Menu
example

Liefdeslessen30/07/2017


Inzicht in je hechtingsstijl kan veel verhelderen: daarom val je steeds op de verkeerde of verander je van een vrolijke partner in een claimende zeurpiet. Over bindingsangst, verlatingsangst en de diepe behoefte aan veiligheid. Interview van Janneke Gielis met Rika Ponnet.

We variëren in onze behoefte aan intimiteit, en deze verschillen laten ons botsen.
Vriendin B was een sterke en stabiele persoonlijkheid, met wie ik veel kon lachen. Op een feestje leerde ze ene Mark kennen. Een zelfverzekerde, wat mysterieuze jongen. Hij overlaadde haar met aandacht en al snel leek het alsof ze voor de rest van hun leven bij elkaar zouden blijven. Maar hoe langer ze samen waren en hoe verliefder B op hem werd, hoe meer tegenstrijdige signalen hij begon af te geven. Soms leek hun band perfect en praatte hij over samenwonen, dan weer liet hij een week niets van zich horen, zonder haar berichten te beantwoorden. Soms was hij attent en gaf haar complimenten, op andere dagen leek het alsof ze niets goed kon doen. En juist als ze afstand nam en erover dacht om het uit te maken, kwam hij met een lief gebaar dat al haar hoop weer aanwakkerde.
Uiteindelijk begon haar leven om hem te draaien. Op haar studie kon ze zich nauwelijks meer concentreren. De gesprekken die ik met B had, gingen bijna alleen nog maar over hem, waarbij ze al zijn uitspraken wilde analyseren en ondertussen met een schuin oog naar haar telefoon keek of hij misschien een berichtje had gestuurd. Wat was er gebeurd met deze vrolijke, levenslustige vriendin, die nu meer weg had van een neurotisch, piekerend wrak? En waarom hield Mark haar telkens op afstand, terwijl hij toch ook duidelijk gevoelens voor haar had?

Avonden kunnen we doorpraten over dit soort kwesties. Hoe komt het dat we soms helemaal voor iemand vallen, maar na verloop van tijd ineens afkoelen en alleen nog maar irritante trekjes zien? Hoe komt het dat we onszelf soms totaal gaan wegcijferen zodra we verliefd worden, terwijl we toch zelfverzekerde, goed functionerende volwassen mensen zijn? En waarom vallen sommige mensen altijd voor de verkeerde?
Toch is er een theorie waarmee veel van ons gekke gedrag of dat van onze partner ineens logisch wordt: die van onze volwassen hechtingsstijlen. ‘Het is de meest omvattende theorie om relaties en relatieproblemen te begrijpen,' zegt de Vlaamse seksuologe Rika Ponnet enthousiast, die er een groot deel van haar boek Blijf bij mij aan wijdde. Als mede-eigenaar van een relatiebureau zit ze al twee decennia op de eerste rij bij het ontstaan van nieuwe liefdes. ‘Ik krijg vaak de vraag: ik ben nog steeds alleen, ik val altijd voor de verkeerde. Terwijl dat toch meestal slimme mensen zijn, met veel zelfinzicht. Maar wanneer ik dan naar hun hechtingsstijl kijk, wordt hun gedrag vaak meteen logisch en begrijpelijk.'

Onze behoefte aan hechte relaties zit diep verankerd in onze genen, leggen de Amerikaanse psychiater Amir Levine en psychologe Rachel Heller uit in hun boek Attached. In de tijd van onze verre voorouders waren we sterk afhankelijk van elkaar en konden we in ons eentje moeilijk overleven. Mensen die iemand hadden die van hen hield, overleefden vaker en gaven zo hun voorkeur voor intieme banden door via hun genen. Zo ontstond ons hechtingssysteem, met bijbehorend gedrag dat zorgt dat we dicht bij onze geliefden zijn, voor veiligheid en bescherming.

Hoewel iedereen dus een basisbehoefte heeft aan hechte banden, verschillen we in de manier waarop we die banden vormen. We hebben allemaal een hechtingsstijl, die bepaalt hoe we omgaan met intimiteit in de liefde. Ruwweg de helft van de bevolking heeft een veilige hechtingsstijl. Zij zijn op een vanzelfsprekende manier zorgzaam en liefdevol, hebben geen moeite met intimiteit en piekeren weinig over de liefde. Twintig procent heeft een angstige stijl, in de volksmond meer bekend als verlatingsangst: zij hebben grote behoefte aan intimiteit maar zijn heel gevoelig voor signalen van afwijzing, waardoor ze veel kunnen piekeren over hun relaties. Vijfentwintig procent heeft een vermijdende stijl, beter bekend als bindingsangst. Voor hen voelt intimiteit als een verlies van hun onafhankelijkheid: liefde is daarom al snel verstikkend en ze proberen altijd een zekere afstand te houden. De overige drie tot vijf procent hoort tot een vierde, zeldzame categorie: een combinatie van angstig en vermijdend. Zij zijn onzeker over de liefde van hun partner én voelen zich ongemakkelijk bij intimiteit.

Onderzoek naar hechting heeft zich in eerste instantie gericht op de hechting tussen kinderen en hun ouders. Met sensitieve, liefdevolle ouders raken kinderen over het algemeen veilig gehecht, en met onvoorspelbare, overbeschermende of afstandelijke ouders kunnen kinderen onveilig gehecht raken. Die patronen zouden dan vast liggen, dacht men, en neem je mee naar je volwassen relaties. Inmiddels is duidelijk geworden dat de band met onze ouders weliswaar een rol speelt bij onze volwassen hechtingsstijl, maar dat er ook veel andere factoren zijn. Zo komt er steeds meer bewijs voor een genetische aanleg, met name voor de angstige stijl. Ook ervaringen met andere familieleden en met vriendschappen hebben invloed. En natuurlijk onze ervaringen in de liefde: relaties met ‘slechte' partners kunnen ons neigingen tot bindingsangst en verlatingsangst geven, terwijl een relatie met een lieve en zorgzame partner ons ‘veiliger' maakt.

Onze stijlen liggen dus niet vast voor de rest van ons leven: ze kunnen - een beetje - veranderen. In een onderzoek waarbij mensen vier jaar werden gevold, bleek bijvoorbeeld één op de vier mensen in die periode van stijl te zijn veranderd.
Wie een onveilige stijl heeft, hoeft daar dus niet de rest van zijn leven onder te lijden.
Zodra we ons bewust zijn van onze neigingen, kunnen we die bewust omzetten richting ‘veilig' gedrag. Want een veilige stijl is zeker iets om na te streven: uit stapels onderzoek blijkt dat mensen met een veilig stijl het meest gelukkig zijn in hun relaties.

Veel mensen herkennen zich in één van deze stijlen, maar de mate waarin verschilt. Uit recent onderzoek komt steeds meer bewijs dat het geen statische hokjes zijn maar vooral een kwestie van twee dimensies waar je hoog of laag op kunt scoren: hoe prettig of onprettig je je voelt bij intimiteit, en hoe zeker of onzeker je je voelt over de liefde en beschikbaarheid van je partner. Veiligen voelen zich zeker in de liefde en prettig bij intimiteit; angstigen voelen zich prettig bij intimiteit maar onzeker over de liefde; en vermijders voelen zich wel zeker over de liefde maar onprettig bij intimiteit. Zo zijn er eindeloos veel gradaties.

En zo kun je ook veilig gehecht zijn met angstige of vermijdende trekjes. ‘Alle veilig gehechten hebben een vermijdende of angstige ondertoon,' zegt Ponnet. Of die ondertoon naar voren komt, hangt ook af van de partner met wie je bent. Een partner met bindingsangst kan al je angstige trekjes aanwakkeren, terwijl een claimende, jaloerse partner met verlatingsangst je vermijdender kan maken.

‘Hoe meer iemand naar de uitersten van de twee dimensies zit, hoe problematischer het is om duurzame relaties aan te gaan en hoe vaker er relatieproblemen ontstaan,' zegt Ponnet. Wat niet wil zeggen dat de stijlen pathologisch zijn, benadrukken Levine en Heller. Het zijn eerder basisinstincten, waar we ons niet van bewust zijn. Van boze opzet is dan ook geen sprake als onze partner zich claimend gedraagt, of juist afstand houdt.

Welke stijl heeft u (en welke uw partner)?
Verlatingsangst: de angstige hechtingsstijl
Mensen met een angstige hechtingsstijl willen veel intimiteit: ze willen veel samenzijn en veel lichamelijk contact. Zijn ze alleen, dan maakt dat hun erg ongelukkig en onrustig, weet Ponnet. ‘Vaak zijn ze relatieverslaafd. Ze vinden het moeilijk om uit een slechte relatie te stappen of om single te zijn.' En ze raken snel gehecht. Eén keer zoenen kan al zorgen dat ze die persoon niet uit hun hoofd krijgen en dan doen ze er alles aan om het te laten werken.

Ondertussen hebben ze een supersensitief hechtingssysteem: het mechanisme in ons brein dat in de gaten houdt of onze hechtingsfiguren wel veilig en beschikbaar zijn. Zelfs de kleinste aanwijzing dat er misschien iets niet goed zit, kan hun hechtingssysteem activeren. Als hun partner de telefoon niet opneemt en hun berichten niet beantwoord, zien zij dat bijvoorbeeld al snel als een teken dat het helemaal mis is.
Is hun hechtingssysteem eenmaal geactiveerd, dan kunnen ze niet ontspannen totdat ze een duidelijke bevestiging hebben gekregen van hun partner dat hij of zij er echt voor ze is. Ze moeten steeds aan hem/haar denken en kunnen zich moeilijk op andere dingen concentreren; zien alleen de goede kwaliteiten van hun geliefde, en denken dingen als: dit is mijn enige kans op liefde.

Krijgen angstigen genoeg geruststelling en bevestiging, dan worden ze weer rustig. Een berichtje ‘sorry, batterij was leeg en oplader vergeten' kan al genoeg zijn om de piekerstroon tot rust te brengen. In een veilige relatie met een liefdevolle partner vallen angstige trekjes daarom vaak nauwelijks op. Net zoals mijn vriendin B: pas toen zij in een relatie met een vermijdende man kwam, werd haar angstige hechtingsstijl in alle glorie duidelijk.

Krijg je als angstige langere tijd wisselende signalen, dan raakt je hechtingssysteem chronisch geactiveerd. Dan heb je constant een gevoel van angst en obsessie, afgewisseld met korte periodes van euforie als je weer even bent gerustgesteld.

‘Het gevaar is dat je de loop van de tijd die emotionele achtbaan verwarren met liefde en passie,' waarschuwen Levine en Heller. ‘Zo kan het dat je stabiele, geschikte partners laat lopen, omdat je zonder die onzekerheid aanneemt dat het geen echte liefde is.'
Mensen met een angstige hechtingsstijl zijn vrij onzeker van zichzelf. ‘In een eerste contact stellen ze zich bewonderend op, en devalueren zichzelf,' zegt Ponnet.
Vaak laten ze de ander de toon van de relatie zetten: als jij belt, belt hij/zij, als jij iets liefs zegt, zegt hij/zij iets liefs.

Direct zeggen wat hun behoeften zijn en wat hun dwarszit, is moeilijk. Ze willen het liefst dat de ander hun behoeften vanzelf aanvoelt. Om niet direct te hoeven zijn gebruiken ze meer indirecte manieren om hun geliefde aan zich te binden, ‘activatie strategieën' genoemd. Zoals eindeloos contact zoeken. Spelletjes spelen, bijvoorbeeld juist expres geen aandacht aan hun partner besteden, hem/haar jaloers proberen te maken, dreigen weg te gaan en ondertussen hopen dat hij/zij je zal tegenhouden.

Ponnet: ‘Angstig gehechten kunnen op die manier vrij claimende, eisende, bepalende mensen zijn. Ze leggen veel beslag op hun partner en verwachten veel betrokkenheid - meer dan de meesten kunnen of willen bieden. Als hun partner niet tegemoet komt aan hun verlangens en behoeften, vervallen ze vaak in zeuren: jij bent altijd aan het werk, je luistert niet naar mij. Als partner kun je het gevoel krijgen dat het nooit genoeg is.'

Bindingsangst: de vermijdende hechtingsstijl
‘Vermijdenden zijn de doeners onder ons,' zegt Ponnet. ‘Avonturiers, oorlogsfotografen, CEO's, de eenzame cowboys. Wat we niet zien, is dat de dadendrang van vermijdenden vaak een vluchtweg is. Doen om niet te voelen. Wat problematisch is, dekken ze toe of duwen ze weg.'

Vermijders idealiseren een zelfvoorzienend leven vol zelfontplooiing, en kijken neer op afhankelijkheid en hulp vragen. Je moet het zelf kunnen redden, zonder te rekenen op anderen.
Wetenschappers gaan ervan uit dat deze hechtingsstijl een evolutionair nut dient. In moeilijke, vijandige tijden is het handig om je niet teveel te hechten, niet te sentimenteel te worden en alleen op je eigen kompas te varen. Dat betekent niet dat de behoefte aan een band met anderen er niet is, of dat ze geen gevoelens hebben, maar vaak kan zo iemand niet goed bij die behoeften en gevoelens komen. Ze worden onderdrukt. De meeste vermijdenden zijn intimiteit ook niet gewend vanuit hun jeugd: ze komen vaker uit gezinnen met afstandelijke ouders, waar weinig ruimte was voor gevoelens, liefde en verbondenheid.

Vermijdenden voelen zich dus goed als er afstand is. Ze hebben veel ruimte voor zichzelf nodig, hebben moeite zich aan te passen aan anderen en zien partners vaak als claimend en zeurend als die hun behoeften duidelijk maken of de band willen aanhalen. Gedachten en gevoelens delen, en ruzies uitpraten is nogal vermoeiend voor hen.

Net als angstigen activatie strategieën hebben, hebben vermijdenden deactivatie strategieën om een teveel aan intimiteit tegen te gaan, en om hun hechtingssysteem te onderdrukken. Bijvoorbeeld de toekomst zoveel mogelijk open laten: wel een lange relatie aangaan, maar ondertussen zeggen dat je nog niet klaar bent om je te binden. Letten op kleine imperfecties van je partner: de manier waarop hij/zij eet, praat, een grote neus of een scheve tand, en je gevoel daarmee laten afkoelen. Een ex idealiseren of onmogelijke liefdes aangaan. Lichamelijk contact afhouden. Zich helemaal verliezen in werk en hobby's.

Dit gaat meestal onbewust. Vermijdenden zijn in het begin vaak gelukkig met hun relaties. Maar zodra het hechter wordt, koelt hun gevoel ineens af. ‘Dat betekent niet dat het gevoel er niet meer is, maar dat ze niet meer goed bij dat gevoel kunnen komen,' zegt Ponnet. ‘Het is afgesneden.' Ze voelen zich dan verstikt en verlangen naar afstand.

Ondertussen geloven veel vermijdenden in die ene, ware, perfecte partner, die ze alleen nog niet hebben gevonden. Of ze idealiseren een ex. Want nadat ze de ander van zich af hebben geduwd en de relatie uitgaat, gebeurt er iets vreemds. Eenmaal op afstand is de dreiging van intimiteit verdwenen en keren de positieve gevoelens weer terug. Met het idee van de ware of een ideale ex geloven vermijdenden dat de reden van hun mislukte relaties niets met hunzelf te maken heeft, maar dat ze de verkeerde partners zijn tegengekomen.

Veilig
Vergeleken bij de spanning en drama's van de angstige en vermijdende stijlen, lijkt de veilige stijl een tikje saai. Veiligen zijn stabiel, leiden een voorspelbaar leven van samenwonen, werken, trouwen en kinderen krijgen, op vakantie, op bezoek bij opa en oma. Geen knipperlichten en emotionele achtbanen. Toch is dit een van de meest interessante stijlen: deze mensen hebben namelijk de meest bevredigende en gelukkige relaties van alle stijlen.

Ze zijn niet bang voor intimiteit en verbinding, maar ook niet bang om alleen te zijn. Ponnet: ‘In hun hoofd is er meestal rust. Alle andere hechtingsstijlen moeten daar hard voor werken, maar veiligen krijgen dit cadeau.'

Wat veilige mensen vooral zo bijzonder maakt, is dat ze van nature verwachten van hun partners dat ze betrouwbaar en liefdevol zijn, zeggen Levine en Heller. En dat heeft ontelbare relatievoordelen. Omdat ze ervan uitgaan dat hun partners goede bedoelingen hebben, voelen ze zich niet snel aangevallen en daardoor escaleren ruzies zelden. Ook vergeven ze snel. Ze zijn bereid naar kritiek te luisteren en hun plannen en ideeën aan te passen voor hun partner. Ondertussen kunnen ze hun eigen gevoelens en behoeften goed overbrengen, want ze verwachten dat hun partners daar goed mee om zullen gaan. Daarom spelen ze ook geen spelletjes en manipuleren niet, maar kiezen voor de directe weg. En ze behandelen hun partner met liefde en respect.

Veiligen zijn er bovendien goed in om de juiste partner te vinden. Omdat ze weten dat ze het verdienen om geliefd en op waarde geschat te worden, knappen ze op iemand af die dat niet doet - bijvoorbeeld iemand die hen verstikt of spelletjes speelt of tegenstrijdige signalen geeft. Ponnet: ‘Veilig gehechte mensen hebben een realistisch zelfbeeld en een realistisch beeld van anderen. Ze komen daarom meestal bij andere veilig gehechten terecht.'

Dat wil niet zeggen dat veiligen immuun zijn voor relatieproblemen. Maar ze hebben wel meer gezonde instincten om de relatie weer op het juiste pad te krijgen.
Ondertussen hebben ook alle veilig gehechten een angstige of vermijdende ondertoon, zegt Ponnet. ‘In relaties is er altijd één de meer angstige, en één de meer vermijdende partij. Door interactie met elkaar verstrek zich dat: juist doordat de één zich wat angstig en claimend gedraagt, wordt de ander wat vermijdender en vice versa.'

Combinaties van hechtingsstijlen
Mensen met een veilige hechtingsstijl komen dus vaak bij elkaar terecht, maar waar blijven de mensen met bindingsangst en verlatingsangst dan? Terwijl het de minst handige combinatie is, blijkt uit meerdere onderzoeken dat vermijdende en angstige mensen elkaar juist aantrekken. Ponnet: ‘Angstigen vallen voor de sterke schouder om op te leunen, en vermijders hebben de angstige aanhankelijkheid nodig om zich sterk en autonoom te voelen. Ze voelen zich het veiligst met een partner die zwakker is.'

Bovendien werken de tegenstrijdige signalen die vermijdenden geven, verslavend voor angstigen. In de loop van de tijd gaan ze de angst, de obsessie en die kleine momenten van euforie als ze bevestigd worden, verwarren met liefde en passie. Daarom laten ze de partners die het meest geschikt zijn voor hen, de veilig gehechten, vaak lopen omdat ze denken dat de passie mist. Ponnet: ‘Angstigen, maar ook vermijders, vinden mensen met een veilige hechtingsstijl vaak te saai.'

Toch kan juist een relatie met een veilige partner enorm bijdragen aan het liefdesgeluk van zowel angstigen als vermijdenden. Toen Canadese onderzoekers ontdekten dat koppels waarbij beide partners een veilig stijl hebben, beter functioneren dan koppels met een onveilige stijl, waren ze niet heel verrast. Wél opvallend was dat stellen met één veilige partner maar weinig verschilden van twee veilige partners. Velige én gemengde stellen hadden weinig ruzie en functioneerden ze beter dan onveilige stellen. Een veilige partner kan dus alle verschil maken voor iemand met een onveilige stijl.

Wat kun je doen als je angstig bent?
1) Zoek een partner die je behoeften aan intimiteit kan vervullen. In plaats van te denken hoe je jezelf kan veranderen zodat je partner bij je blijft, kun je beter denken: kan deze persoon geven wat ik nodig heb om gelukkig te zijn in deze relatie?
2) Herken vermijdende mensen en laat ze gaan.
3) Maak je behoeften duidelijk vanaf dag één. Ga er niet vanuit dat de ander die behoeften vanzelf aanvoelt. Probeer ze ook niet op een ondergrondse manier duidelijk te maken. Door duidelijk te maken wat je voelt en wilt bereik je twee doelen: je bent jezelf, wat sowieso gelukkiger maakt; en je ziet al in een vroeg stadium of je partner aan die behoeften kan voldoen.
4) Weet dat er genoeg leuke partners zijn.
Als angstige raak je snel gehecht. Een keer seks of een zoen kan je hoofd al op hol brengen. Zo zie je niet meer helder of dit wel de juiste persoon is. Door diegene te zien als één van velen maak je je hechtingssysteem minder gevoelig, en concentreer je niet al je hoop op een persoon.
5) Geef veilige mensen een kans. Als je angstig bent, ben je gewend aan een hoop drama en ups en downs in je relatie. Een veilige relatie lijkt dan nogal passieloos. Maar zie het toch een poos aan, zodat je de voordelen ervan merkt: veiligen komen het meeste tegemoet aan je behoefte aan intimiteit, geven bevestiging, vinden jouw welzijn belangrijk en kunnen de signalen die je afgeeft het beste lezen.
6) Probeer een tijdje single te blijven, en te ervaren dat je het prima alleen aan kan. Investeer in een eigen leven, vrienden en familie, een leuke baan.

Wat kun je doen als je een angstige partner hebt?
1) Geef veel geruststelling en bevestiging. Hoe veiliger je partner zich voelt, hoe meer gezien en gewaardeerd, hoe autonomer hij/zij zich juist zal gedragen en hoe minder claimend en verstikkend.
2) Ponnet: ‘Als je partner je verwijten maakt of eisen stelt, trek je dan niet terug en ga conflicten niet uit de weg. Probeer juist te achterhalen welke behoefte erachter zit.' Dan blijkt bijvoorbeeld dat niet het te laat komen het probleem is, maar de angst daaronder dat je hem/haar niet belangrijk genoeg vindt om op tijd te komen.

Wat kun je doen als je vermijdend bent?
1) Leer je deactivatiestrategieën herkennen. Als je ineens in een irritatiefase terecht komt terwijl alles goed ging, denk dan eerst na: kan dit een deactivatiestrategie zijn? Ponnet: zeg op zo'n moment tegen jezelf: het is niet dat ik niets meer voel, maar dat ik tijdelijk niet bij mijn gevoel kan komen. Blijf dan toch in je relatie, en ervaar dat je niet jezelf kwijtraakt in en duurzame relatie.'
2) Vraag steun en geef steun. Beantwoord telefoontjes en berichten. Als je partner het gevoel heeft dat je een veilige basis bent, wordt hij/zij vanzelf minder claimend.
3) Zoek een veilige partner: die maakt jou minder vermijdend.
4) Herken je neiging om negatieve bedoelingen aan het gedrag van je partner toe te schrijven en zoek een positievere verklaring
5) Maak een lijst van alle positieve eigenschappen van je partner. Herinner je waarom je ook alweer voor hem/haar gevallen was
6) vergeet die ideale ex en gooi je idee van ‘de ware' overboord. Maak je geliefde tot de ware, door moeite te doen, door hem/haar dichtbij te laten komen en deel van je leven te maken.
7) Ponnet: ‘Probeer zo eerlijk mogelijk te zeggen wat je denkt en voelt. Breng je behoeften duidelijk over, zonder je partner bezorgd te maken: ik moet nu een paar dagen alleen zijn, niet omdat ik je niet leuk vindt, maar omdat ik dat af en toe even nodig heb.'

Wat kun je doen als je een vermijdende partner hebt?
1) Hoe minder je een vermijdende partner claimt, hoe minder vermijdend hij/zij zal worden.
2) Breng je behoeften op een niet-aanvallende manier. Vermijdenden vatten de behoeften van anderen vaak op als een aanval op henzelf, als kritiek.
3) Geef complimenten, bevestig hem/haar positief bij een lief gebaar.

Veel relatiesores kan al voorkomen worden bij de partnerkeuze. In plaats van te focussen op de vraag of de ander jou leuk vindt, kun je dus beter antwoord zoeken op de vraag: is deze persoon in staat om mij te geven wat ik nodig heb? Voor mensen met bindingsangst en verlatingsangst is het daarom belangrijk om niet bij elkaar uit te komen.

5 gouden regels van Levine en Heller om iemands stijl te achterhalen:
1) Kijk in hoeverre hij/zij intimiteit en nabijheid zoekt.
2) Kijk hoezeer hij/zij in beslag wordt genomen door de relatie, en hoe gevoelig voor afwijzing.
3) Baseer je conclusie niet op 1 symptoom, maar kijk naar meerdere signalen.
4) Kijk hoe hij/zij reageert als je je behoeften, gedachten en gevoelens uit. Een van de belangrijkste manieren om iemands stijl te bepalen! Veilige mensen reageren met begrip en proberen je behoeften te vervullen. Angstige mensen nemen jou als maat voor de hoeveelheid intimiteit. Als jij je kwetsbaarder opstelt, wordt hij/zij zelf ook directer en opener. Vermijdende mensen voelen zich heel ongemakkelijk bij de toegenomen intimiteit en reageren bijvoorbeeld met: ‘je bent te gevoelig/veeleisend/behoeftig'; ‘ik wil er niet over praten', ‘stop met alles te analyseren'. Of ze komen je behoeften een beetje tegemoet om al snel weer in het oude patroon te vervallen.
5) Heb oog en oor voor wat de ander niet zegt. Geen antwoord als je zegt dat je van diegene houdt geeft ook veel informatie!

Op http://www.web-research-design.net/cgi-bin/crq/crq.pl staat een wetenschappelijke test (in het Engels) om je volwassen hechtingsstijl te bepalen.

Bronnen:
- Amir Levine en Rachel S.F. Heller, Attached, Jeremy P. Tarcher/Penguin, 2010
- Rika Ponnet, Blijf bij mij. Hoe we in relaties strijden voor macht en intimiteit, Lannoo (2012)
Rika Ponnet wordt ook deskundige op de site.



→ Terug naar overzicht

Rika Ponnet op Facebook

like

Lezingen

Rika Ponnet verzorgt regelmatig lezingen en presentaties binnen het brede vakdomein van de liefde. Op zoek naar een originele en boeiende spreker voor je organisatie?

Boek haar nu