Menu
example

Overspel: opbiechten of niet?31/01/2017


Google het woord ‘vreemdgaan', en je krijgt meteen een lijst tips over hoe je je slippertje het best geheim kunt houden. Maar zo'n dubbelleven, is dat wel vol te houden? Duurt eerlijk niet het langst? Artikel in ELLE waarin de mening van Iteke Weeda en Rika Ponnet wordt gevraagd.

We hebben samen een bed gekocht en we zijn er niet goed van. Een huis hadden we al, maar om een of andere reden lijkt het bed een serieuzere aankoop. Woorden als ‘het ouderlijk bed' komen in ons op. En ook: het is één solide bed. Niet iets wat je ooit nog in twee kunt verdelen, wat bij de hypotheek van het huis wel nog mogelijk was.

Die nacht proberen we te begrijpen dat we misschien voor altijd samen zullen zijn. En dat dat toch wel heel erg lang is, altijd. ‘Ik zou liever niet willen weten', zegt hij, ‘als je eens een fout zou maken. Als je per ongeluk bij iemand anders in bed belandt en het betekent niets, verzwijg het dan maar.' En dan zegt hij: ‘want als ik te weten kom wie het is, maak ik hem kapot.' Ik weet dat hij dat laatste niet meent.
Zo lang deze situatie niet aan de orde is, is het onmogelijk met zekerheid te zeggen wat ik zou doen: het vertellen, of net niet? En andersom: zou ik het willen weten, mocht hij me bedriegen?

In 25 tot 30 procent van alle langdurende relaties gaat een van de partners op een bepaald moment vreemd, en dat is nog maar het mildste onderzoek. Andere onderzoeken komen met 50% en zelfs 80%. Relatietherapeute Rika Ponnet wijst er op dat de cijfers ook niet absoluut te verifiëren zijn: mannen rapporteren overspel immers makkelijker, terwijl vrouwen doorgaans geneigd zijn hun buitenechtelijke escapades te minimaliseren. Ponnet vindt het op zich ook niet vreemd dat het zo vaak gebeurt: "We leven almaar langer en gezonder, overspel gebeurt zelfs vaker bij veertigplussers dan bij jongeren."

"Het is een feit dat het héél erg vaak voorkomt, en dat het van alle tijden is", vertelt Iteke Weeda, sociologe met een bijzondere interesse in relaties. "Alleen is het een ontzettend taboe om erover te spreken, en dat heeft maar één reden: angst. Om de ander kwijt te raken."

En dat is ook maar logisch. Het hele idee van een vaste relatie is toch: iemand hebben die je kunt vertrouwen en bij wie je je veilig en geborgen voelt. Vertrouwen dat door overspel geschaad wordt, is maar heel moeilijk te herstellen. Weeda, die onderzoek doet naar kenmerken van mannelijkheid en vrouwelijkheid - daar bedoelt ze karaktereigenschappen mee - ziet twee patronen in de reactie op overspel: "Vrouwelijke karakters hechten in een relatie vooral belang aan een exclusief gevoel van verbondenheid met hun partner en vinden dat trouw daar onlosmakelijk mee verbonden is. Zij zullen teleurgesteld reageren op overspel: de verbinding is gebroken, en daarmee is het vertrouwen kapot. Mannelijke types ervaren overspel meer als een aanval op hun ego. Hun trots is gekrenkt. Het heeft allebei hetzelfde resultaat: veel verdriet aan beide zijden."

Los van de vraag waarom er mee te beginnen, kun je je afvragen waarom het dan in hemelsnaam ook nog eens te vertellen aan je partner als je een scheve schaats hebt gereden. Volgens Weeda gebeurt het bij vrouwen vaker dat overspel uitdraait op (of begint bij) een oprechte verliefdheid. Hun manier om daarmee om te gaan is dan ook vaker om de eigen relatie af te breken en radicaal voor het nieuwe verhaal te kiezen. Bij mannen ligt dat anders. Weeda: "Mannen denken vaker: ik zou allebei wel willen: én mijn eigen vertrouwde vrouw én een minnares ernaast. Hij hoopt dan vurig dat de echtgenote er begrip voor zal hebben als hij het maar eerlijk opbiecht. En dan kan het heel erg misgaan, want zowel de echtgenote als de minnares kan er heel sterk op reageren."

Goed, de conclusie lijkt duidelijk: hou bij overspel de lippen op elkaar, want van opbiechten komt weinig goeds. Toch? "Tja, die vraag krijg ik geregeld te horen in mijn praktijk", zegt Ponnet, "maar ik kan nooit zeggen: ja of nee. Of je het opbiecht of niet, is iets wat je zélf moet inschatten. Een eerste stap om die beslissing te maken is achterhalen waarom je bent vreemdgegaan. Ontrouw heeft altijd een functie, het gebeurt nooit zomaar. Mis je iets in je eigen relatie: aandacht, bevestiging, seks? Lijd je aan bindingsangst, of juist aan verlatingsangst? Of ben je werkelijk verliefd geworden op de ander? Als je inzicht hebt in waarom je bent vreemdgegaan, zal je ook beter kunnen beoordelen of je het al dan niet moet vertellen."

Laten we even al te complexe verwikkelingen van langdurig overspel achterwege laten en uitgaan van het eenmalige slippertje: je bent al tien jaar bij dezelfde partner, je was dronken, en opeens lag je bij een ander in bed. En het spijt je, en het zal nooit meer gebeuren, dat weet je zéker. "In dat geval zou je kunnen argumenteren dat het beter is het voor jezelf te houden", zegt Ponnet. "Eens het vertrouwen geschaad is, is heel moeilijk om dat nog te herstellen, en als je er oprecht van overtuigd bent dat het een vergissing was, weegt dat misschien wel op tegen het risico om de ander zwaar te kwetsen."

Weeda bevestigt dat: "Het is een kwestie van afwegen waar je de ander het minst mee schaadt. Ken je jezelf heel goed, en weet je dat dat slippertje niets te betekenen had en dat je er absoluut niet mee verder wilt, dan is het misschien beter om het voor jezelf te houden. Bovendien", voegt Weeda eraan toe, "is er ook nog zoiets als het recht op privacy. Openheid in een relatie kan ook betekenen dat je het elkaar gunt om niet alles aan elkaar te moeten vertellen."

Ah. Dus toch. Goed nieuws voor de vreemdganger: één keer een misstap hoef je niet op te biechten. En ach, als het een keertje kan, dan kan het een volgende keer vast ook nog wel.
"Zo simpel is het alleen bijna nooit", vertelt Ponnet. Ik zie vaak dat mensen moeilijk kunnen leven met zo'n geheim, dat de schuldgevoelens gaan overheersen en het gewicht van dat geheim zwaarder gaat wegen dan de angst om zijn of haar relatie kapot te maken. Het verborgen houden brengt de intimiteit hoe dan ook schade toe. Het onschuldige, kwetsbare vertrouwen van de ander ervaren, wakkert schuldgevoelens aan die het zelfbeeld ondermijnen. Het gaat dus vaak om een dubbel dilemma: de eigen gemoedsrust tegenover de eerlijkheid tegenover de ander."

Weeda vult aan: "In veel gevallen, vooral bij herhaaldelijk overspel en zeker bij verliefdheid, merkt de ander het sowieso toch wel. Dat gaan verzwijgen of ontkennen is als het ‘verkrachten' van de intuïtie van je partner, en is wellicht nog kwetsender dan het op te biechten en erover te praten."
Ponnet: "Hoe dan ook zorgt overspel voor veel pijn, en een relatie zal daarna nooit meer hetzelfde zijn. Zowat de helft van de relaties overleeft een overspelverhaal niet. "

Helaas, een kant-en-klaar antwoord op de vraag opbiechten of niet bestaat er niet. Al wijst veel erop dat eens je partner erachter is gekomen, er onherstelbare schade is aangericht. Toch zijn er ook argumenten voor opbiechten en praten: "Het gebeurt zeker ook dat koppels net stérker uit zo'n crisis komen", vertelt Ponnet. "Er kan sprake zijn van opleving, uit de sleur komen, en elkaar anders gaan zien."
Weeda vult aan: "Er zijn ook beslist paren die in goede harmonie leven terwijl een van de partners of beiden er andere relaties op na houden. Het is niet vanzelfsprekend, maar het kan."

Bas, 29, fotograaf

"Mijn vriendin en ik zijn al samen sinds we tieners waren. We zijn soulmates en ik zou niet zonder haar kunnen, maar mijn vriendin is ontzettend onzeker en geeft zich daardoor heel moeilijk bloot. Ook letterlijk, in bed. Ik wil niet vreemdgaan, ik haat mezelf erdoor, maar toch, ik heb mijn behoeftes. Het vreet aan me: ik wil niet liegen, maar ik zie er ook het nut niet van in mijn vriendin te kwetsen. De meeste van mijn vrienden weten wel wat ik allemaal uitspook, vroeg of laat zal het misschien wel aan het licht komen. Misschien zit ik daar onbewust wel op te wachten."

Leyla, 42, kabinetmedewerker van een politieke partij

"Ik vond mezelf een leuke partner. Ik ben van nature positief ingesteld, ik heb een hoog libido en, al zeg ik het zelf, ik zie er voor mijn leeftijd fantastisch uit. Toch vond mijn man het nodig er een minnares bij te nemen. Ik kwam er heel lullig achter: ik overhoorde een telefoongesprek. Blijkbaar was dit al enkele maanden aan de gang.
Ik heb weken aan een stuk gehuild, maar ik wist wel direct dat ik hem dit nooit zou vergeven. Dat we geen kinderen hebben, maakte de stap naar een scheiding ook makkelijker. Intussen is de relatie van mijn ex met die geit natuurlijk afgelopen. Hij wil me terug, maar ik denk er niet aan. Mijn trots is groter dan de heimwee naar hoe het ooit was tussen ons. Het is kapot, voorgoed."

Annika, 37, kok in een brasserie

"Het is nu bijna een jaar dat mijn vriend worstelt met een verliefdheid voor een andere vrouw. Hij heeft het me eerlijk opgebiecht, omdat hij kapot ging van de schuldgevoelens. Hij is verliefd, maar wil zijn gezin niet kwijt. Ik denk dat er ook praktische zaken een rol spelen: hij heeft al twee kinderen bij zijn ex, en wij hebben ook een dochtertje van vijf. Weggaan is dus niet een-twee-drie geregeld. Maar intussen word ik al bijna een jaar gegijzeld door deze situatie. Met zijn schuldgevoelens gaat het wel veel beter, want: ‘ik ben er toch eerlijk over?' Dat vind ik een valse redenering. Ik ga niet bij hem weg, financieel red ik dat niet. Eerlijk? Ik wou dat hij het gewoon verzwegen had."

Marie, 35, communicatieverantwoordelijke

"Mijn vriend en ik zijn vier jaar samen. Drie jaar geleden kochten we een huis en niet veel later was ik zwanger. Alles was perfect. Té perfect. Was dit het nu, voor de rest van mijn leven? Onze zoon was nog geen jaar toen het gebeurde. Het was mijn eerste avond uit sinds de bevalling: een personeelsfeestje. In een mum van tijd werd ik ladderzat en voor ik het wist stond ik te zoenen met een nieuwe collega.. We hebben het, heel cliché, op zijn bureau gedaan. Tegen het ochtendgloren ben ik naar huis gegaan, direct de douche in. Toen mijn vriend beneden kwam, stond ik ons zoontje zijn flesje te geven. Ik heb er nooit iets van gezegd, en ik moet zeggen, sindsdien voel ik me weer helemaal gelukkig in mijn relatie. Ik besef nu dat alles mogelijk is, dat als ik het zou willen, dat het kan. Precies door die wetenschap voel ik geen behoefte meer om nog eens vreemd te gaan. Voorlopig toch."


→ Terug naar overzicht

Rika Ponnet op Facebook

like

Lezingen

Rika Ponnet verzorgt regelmatig lezingen en presentaties binnen het brede vakdomein van de liefde. Op zoek naar een originele en boeiende spreker voor je organisatie?

Boek haar nu