan?
Die heeft toch flink wat kletsen gekregen. Als je de tv-formats ziet, de boeken leest of hoort wat een autoriteit als filosoof Alain de Botton erover te zeggen heeft, dan merk je dat er een enorm pleidooi is voor meer rationaliteit en pragmatiek. Zo gelukkig maakt die romantische liefde ons niet, is de teneur. We moeten allemaal trachten om wat minder de hollywoodliefde te willen en om liefde meer te relativeren. De romantische liefde wordt vaak gezien als een bron van relationeel onheil, van problemen en lijden. Dat het er deel van uitmaakt, ontken ik niet, maar dan gooi je toch het kind met het badwater weg. Want uiteindelijk blijft het de meest aangrijpende en vervullende ervaring in het leven van een volwassene: de erkenning, de herkenning en de bevestiging die we beleven op het moment dat we verliefd worden en als die liefde wederzijds is. We stappen om die behoefte in een relatie en als het niet zo goed meer gaat, is het ook de reden waarom we er een punt achter zetten. Blijven mensen soms nog voor het geld bij elkaar? Of voor de moraal, omdat het nu eenmaal zo hoort? Jazeker, maar de tijd waarin dat het dominante kader was, is voorbij. Vandaag stappen mensen in een relatie omdat ze de ander graag zien - en dan gaat dat echt over dat romantische liefdesmodel - en ze stoppen ermee als die gevoelens over zijn. Een van de belangrijke misverstanden over verliefdheid heb ik altijd gevonden dat verliefdheid blind maakt. Dat het een te verwaarlozen, zotte toestand is waar je niet zo veel mee bent. Zo zie ik het niet. Verliefdheid is net een kristalhelder moment waarop je duidelijk en op je meest kwetsbare wijze ziet waar je behoeftes liggen en waar de kwetsbaarheden van de ander zitten."

Wat versta jij dan onder wat je het romantische liefdesmodel noemt? Wat zet jij in de plaats van wat de anderen verwerpen?
"Dan kom je terecht bij de kern van Alleen met jou. Bij de inmiddels algemeen aanvaarde hechtingsleer van de Britse psychiater John Bowlby, en bij wat de Amerikaanse professor Scott Woolley en de Canadese psychologe Sue Johnson er vervolgens mee hebben aangevangen. Kort samengevat: we hebben allemaal primaire hechtingsbehoeften waar we een invulling voor zoeken bij de ander. Dat is de reden waarom we relaties aangaan. Maar de manier waarop we daar vorm aan geven, is voor iedereen anders. Die hangt samen met onze unieke emotionele geschiedenis. Met wat we op dat vlak thuis gezien en geleerd hebben, met onze vorige ervaringen in relaties. Maar ook met de maatschappelijke context waarin we zijn opgegroeid. En wat zien we: het moment waarop we verliefd worden, is eigenlijk het moment waarop die diepste hechtings-behoeftes geraakt worden."

Over die hechtingsleer had je het in Blijf bij mij al. Wat is er nu bijgekomen? Wat heb je sindsdien geleerd?
"Door het succes van dat boek kennen veel mensen de vier hechtingsstijlen die ik erin voorstelde. Maar ik besef nu dat het misschien een te analytische manier was om naar de liefde te kijken. Vandaag daal ik sneller af naar wat er emotioneel en gevoelsmatig speelt. Ik kijk nu meer naar de dynamiek in een relatie in plaats van het vanuit het individu te benaderen. Daarnaast probeer ik ook weg te blijven van alles wat moraliteit is. Zeggen: jij bent de schuldige en jij het slachtoffer? In relaties werkt dat niet. Ik heb beseft dat de meesten nog altijd op een negatieve, moraliserende manier naar relatiegedrag kijken. Er is één model dat we nog altijd het meest geslaagd vinden en dat is een koppel dat trouwt, kinderen krijgt en heel zijn leven samenblijft. Als mensen vijftig jaar getrouwd zijn, worden ze op het stadhuis ontvangen. Niemand die drie keer getrouwd geweest is, wordt gefêteerd. Terwijl je zou kunnen zeggen: wat een moedige mens, dat hij daar drie keer aan begonnen is."

"Vandaag weten we dat de helft van de populatie met echtscheiding of een relatiebreuk te maken krijgt en tegelijk verketteren we nog altijd die helft, of vinden we dat zij gefaald hebben. Dat vind ik triest. Dus kijk ik nu naar scheidingen als: een vraag om verbinding. Ik vind het een verlangen naar verbondenheid, als je scheidt. Dat klinkt gek, maar dat is altijd opnieuw mijn vaststelling. Mensen gaan niet uit elkaar voor niets. Dus laat ons er mee stoppen om dat zo negatief te bekijken. Mensen gaan uit elkaar omdat ze die verbondenheid volledig kwijt zijn en graag in verbondenheid met iemand willen leven. Ze willen zich gelukkig voelen en het gevoel hebben dat ze de ander gelukkig maken. Het is tijd om daar op een andere manier mee om te gaan."

"Pas op: daarmee minimaliseer ik niet wat een echtscheiding met zich meebrengt, wat de impact daarvan kan zijn op een omgeving en op kinderen. Maar het feit dat we dat altijd weer zo negatief voorstellen, maakt dat mensen zichzelf als falend ervaren en zich ook op een bepaalde manier naar hun kinderen opstellen. Je mag niet onderschatten wat de impact daarvan is. Als je daar maatschappelijk, maar ook vanuit de omgeving, constructief mee omgaat, denk ik dat mensen daar zelf ook op een andere manier naar gaan kijken en zichzelf veel meer opnieuw als wél competent in de liefde gaan zien. Dat is een totaal andere mindset."

"Ik heb dit boek al een paar keer als lezing gebracht en ik heb gemerkt wat voor emotionele reacties ik daarop krijg. De eerste keer heb ik nadien in mijn auto zitten wenen. Omdat het mij zo ontroerde. Ik dacht: allez, onnozele taart, nu ben je al zolang bezig ... (glimlacht) Er kwam een vrouw naar mij die zei: ‘Je hebt voor een lange tijd mijn leven goedgemaakt. Het feit dat jij zegt dat ik ambitie mag hebben in de liefde? Dat jij zegt dat ik níét gefaald heb, als gescheiden vrouw? Dat het oké was dat ik die stap gezet heb, omdat het echt niet goed was? En niet dat ik niet hard genoeg mijn best heb gedaan, of dat ik nog langer had moeten blijven voor de kinderen? Maar dat ik mag verlangen om graag gezien te worden en graag te zien? Dat negatieve is ook wat er vandaag in het discours zit van heel wat experten en tv-programma"s. Neem Koppels. Dat zijn eigenlijk vijf goed functionerende koppels en toch vinden we dat we die nog moeten verbeteren. Blind getrouwd, dat is toch ook een beetje: je kunt het niet zelf en dus gaan wij het voor jou doen. Of al die sekstips. Het is steeds weer dezelfde boodschap: je kunt het niet, je bent er niet goed genoeg in. Ook daar heb ik het echt mee gehad. Ik zeg vandaag: iedereen is competent in de liefde."

Waar je het ook duidelijk mee gehad hebt, zijn Tinder en soortgelijke datingapps.

"Ik heb niks tegen die apps. Ik vind ze prima. Als we ze juist gebruiken. Zie je Tinder als een manier om gewoon wat nieuwe mensen te ontmoeten, dan is dat uitstekend. Maar wat merk ik? Dat veel mensen denken dat ze via zo"n app perfect in staat zijn om de juiste partner te vinden. En dan zijn we niet zo goed meer bezig. Want dan schiet je in je eigen voet. Zo ben je op dat moment heel erg bezig met het rationaliseren van een proces dat per definitie ervaringsgericht zou moeten zijn. Door allerlei criteria op te lijsten en te zeggen: ik ga mij maar openstellen als daaraan beantwoord is, maak je dat je moeilijk bij de overgave geraakt waar het bij verliefdheid altijd om draait. Onlangs zag ik een man die in de drie maanden dat hij op Tinder zat geen enkele reactie had gehad. Toen hij bij mij kwam, schoot er niks meer van hem over. Terwijl daar totaal geen reden voor was. Hij was voorin de dertig, zag er goed uit, had gestudeerd en had een toffe job. Ik snapte er niks van en heb toen Elisabeth Timmermans, die haar doctoraat over Tinder heeft gemaakt, om raad gevraagd. Wat leerde zij mij? De likes die je scoort, zijn helemaal geen graadmeter van hoe populair je bent. Neem die man: van zijn ‘soort" zijn er heel veel, waardoor Tinder zijn profiel weinig toont. Na maanden vol frustraties krijgt hij een bericht: als je wilt dat je profiel hoger gerankt staat en je vaker getoond wordt, kun je betalend lid worden. En dát is de bedoeling. Dat zo iemand denkt: als ik nog iemand wil vinden, zal ik maar betalen. Ik heb nogal wat werk gehad om het moraal van die man op te krikken. Dan denk ik: zo"n app richt behoorlijk veel schade aan."

"Ik heb het ook moeilijk met de cultuur van verwerping die ermee gecreëerd wordt. Vergelijk het met hoe het was als je vroeger op café ging. Voor wie heb je dan aandacht? De mensen met wie je verbinding wilt. Want dat geeft ons een goed gevoel. Dat is de motor van hoe wij functioneren in het sociale. Maar waar verplicht Tinder je toe? Als je 100 profielen ziet en je liket er 5 van, heb je tegelijk 95 keer bewust nee gezegd. Je verplicht mensen heel de tijd om anderen af te wijzen. En dat proces doet best iets met mensen. Het is alsof je op café zou komen en tegen 5 man zou zeggen: met jou zie ik het wel zitten, en daarnaast ook al de rest af te gaan en te zeggen: jij bent lelijk, jou wil ik niet voor je kromme neus en jij niet omdat je geen haar meer hebt."

In je boek zoom je in op relaties. Zoom eens uit naar het brede plaatje. Je verkoopt 42.000 boeken: dat wil zeggen dat er nood aan is. Wat zegt dat over onze wereld vandaag de dag?
"Het antwoord zal paradoxaal klinken. Als 42.000 mensen mijn boek kopen, zeggen 42.000 mensen dat ze daar nood aan hebben of denken 42.000 mensen dat ze daar iets uit kunnen leren. Als ik nu vertel dat ik mensen vooral wil bevestigen in hun competenties als liefdeswezens, dan zou ik ook kunnen zeggen: eigenlijk heb je die boeken niet nodig. Go your own way. En dan zal dit dus het laatste boek zijn dat ik geschreven heb. (glimlacht) Omdat mensen als ze dit gelezen hebben, er geen meer hoeven te kopen. Dat zou de ultieme bevrediging zijn. Dat de grootste groep mensen vindt dat ze mijn adviezen niet meer nodig heeft, en denkt: ik ben goed bezig, met vallen en opstaan, want zo zit het nu eenmaal in elkaar en iemand anders kan mij niet zeggen hoe ik het moet doen. Ik kan het zelf."


→ Terug naar overzicht

Rika Ponnet op Facebook

like

Lezingen

Rika Ponnet verzorgt regelmatig lezingen en presentaties binnen het brede vakdomein van de liefde. Op zoek naar een originele en boeiende spreker voor je organisatie?

Boek haar nu