Menu
example

Grenzen stellen in je relatie07/08/2018


We horen het niet graag maar in elke relatie is geweld aanwezig. Bij sommigen verloopt de strijd gemoedelijker dan bij anderen maar ook kleine verwijten en ergernissen kunnen een harmonieuze relatie in een slagveld veranderen. Artikel van Tina De Gendt voor Psychologies Magazine

Toen Rika Ponnet in 2012 in haar boek Blijf bij mij verkondigde dat ‘elke relatie een machtsstrijd is' leek het wel alsof ze heel romantisch Vlaanderen over zich heen zou krijgen. We denken nu eenmaal graag in termen van oorlog en vrede, liefde en haat als tegengestelde begrippen. Maar in de realiteit kunnen we er niet omheen: macht speelt een rol in elke relatie.

Gelukkig draait die machtsstrijd in de meeste gevallen niet uit op situaties van misbruik, zoals helaas bij een vierde van de relaties het geval is. Bij de meeste mensen blijft het beperkt tot de alledaagse ergernissen: de manier waarop we elkaar verdringen aan de wastafel om onze tanden te poetsen, de sokken die hij altijd laat slingeren, haar gepruil wanneer hij 's avonds voetbal wil kijken. Maar die kleine dingen kunnen evengoed dodelijk zijn. Niet alle relaties lopen stuk op de grote problemen zoals overspel of ‘onverzoenbare verschillen'. Een aanzienlijk deel van de relatiebreuken en echtscheidingen heeft te maken met ogenschijnlijk kleine disputen over geld, familie, slordigheid en zelfs over het gewicht van de partner.

Volgens psychotherapeute Annette Heffels moeten we een onderscheid maken tussen conflicten die terugkeren omwille van omstandigheden en conflicten die terugkeren omwille van iemands karakter. Bij dat eerste volstaat het meestal om een praktisch compromis te bereiken, bij het tweede hebben we weinig andere keuze dan te aanvaarden.

En dat is veel moeilijker. ‘Vaak zijn het de dingen die ons in het begin hebben aangetrokken in onze partner die ons het eerst gaan irriteren', stelt Heffels in Praten met je partner. ‘Als mensen zich beginnen te ergeren aan elkaar is dat meestal een teken dat ze elkaar beter leren kennen en in staat zijn om de verschillen te zien.'

‘Kleine conflicten zijn de normaalste zaak van de wereld,' meent ook gestalttherapeut Jean-Paul Sauzède, ‘en ze hoeven helemaal niet uit de hand te lopen. Op voorwaarde dat we die ergernissen op tijd benoemen en niet bang zijn om op zoek te gaan naar de achterliggende oorzaken. Welk verdriet, welke onzekerheid schuilt erachter?'

In veel gevallen, zo betoogt ook Rika Ponnet, zijn terugkerende strubbelingen immers de veruiterlijking van een onderliggende machtsstrijd. In welke mate die uit de hand lopen heeft voor een groot deel te maken met onze hechtingsstijl.  Door bewuster om te gaan met de hechting die we zelf hebben geleerd in onze kindertijd en de hechting die we nastreven bij onze partner kunnen we vermijden dat de zoete oorlog van het minnen op een bittere machtsstrijd uitdraait.

Constante verwijten
Wat je ook doet, het is nooit goed genoeg. Alles wat verkeerd gaat krijg je zonder vertraging te horen. Het schuldgevoel stapelt op. Uitspraken in de zin van: ‘als je me niet zou tegenspreken zouden de kinderen ook minder onbeleefd zijn' of ‘als jij me wat meer zou helpen in het huishouden zou ik mijn werk wel klaar krijgen'. Die kleine verwijten zijn veelal te herleiden tot een conflict over hiërarchie: de partner maakt daarmee eigenlijk duidelijk dat alleen hij of zij weet wat goed is voor het koppel en het hele gezin. In die zin eist hij of zij de controle op. Om weer harmonie te vinden moeten beide partners op zoek naar de positieve bijdrage die ze elk leveren en elkaar zodoende toestaan om meester te worden over hun eigen, afgebakende domein.

De onzichtbare partner
Hij of zij informeert nooit naar je gevoelens of je ervaringen, merkt absoluut niet op hoe veel inspanning je doet om op tijd thuis te geraken of nog snel boodschappen te gaan halen. Kortom: je zou evengoed onzichtbaar kunnen zijn. Die vorm van agressie raakt aan de basis van de relatie: wat betekenen de partners voor elkaar? Zijn het minnaars, vrienden of collega's die het werk verdelen? Hoeveel appreciatie hebben ze voor elkaar? Het probleem van de onzichtbare partner is dat hij of zij beschouwd wordt als een deel van de ander. Om uit de spiraal van negatie weg te raken is het dus van belang dat de partners elkaar weer als verschillende entiteiten gaan beschouwen met eigen aspiraties en eigen bezigheden. De onzichtbare partner moet opnieuw dingen gaan doen in functie van zichzelf (en dus niet alleen voor elkaar en het gezin).

Altijd de mindere
Je bent altijd de mindere: niet zo intelligent, minder georganiseerd, minder zorgzaam, minder creatief. In het
begin bewonderde je je partner omdat hij of zij al je gebreken compenseerde maar ondertussen ben je het beu om de positie van mindere te bekleden. Bij die vorm van agressie ligt de grens bij het publieke. Het is erg genoeg om zelf met een minderwaardigheidscomplex te moeten omgaan. Als de partner ook in het bijzijn van anderen inspeelt op die onzekerheid is dat een stap te ver.

Schreeuwen en zwijgen
Als communicatie onmogelijk wordt doordat een van beide partners telkens op een heel agressieve manier reageert is het tijd om in te grijpen. Agressief communiceren kan zowel de vorm aannemen van geschreeuw en getier als van huilen en zelfs stilte: de zogenaamde silent treatment. En het kan zowel in gesprekken als in bed gebruikt worden. Als partners vanuit agressie communiceren is de stap naar mentaal of fysiek geweld gevaarlijk dichtbij. Afstand creëren door een derde persoon (of een therapeut) in te schakelen of meer te investeren in het persoonlijk leven is in dat geval aangewezen.

Vier hechtingsstijlen
Al in de jaren veertig formuleerde de Britse psychiater John Bowlby de hechtingstheorie. Hij onderscheidde verschillende stijlen waarin kinderen zich aan hun ouders hechten, die elk een grote impact hadden op hun latere leven. In Blijf bij mij koppelt Rika Ponnet die hechtingsprofielen aan de manier waarop mensen in hun partnerrelatie omgaan met macht.

- Veilig gehecht (50 %)
Mensen die als kind geleerd hebben dat ze kunnen vertrouwen op hun ouders om hun behoeften te
bevredigen maar daarnaast ook een zekere vorm van autonomie hebben meegekregen zoeken in hun eigen partnerrelatie dezelfde combinatie van ondersteuning en autonomie. Ze merken op wanneer de agressie toeneemt en reageren in verhouding tot het geweld.

- Angstig gehecht (20 %)
Ouders die te veel inzetten op bescherming en betutteling van hun kinderen kunnen onzekerheid en
angst bij hen aanwakkeren. Ze kunnen hun kind moeilijk loslaten en hun kind kan dat als volwassene
ook heel moeilijk met zijn eigen partner. Angstig gehechte mensen hebben een negatief zelfbeeld en
zijn in hun eigen relatie constant op zoek naar bevestiging en aandacht.

- Vermijdend gehecht (20 %)
Kinderen die overmatig op zichzelf waren aangewezen of waarvan de ouders vooral emotioneel onbeschikbaar waren hebben het als volwassenen vaak moeilijk om zich te binden. Ze vertrouwen enkel op zichzelf en vluchten weg voor liefde en afhankelijkheid.

- Angstig-vermijdend gehecht (5 %)
Kinderen die opgroeien met ouders die heel inconsequent en onberekenbaar zijn (de ene dag heel lief en
zorgzaam, de andere dag compleet afwezig) hebben in hun latere leven de zwaarste problemen op relatievlak. Ze hebben een onrealistisch beeld van zichzelf en van de ander waardoor ze van de ene relatie in de andere springen.



→ Terug naar overzicht

Rika Ponnet op Facebook

like

Lezingen

Rika Ponnet verzorgt regelmatig lezingen en presentaties binnen het brede vakdomein van de liefde. Op zoek naar een originele en boeiende spreker voor je organisatie?

Boek haar nu