Menu
example

Hebt u een wereldprobleem? Koop een kuisheidsgordel17/04/2017


Probeert u het zich vooral niet in te beelden, een leven zonder seks. Het weekend is tenslotte pas begonnen. Toch is het precies wat de Amerikaanse zangeres en actrice Janelle Monáe voorstelt: benen dicht, zolang niet iedere man strijdt voor vrouwenrechten. Zijn we dat mythische spelletje van de seksstaking niet stilaan beu? Artikel van Sarah Vankersschaever voor De Standaard.
 
‘We moeten de vagina respecteren.' Alle penissen nog aan toe, die Janelle Monáe weet hoe ze de aandacht moet trekken. Deze week vertelde ze in het modetijdschrift Marie Claire dat ze het gehad heeft met mannen die vrouwen klein houden. Als ‘moeder van alle bommen' had ze voor haar oorlogsverklaring geen raket van negen meter en tien ton nodig, maar genoeg aan een stoffig theaterstuk uit 411 voor Christus. Lysistrata van de Griek Aristophanes, waarin vrouwen collectief weigeren om hun mannen te bevredigen in de hoop zo een einde te maken aan de Peloponnesische Oorlog. De seksstaking is sinds de opvoering een begeerd niet-nucleair wapen. Ter info: het Peloponnesische conflict duurde tot 404 voor Christus, het stuk ging de geschiedenis in als een komedie.

Nobelprijs voor de Vrede
Origineel is Monáe's oproep niet. De voorbije vijftien jaar werd seks al minstens tien keer als wapen ingezet: in Liberia (2003) hoopte vredesactiviste Leymah Gbowee zo een einde te maken aan de tweede Liberiaanse Burgeroorlog, in Colombia (2006) moest een ‘staking van gekruiste benen' het bendegeweld temperen, in Kenia (2009) zetten vrouwen zo druk op de regeringsonderhandelingen, wat bij ons ook de gynaecologe Marleen Temmerman inspireerde in 2011, tijdens de langste formatie ooit.

Drinkbaar water, vrouwenrechten, democratische verkiezingen, toegankelijke wegen, persvrijheid, de annexering van de Krim ... Hebt u een wereldprobleem? Koop een kuisheidsgordel.

Haalden al die seksstakingen tot dusver iets uit? Weinig tot niets. Leymah Gbowee kreeg in 2011 wel de Nobelprijs voor de Vrede, maar laat daarover geen misverstand bestaan: dat was voor een pak meer verdiensten dan voor het dichtknijpen van twee benen. In haar memoires zou Gbowee optekenen dat ‘seksstaking weinig tot geen praktisch effect (heeft), maar het was wel extreem waardevol om media-aandacht te krijgen'.

Daar valt iets voor te zeggen. Marleen Temmerman schopte het twee keer tot onderwerp van een artikel in The Guardian: een keer voor haar waardevol werk als hoofd van het Departement voor Reproductieve Gezondheid en Onderzoek van de Wereldgezondheidsorganisatie, een keer door ‘seksstaking' te roepen.

Seksuele utopie
Much ado about nothing dus, zeker als je weet dat mannen een veel stiller en effectiever wapen in de weegschaal hebben. In Amerika is de marriage strike sinds 2002 een sociologisch begrip: een klein kwart van de Amerikaanse mannen tussen 25 en 34 jaar geeft aan niet te willen trouwen. Ruim de helft zegt op korte termijn geen interesse te hebben. In Duitsland spreken ze sinds 2005 bovendien van een Zeugungsstreik, letterlijk vertaald een ‘voortplantings- staking'. Geen media-aandacht in de Marie Claire, wel een sterk resultaat: dalende huwelijks- en geboortecijfers.

Twee seksen, twee wapens. Rest de vraag welke stakende grootmacht - vrouw of man - de langste heeft, want daar draait het tenslotte om aan de onderhandelingstafel.

Biologisch gezien is dat de vrouw. Met gemiddeld 400 te bevruchten eicellen in een leven en de verantwoordelijkheid om het kind te dragen, is ze kieskeuriger dan een man die per lozing tot tweehonderd miljoen zaadcellen de wereld in schiet. Het duidelijkst zie je dat machtsonevenwicht in de natuur: de mannenpauw pronkt, het vrouwtje kiest. De mannen-vogel zingt, het vrouwtje kiest.

In dat opzicht is dat andere, minder bekende theaterstuk van onze Griekse vriend Aristophanes interessant, Ecclesiazusae - de vertaling leest iets vlotter: Vrouwenbijeenkomst. Daarin plegen de Atheense vrouwen een coup en stellen ze een nieuwe grondwet in. Ze mogen de mooiste mannen uit de stad selecteren en hen verplichten met hen te vrijen. De plot wordt in de seksuologie ook weleens als de ‘vrouwelijke, seksuele utopie' gezien die je dus ook in de natuur terugvindt: als vrouwen dan toch slechts een paar kostbare zwangerschappen te vervolledigen hebben, willen ze daarvoor graag het beste mannetjesdier.

Tot zover de biologie. Psychologisch gezien wordt het in mensenland vervolgens complexer met de intrede van onder meer een stevig stel hersenen, libido en rollenpatronen. In zijn boek Doen jullie het nog? Seks en liefde in relaties schrijft de Nederlandse relatietherapeut Jean-Pierre van de Ven: ‘Doordat de een minder seks wil dan de ander, kan de macht in een relatie scheef komen te liggen. Degene die de minste seks wil, heeft de meeste macht. Het is verleidelijk om daarvan gebruik te maken. Machtsspelletjes kunnen de relatie verder onder druk zetten, waarna er helemaal niet meer gevreeën wordt.'

Flauwekul
Ook de seksuologe Rika Ponnet heeft het over de relatie tussen seks en macht in haar boek Blijf bij mij: ‘Het idee van seks als vrouwenwapen in heterorelaties - zij ‘verleent' seks in ruil voor aandacht, zekerheid ... - zit nog altijd ingebakken en beïnvloedt het gedrag van mensen. Mannelijke en vrouwelijke seksualiteit liggen nochtans dichter bij elkaar dan we soms denken.' Mannen hebben evengoed nood aan intimiteit, vrouwen vrijen ook gewoon graag om de lust.

Dan bevestigt zo'n seksstaking met andere woorden wel een heel oud cliché, namelijk dat van de vrouw als ‘seksverschaffer' binnen een relatie. Misschien niet de beste zet om zo'n vrouwonvriendelijke gedachte in te zetten in een feministisch geïnspireerde strijd om gelijke rechten.

Het gewapende woord ‘strijd' in Janelle Monáe's stakingsaanzegging vat het misschien nog het beste samen: we praten over seks, maar het gaat over macht. Seks, macht en geld: de drie grote statussymbolen. Symbolen die je, als je eerlijk bent, liever gescheiden houdt. Toch als je ‘strijdt' voor gelijkwaardigheid. Omdat seks binnen een gelijkwaardige relatie draait om authenticiteit, waarachtigheid en - welaan dan, toch het grote woord - liefde. Het laatste wat je wilt tussen de lakens, is van seks een symbool maken.

Verleiden, verlangen, intimiteit: willen we ze echt inzetten voor iets anders dan voor de romantische utopie die we in een relatie nastreven? De wereld veranderen, hoeft niet in bed te beginnen, simpelweg omdat je daar geen scheeftrekking of belangenvermenging duldt. Dus laten we de dingen tussen de lakens vooral recht houden. En stoppen met die flauwekul over seksstakingen.

→ Terug naar overzicht

Rika Ponnet op Facebook

like

Lezingen

Rika Ponnet verzorgt regelmatig lezingen en presentaties binnen het brede vakdomein van de liefde. Op zoek naar een originele en boeiende spreker voor je organisatie?

Boek haar nu