Menu
example

Het leven zoals het is: De relatietherapeut17/02/2017


Een beetje jaloezie kan geen kwaad, maar in 37 procent van de gevallen ontaardt die bindingsdrang en verlatingsangst weleens in "problematisch gedrag". Dat blijkt uit de grootschalige jaloezietest van onze vrouwenorganisatie VIVA-SVV, zij-kant en de Beweging tegen Geweld, waaraan meer dan 80.000 (jong)volwassenen hebben deelgenomen. Controleer je de sms-berichten van je vriend(in)? Ontplof je als er iemand naar je vriend(in) glimlacht? Misschien is het probleem dan niet je relatie, maar wel je zelfbeeld. Rika Ponnet, mede-oprichtster van het bemiddelingsbureau Duet, leidt ons rond in de wondere wereld van de relatietherapie.

Rika Ponnet is zonder twijfel de bekendste relatietherapeut en bemiddelaar van Vlaanderen. Op zowat alle Vlaamse tv-zenders wordt ze regelmatig gevraagd om haar expertise inzake partnerkeuze en "geluk met je partner" te delen. Haar relatiebemiddelingsbureau Duet (opgericht in 1993) heeft kantoren in Gent, Antwerpen, Hasselt en Leuven. Het geheim van haar succes? "Jaren hard en respectvol werken voor singles en mensen met relatieproblemen. Maar ook aan een gewijzigde mentaliteit. Mensen vinden veel makkelijker de weg naar de relatietherapeut dan pakweg tien jaar geleden. Er is minder schroom. Zelfs mensen op jongere leeftijd voelen zich niet te beroerd om op zoek te gaan naar professionele steun als ze daar nood aan hebben. Wat ik een goede zaak vind: als je de problemen in je relatie tijdig aanpakt, kan je vaak na enkele gesprekken al op eigen houtje verder."

Wat zijn de meest voorkomende relatieproblemen waar u mee geconfronteerd wordt?
Rika Ponnet:
"In essentie draaien alle relatieproblemen rond hetzelfde: de partners zijn naar eigen zeggen "te verschillend". De ene partner verwacht meer betrokkenheid, aanwezigheid en diepgang, de andere wil meer vrijheid en autonomie. Ze vinden elkaars verwachtingen onredelijk. Ze zijn allebei op zoek naar intimiteit in hun relatie, maar geven daar een andere invulling aan. Dan is het zaak om een evenwicht te vinden tussen de gewenste nabijheid en afstand. Mensen kampen met dezelfde relatieproblemen als pakweg 20 jaar geleden, alleen zijn de verschijningsvormen van die problemen wel veranderd, onder invloed van de veranderende context. Denk maar de complexe verhoudingen binnen nieuw samengestelde gezinnen, bijvoorbeeld."

Bestaan er standaardbehandelingen voor relatieproblemen?
Rika Ponnet:
"Een moeilijke relatie is geen medische aandoening, hè. Dus neen, we kunnen niet terugvallen op pasklare behandelingen die hun effectiviteit hebben bewezen. De meest courante vorm van relatietherapie is systeemtherapie waarbij we de mens in eerste instantie zien als een relationeel wezen binnen verschillende systemen waarvan de relatie een belangrijke is. Een opvallende trend van de laatste jaren is de opmars van EFT (Emotionally Focused Therapy), een therapievorm ontwikkeld door de bekende Canadese systeemtherapeute Sue Johnson. Zij heeft hechtingsleer en hechtingsstrategieën weten te integreren in systeemtherapie."

Even een les EFT voor beginners?
Rika Ponnet:
"EFT spitst zich toe op wat er zich op een emotioneel niveau afspeelt in een relatie. Hoe komen we tot de juiste vorm van nabijheid? Hoe komen we tot een veilige verbondenheid? Waar en hoe is de relatie scheefgegroeid? Telkens opnieuw gaat het over niet ingevulde hechtingsnoden en de manier waarop we daaraan uiting geven."

Mogen we zeggen dat ook jaloezie zijn wortels heeft in hechtingsdrang?
Rika Ponnet
:
"Ja, absoluut. Jaloezie is een uiting van angstig hechtingsgedrag, verlatingsangst. Een zekere verlatingsangst is positief en constructief, wijst op een sterke betrokkenheid. Mensen willen hun relatie beschermen tegen bedreigingen van buitenaf. Maar jaloezie kan ook destructief worden, zeker wanneer één van de partners weinig zelfvertrouwen heeft en daardoor bedreigingen ziet waar ze niet zijn. In onze therapie proberen we te achterhalen welke angsten er precies schuilgaan achter die jaloezie, hoe die angst tot stand is gekomen."

Jaloezie wordt makkelijk afgedaan als een teken van zwakte. Ten onrechte?
Rika Ponnet:
"Jaloezie is géén teken van zwakte. Het is sowieso belangrijk op een niet moraliserende manier naar emoties te kijken. Ze kan ziekelijke vormen aannemen, gebaseerd zijn op ongezonde achterdocht, maar we kunnen niet ontkennen dat we in een maatschappij leven die druk legt op relaties en vaak dubbelzinnige boodschappen uitzendt. We hebben veel momenten van verbondenheid met andere mensen dan onze vaste partner. We komen vaak op plaatsen waar we nieuwe sociale contacten leggen. Kortom, veel meer dan vroeger komen we in situaties terecht die een mogelijke bedreiging vormen voor de relatie met onze partner. Daar moeten we niet flauw over doen."

Liefst 37 procent van de Vlaamse (jong)volwassenen vertoont soms "problematisch jaloers gedrag". U bent echter niet verbaasd over dat hoge cijfer, vertelde u onlangs in de talkshow "Van Gils & gasten".
Rika Ponnet:
"Sms'jes van de partner controleren, e-mails lezen, zijn of haar Facebook-verrichtingen nagaan: het komt vaker voor dan we denken. Al mag het eigenlijk niet, want het zijn inbreuken op de privacy. Ik sprak onlangs een man die een relatie met een ziekelijk jaloerse vrouw achter de rug had. Elke keer dat ze samen over straat liepen en er een andere vrouw ook maar in de buurt kwam, reageerde zij boos en jaloers: "Ik heb wel gezien dat je haar hebt opgemerkt en dat je haar mooier vindt dan mij." De enige plek waar ze in harmonie met elkaar konden omgaan, was thuis in de sofa. Zoiets werkt niet. Een andere man controleerde elke dag de schoenzolen van zijn vriendin om te achterhalen waar ze geweest was. Voor zulke extreme vormen van jaloers gedrag is ook individuele therapie aangewezen. Nu, vroeger had je ook extreem jaloerse echtgenoten en echtgenotes, alleen waren we omstandigheden anders. Vrouwen kregen minder bewegingsruimte in een huwelijk of een relatie, bijvoorbeeld. Ze werden opgevoed om een leven te leiden in het teken van hun man, kinderen en keuken en ook om in een huwelijk zich aan te passen en veel te verdragen. Emancipatie heeft voor een grotere gendergelijkheid gezorgd en ook meer en meer voor gelijklopend relatiegedrag. Vrouwen moeten vandaag niet onderdoen voor mannen als het gaat om dominant gedrag."

Welke triggers kunnen jaloezie doen ontsporen?
Rika Ponnet:
"Mensen worden niet van de ene dag op de andere ziekelijk jaloers. Vaak gaat daar een lange geschiedenis van onderdrukt zelfvertrouwen aan vooraf. Veel mensen met een laag zelfbeeld klampen zich vast aan hun partner, uit vrees te worden achtergelaten, maar dat heeft net het tegenoverstelde effect: ze verstikken hun partner en die vlucht weg. Dat versterkt alleen maar hun laag zelfbeeld. Ze zijn zo bang dat ze hun relatie zullen verliezen, dat ze hun partner volledig opeisen. Tja, niemand wordt graag opgesloten in een kooi, zelfs al is het een gouden kooi. Mensen met een groot zelfvertrouwen hebben over het algemeen minder te lijden onder jaloezie. Zij redeneren: mijn partner heeft een goede reden om bij mij te zijn, vindt mij aantrekkelijk, boeiend, grappig, wilt in mij investeren, dus waarom zou ik bang moeten zijn? Het mooie is: zelfvertrouwen versterkt ook het vertrouwen in anderen."

Jaloezie die uitmondt in geweld, dat is nog een stap verder.
Rika Ponnet:
"Geweld in een relatie is een cocktail met verschillende gevaarlijke ingrediënten: moeilijke jeugd, psychische problemen, trauma's, ... Jaloezie is slechts één van de mogelijke bestanddelen. Intrarelationeel geweld speelt zich doorgaans af achter gesloten deuren, maar we mogen er zeker onze ogen niet voor sluiten. Volgens conservatieve schattingen is er in één op de zeven relaties sprake van fysiek geweld. Mentale bedreigingen en psychisch geweld komen nog vaker voor. De problemen starten niet zelden bij de keuze van de partner. Het lijkt er wel op dat sommige mensen emotionele conflicten opzoeken in hun liefdesrelaties, die verhoogde intensiteit nodig hebben om zich gewenst te voelen.'

Volgens de jaloezietest van VIVA-SVV, zij-kant en de Beweging tegen Geweld is 89 procent van de (jong)volwassenen af en toe een beetje jaloers. Dat lijkt me een geruststelling. Maar wat scheelt er met de andere 11 procent: allemaal mensen zonder emoties?
Rika Ponnet:
"Mensen die beweren dat ze nooit jaloers zijn, moeten toch eens stilstaan bij die woorden. Voelen zij dan niet de drang om te beschermen wat waardevol is in hun leven? Vinden zij het niet erg om hun partner en eventueel ook hun kinderen te verliezen, of te moeten delen met een andere moeder of vader? Emotionele verbondenheid is een belangrijk bindmiddel in het leven."

Weet u snel of een relatietherapie al dan niet succes zal hebben?
Rika Ponnet:
"Neen. Dat zou immers betekenen dat ik als therapeut een voorbarig oordeel vorm over een koppel en hun problemen, en me afsluit voor de verschillende pistes die we binnen een therapie kunnen bewandelen. Een belangrijke nuance: ik merk wel snel wanneer één van de twee partners in zijn/haar hoofd al een einde heeft gemaakt aan de relatie. Dat beperkt natuurlijk de mogelijkheden met het oog op een oplossing. Maar ook wanneer iemand al emotioneel afscheid genomen heeft van zijn partner, kan therapie nuttig zijn, namelijk om de relatie in schoonheid te helpen afsluiten. Zonder wrok of schuldgevoel. Als we koppels niet kunnen herenigen, proberen we hen te begeleiden bij het afscheid nemen van elkaar. En bij het tot stand brengen van een nieuwe "relatie", in het belang van de kinderen."

Heeft u enkele huis-, tuin- en keukentips om gespaard te blijven van relationele problemen?
Rika Ponnet:
"Maak je geen illusies: niemand blijft gespaard van problemen in een relatie, omdat mensen nooit voor 100 procent op elkaar zijn afgestemd. Belangrijk is om tijd te maken voor elkaar en oog te hebben voor elkaars behoeften. Veel koppels komen daar jammer genoeg niet aan toe. Omdat ze opgeslorpt worden door hun werk, omdat ze thuis uren doorbrengen op de sociale media ... Die sociale media, en nieuwe technologieën in het algemeen, hebben een flinke hap uit ons tijdsbudget genomen. Dat gaat ten koste van de kleine momenten samen. Praten over koetjes en kalfjes. Hoe is je dag verlopen? Als je daar elke dag een half uurtje voor vrijmaakt, zal je snel merken de kwaliteit van je leven verhoogt. Een half uur echt samen zijn met je partner doet immers meer deugd dan een half uur Facebook."

Bestaan er succesformules? Gelooft u in matchmaking, zoals in de tv-programma's "Vind je lief" en "Blind getrouwd"?
Rika Ponnet:
"Je zal nooit iemand vinden die volledig je behoeften invult. Net zoals jij zelf nooit alle behoeften van je partner zal kunnen invullen. Ik weet ook niet of dat gezond zou zijn. Het gaat er vooral om je te kunnen openstellen voor een ander, ontvankelijk te kunnen zijn. Binnen dat kader zijn er natuurlijk wel karakters en persoonlijkheden die makkelijker aan elkaar te koppelen zijn. Mensen voor wie het glas altijd half vol is, zullen over het algemeen beter functioneren in een relatie dan mensen voor die het glas half leeg is. Ze zijn beter in staat om een relatie te doen functioneren. Maar opnieuw: er bestaat niet zoiets als een perfect match."

Een persoonlijke vraag als afsluiter: waarom hebt u er destijds voor gekozen om relatietherapeute te worden?
Rika Ponnet:
"Ik ben er een beetje ingerold, zeg maar. Van opleiding ben ik immers germanist. Samen met mijn man, die psycholoog is, heb ik ruim 20 jaar geleden beslist om een relatiebureau te starten. Ik vond dat allemaal bijzonder interessant, maar ik besefte al snel: als ik dit verder wil doen en wil uitbouwen, dan moet ik me er wel in specialiseren. Toen heb ik besloten om opnieuw te gaan studeren. Aanvankelijk werkte ik enkel met singles, maar in de loop der jaren is mijn werkdomein verbreed. En ik ben blijven studeren, studeren, studeren. Relaties vormen een oneindig boeiend studie- en werkdomein. En niet te vergeten: een goede relatie is een van de belangrijkste bronnen van geluk in ons leven."


→ Terug naar overzicht

Rika Ponnet op Facebook

like

Lezingen

Rika Ponnet verzorgt regelmatig lezingen en presentaties binnen het brede vakdomein van de liefde. Op zoek naar een originele en boeiende spreker voor je organisatie?

Boek haar nu