Menu
example

De kunst van het ruziemaken09/04/2018


Als je ruzie maakt met je partner, vriendinnen of collega's, ben je snel geneigd in oude gedragspatronen te vallen: aanvallen, er van alles bij halen, je gelijk willen krijgen, niet echt luisteren. Maar er zijn ook meer constructieve manieren. Wat zijn volgens de deskundigen de regels die je in je achterhoofd moet houden als je ruzie maakt? Artikel van Fleur Baxmeier voor flow

Maak geen verwijten
Michael Schulze, mediator, trainer in geweldloos communiceren en auteur van Hoe versla je een gorilla? Effectief communiceren op de apenrots: ‘Er wordt ons met de paplepel ingegoten dat we voor onze mening moeten uitkomen en een oordeel moeten hebben, maar tijdens conflicten kom je daar meestal niet ver mee. Stel: er is ruzie op de tennisclub omdat het bestuur niet doet wat de leden willen. Als jij als lid vervolgens direct met de vinger naar het bestuur begint te wijzen, dan zullen zij een verdedigende houding aannemen. Leg jij uit wat er echt aan de hand is, bijvoorbeeld dat je bang bent dat de jeugdleden bij de club zullen weglopen, zullen ze veel ontvankelijker zijn voor je argumenten. Afhankelijk van de casus kan er dan een echt gesprek ontstaan waarin hoor- en wederhoor plaatsvindt. Dat is de essentie van geweldloos communiceren. Voortdurend proberen het verwijt uit je communicatie te halen en helder uitleggen wat er aan de hand is zonder dat je daarbij een oordeel velt. In het begin voelt dat heel gek en tegenstrijdig, want je moet iets vertellen, maar je mag niet vertellen wat je wilt of vindt. Maar het mooie van deze tactiek is dat je er veel meer mee bereikt dan wanneer je willekeurig met verwijten strooit. Nog een voorbeeld: ik vraag iemand om feedback te geven op mijn training. Als die persoon antwoordt: ‘Ik vind het allemaal een beetje zweverig en raar', dan denk ik: leuk voor jou dat jij dat vindt. Maar als die persoon zonder waardeoordeel zegt: ‘Ik merkte dat ik me tijdens dat onderdeel opgelaten voelde', dan gaan bij mij de grijze hersencellen werken. Zulke feedback komt binnen omdat de ander het dichtbij zichzelf houdt. Het zet aan tot nadenken en dat is precies wat je wilt bereiken tijdens een conflict.'

Praat over de toekomst
Jay Heinrichs, deskundige op het gebied van overtuigingskracht en auteur
van de bestseller Thank You for Arguing: What Aristotle, Lincoln and Homer Simpson Can Teach Us About the Art of Persuasion: ‘Let de volgende keer dat je ruziemaakt eens op de tijd waarin je spreekt. De kans is groot dat zowel jij als je gesprekspartner in de verleden tijd praten (‘Ik kan niet geloven dat je dat tegen haar hebt gezegd!') of juist in de tegenwoordige tijd (‘Een normale man zou nooit knipogen naar een andere vrouw.') De verleden tijd is vooral handig als je het over straf en criminaliteit hebt, omdat overtuigen in de verleden tijd moet gebeuren door middel van onderzoek - je weet wel, zoals in CSI en Law & Order. De tegenwoordige tijd draait vooral om waardeoordelen: wie is goed, wie is slecht. Ik noem dit ook wel ‘de preek', omdat het de taal van het vingerwijzen is. En of je nu ruzie hebt met je geliefde of met een zakenpartner, een preek afsteken is altijd een slecht idee. Probeer in plaats daarvan de focus te leggen op de toekomst: ‘Mij een trut noemen lost het probleem niet op. Laten we kijken hoe we hier uit kunnen komen.' Ik beschuldigde mijn puberzoon er een tijdje terug van dat hij alle tandpasta had opgemaakt. ‘Maar daar gaat het toch niet om, pap?' reageerde hij op sarcastische toon. ‘Het punt is: hoe gaan we voorkomen dat dit in de toekomst nog eens gebeurt?' Zeker, mijn zoon was cynisch, maar hij had in ieder geval naar me geluisterd, want ik heb hem ontelbaar veel keren verteld dat hij zich tijdens conflicten op de toekomst moet richten. Dus ik liet hem winnen. ‘Je hebt gelijk,' zei ik. ‘Jij wint. En wil je nu dan een nieuwe tube tandpasta halen?' En dat deed hij. Hij liep van de bovenste verdieping van ons huis naar de ijskoude kelder en pakte een tube. Dus won hij echt? Ja, op punten. Maar ik kreeg ook mijn zin en dat is de essentie van een goede ruzie: in the end bereik je in het ideale geval een consensus, een overeenkomst waarbij alle partijen zich een winnaar voelen.'

Ga conflicten niet uit de weg
Rika Ponnet, relatietherapeut en auteur van Blijf bij mij, een boek over machtsstrijd:
'Conflicten en meningsverschillen maken deel uit van het samenzijn van mensen. Nooit conflicten hebben, nooit een meningsverschil op tafel leggen, is een teken aan de wand. Het wijst in heel veel gevallen op angst voor conflict en dus ook op angst voor echte intimiteit. Als je ruzies altijd maar uit de weg gaat, ondermijn je in feite het contact in een relatie. Laat je ze toe, dan versterkt dat de banden. Stel je bij jezelf vast dat je conflicten vermijdt, leer dan om dingen die je moeilijk vindt toch te communiceren: lukt het niet direct face to face, schrijf ze dan uit en ga daarna alsnog het gesprek aan. Durf te kijken naar je onderliggende angsten voor conflicten: vaak hangen die samen met oude ervaringen uit het gezin waarin je bent opgegroeid. Als je daar ervaren hebt dat conflicten veel pijn en afwijzing met zich meebrachten of dat het de sfeer in huis erg moeilijk en gespannen maakte, dan kun je als strategie ‘terugtrekken' ontwikkeld hebben. In je jeugdjaren was dat vast heel vruchtbaar, maar in een volwassen relatie zorgt het er vooral voor dat je partner/vriendin/collega zich niet erkend of begrepen voelt. De boodschap is niet: leer ruziemaken, maar: leer uitkomen voor wat je denkt en voelt en durf verschillen te benoemen en bespreken. Ofwel: loop niet weg van de frustraties van anderen. Merk je dat je tijdens een conflict toch erg emotioneel reageert en overspoeld wordt door gevoelens en angsten, neem dan voor jezelf een time-out totdat je kalmer bent. Geef dat ook aan: ‘Ik loop niet weg, maar ik wil even rustiger worden.' Je gesprekspartner zal daar alle begrip voor hebben, waarna jullie het gesprek op een constructieve manier kunnen hervatten.'

Schiet niet direct in de verdediging
Julia Flood, psychotherapeut en gespecialiseerd in relatietherapie bij koppels:
‘De grootste valkuil tijdens ruziemaken is dat we gelijk in de verdediging schieten als iemand ons ergens op aanspreekt. Je partner legt een probleem op tafel en jij voelt je instant onbegrepen en beschuldigd. Je vindt wat hij zegt oneerlijk en als logisch gevolg daarvan probeer je niet te begrijpen wat hij zegt, maar ga je gelijk aan de slag met het ontkrachten van zijn standpunt. Je neemt niet eens acht van de mogelijke tekortkomingen die je zelf hebt, maar ziet het als je missie om je eigen onschuld te bewijzen. Een heel natuurlijke reactie, want je wilt jezelf beschermen tegen aanvallen van buitenaf. Doordat de beschermingsdrang op zo'n moment groter wordt dan de connectie met degene die tegenover je staat, kom je in een vicieuze cirkel terecht: hij spreekt jou ergens op aan, jij wilt hem daarom aanvallen en pijn doen, waarop bij hem eenzelfde soort reactie wordt losgemaakt. Om op een goede manier ruzie te maken, is het belangrijk dat je in je achterhoofd houdt dat je partner op zoek is naar empathie: hij wil dat jij begrijpt waar hij boos over is. Het is daarom essentieel dat je zijn gevoelens erkent en op waarde schat. Probeer een waarheid te vinden in wat hij zegt, zelfs al ben je het helemaal niet hem eens of is het misschien wel klinkklare nonsens. Vraag hem aardig wat hij precies bedoelt, dus niet: ‘Wat is DAT nou weer voor opmerking?' maar ‘Oh, is dat zo?' en vraag door: hoe komt het dat hij zich zo voelt? En wat is jouw rol daarin? Begin je zinnen met ‘ik voel' in plaats van ‘jij bent'. Vermijd woorden als ‘altijd' en ‘nooit' en probeer je niet te laten verleiden tot kinderachtig gedrag of flauwe aantijgingen, maar blijf respectvol en aardig. Zo voorkom je dat jullie in een schreeuwerige welles/nietus-discussie verzanden en kan de ruzie jullie allebei nieuwe inzichten opleveren.'

Wees nieuwsgierig, niet stellig
Lilian Hoogenboom, debattrainer en afgestudeerd in internationale betrekkingen op het onderwerp legitimiteit van onderhandelingsprocessen en - besluiten:
‘Tijdens ruzies denken we vaak precies te weten hoe het zit. Ons uitgangspunt is: ik ga eens even haarfijn uitleggen waarom ik gelijk heb en jij niet. De ander denkt precies hetzelfde en vervolgens gaan jullie met steeds hoger stemvolume aan elkaar uitleggen hoe het al dan niet zit. Ruziemaken wordt veel constructiever als je er niet met een overtuigende, maar een nieuwsgierige houding in staat. De eerste stap daartoe is dat je onthoudt dat wat er is gebeurd, niet per se zo hoeft te zijn als jij dat in je hoofd hebt. Jouw waarheid is niet dé waarheid. De ander kan het heel anders hebben ervaren. Ga er daarom vanuit dat jij het ook fout kunt hebben en zoek uit hoe het echt zit. Stel vragen: ‘Wat is er volgens jou aan de hand? Hoe zijn de gevolgen voor jou? Zoals ik het zie, is het allemaal niet zo erg. Maar voor jou blijkbaar wel. Hoe komt dat?' Je geeft daarmee niet toe dat je ongelijk hebt, maar je laat wel zien dat je bereid bent om de kwestie te onderzoeken. De ander voelt zich daardoor serieus genomen, iets wat er tijdens ruzies vaak aan ontbreekt. Door een nieuwsgierige in plaats van een aanvallende houding aan te nemen, blijf je bovendien rustiger. Je schiet minder snel in emoties, waardoor de ander zich niet zo bedreigd voelt en sneller geneigd zal zijn om iets kwetsbaars te vertellen. Met de informatie die jij hierdoor vergaart, kun je verder. Wellicht verander je van mening, misschien denk je wel: ik had toch gelijk, maar hij of zij had ook zo z'n redenen om op deze manier te reageren of handelen. Je creëert een basis waarmee jullie tot een oplossing kunnen komen.'

Laat oude koeien in de sloot
Debbie Mandel, stress-management specialist en auteur van Addicted to Stress:
‘Maak je punt bondig - onderwerp, werkwoord en probleem - en vermijd bloemrijke metaforen, versterkende woorden en bijvoeglijk naamwoorden. Praat maximaal twee minuten en blijf bij de argumenten die je nodig hebt om je punt te maken. Houd je je daar niet aan, dan ga je jezelf herhalen en verliest degene die tegenover je staat de aandacht. Haal daarnaast het ‘waarom' uit je vragen, zodat de ander zich niet voelt alsof hij of zij in de getuigenbank staat. En misschien wel het allerbelangrijkste: gedraag je niet als een geschiedenisleraar en breng dus geen zaken uit het verleden te berde, iets wat we vooral tijdens ruzies met onze partner of vriendinnen nogal eens willen doen. Vaak zijn die opmerkingen onder de gordel of gaan ze over dingen waar de ander zich voor schaamt. Wees compassievol, niet gemeen. Kies ook een goed moment uit om ruzie te maken. Het kan best zo zijn dat jij je baas graag wilt aanspreken op iets, maar misschien is hij wel druk of gestrest. Onderbreek de ander tijdens een ruzie sowieso niet als hij of zij aan het praten is. Je komt dan in de situatie dat jullie nauwelijks meer naar elkaar luisteren en alleen nog maar wachten op het moment dat je het woord weer kunt grijpen, terwijl er in een goede discussie ruimte is voor momenten van stilte en bezinning. Het klinkt heel cliché, maar tel als dat nodig is even tot 10. Je zult merken dat je daardoor snel weer rustiger wordt en minder eager bent om van alles en nog wat te roepen waar je later spijt van krijgt. Sta of zit tot slot in een goede positie: de schouders naar achteren en beneden, met je borstkas geopend. Zo laat je zien dat je sterk staat, maar openstaat voor de argumenten van de ander.'



→ Terug naar overzicht

Rika Ponnet op Facebook

like

Lezingen

Rika Ponnet verzorgt regelmatig lezingen en presentaties binnen het brede vakdomein van de liefde. Op zoek naar een originele en boeiende spreker voor je organisatie?

Boek haar nu