Menu
example

Rika Ponnet, de vrouw achter de seksuologe08/12/2014


Rika Ponnet (46) is seksuologe, relatiebemiddelaar, love coach en veelgevraagd deskundige in diverse media, waaronder Psychologies. Na een studie Germaanse filologie volgde ze haar hart en richtte ze in 1995 samen met haar partner Mark Boeykens het relatiebureau Duet op. Ze woont en werkt in Gent en werd zes jaar geleden voor het eerst moeder van een meisjestweeling.


‘Een geschenk in deze fase van mijn leven om al thuis te zijn als Anna en Charlotte uit school komen. Ik heb me nog geen seconde schuldig moeten voelen dat ik mijn kinderen niet genoeg zie of ik ze in systemen moet duwen waar ik niet achter sta. Na school kunnen we samen met hen eten en leven en zodra ze slapen begin ik aan een tweede shift en ga ik weer naar beneden om te werken', zegt de seksuologe die pas op iets latere leeftijd voor dat beroep koos. 'Dat ik op mijn achttiende Germaanse ging studeren lag in de lijn der verwachtingen: taal en literatuur waren en zijn mijn eerste passie. Als kind verslond ik boeken. Ik heb Engels, Nederlands en Duits gestudeerd maar toen ik afstudeerde in 1990 was de economische situatie zoals vandaag: moeilijke tijden met weinig werk. Ik kon wel aan de slag in het onderwijs maar dat bleek na een tijdje toch niet mijn ding. Lesgeven deed ik graag maar de structuren van de onderwijsomgeving vond ik dodelijk. Mijn ouders hebben me toen gek verklaard want ik maakte snel kans op een vaste benoeming. Maar ik zag me dat niet doen, het was mijn weg niet.'

Hoe kwam je op het idee om met een relatiebureau te beginnen?
Rika Ponnet:
‘Ik zag een jobaanbieding bij een relatiekantoor in Brussel en dat daagde me uit. Het lijkt een vreemde wending maar het intrigeerde me. Ik was nog jong maar ook geboeid om met mensen te kunnen praten die al in het midden van hun leven stonden, alleenstaand waren of gescheiden. Ik kwam zelf uit een beschermd milieu en was weinig met dat soort van ingrijpende verhalen in contact gekomen. Op korte tijd kreeg ik een heel ander beeld van wat de wereld is, wat mensen elkaar soms aandoen of meemaken en wat de impact daarvan is op hun leven en hun relaties met anderen. Ik merkte dat ik niet kon helpen in de volle zin van het woord, maar wel mee kon zoeken om tot inzichten te komen, te snappen hoe de dingen in elkaar zitten. Dat blijkt in de meeste gevallen al heel bevrijdend te werken voor mensen die door een bepaalde situatie enkel nog in cirkels kunnen denken. In diezelfde periode heb ik mijn partner Mark leren kennen, een psycholoog die uit een familie van ondernemers kwam. Het was altijd zijn droom geweest om een eigen zaak te beginnen en zo zijn we anderhalf jaar later met ons eigen bureau gestart.'

Toch wel verrassend voor een germaniste en een psycholoog.
RP
: ‘Zeker, en dan vooral omdat huwelijksbureaus in die tijd een allesbehalve goede reputatie hadden. Vaak was er sprake van misbruik en plat geldgewin. Het was een sector waar Jambers een aflevering aan kon wijden, iets wat hij trouwens ook gedaan heeft. Maar wij voelden op dat moment aan dat er een markt was om het op een heel andere manier te doen. Net omdat we onze dienstverlening wetenschappelijk wilden onderbouwen en men in die periode ook begon te spreken van een striktere regelgeving en diplomavereisten ben ik familiale en seksuologische wetenschappen gaan bijstuderen. Ik was als jong meisje al geïnteresseerd in de geschiedenis van mensen, waarom de dingen gebeuren zoals ze gebeuren en wat mensen drijft.'

Had dat iets te maken met je thuissituatie?
RP:
‘Niet meteen. Het was gewoon een van de thema's waarover ik de bibliotheek leeg las. Ik denk dat mijn passie voor verhalen er ook voor iets tussenzit.'

Heb je goede herinneringen aan je kindertijd?
RP:
‘Zeker. Ik kom uit een gezin met vier meisjes. Het feit dat wij elkaar hebben vind ik een van de mooiste geschenken die ik van mijn ouders gekregen heb. Ook nu is die band nog sterk. We wonen in de buurt en zien elkaar bijna wekelijks. We hebben altijd geloofd in ieders kunnen en elkaar ondersteund waar nodig. Ik ben mijn ouders heel dankbaar dat ze vier kinderen hebben willen krijgen.'

Wat voor soort ouders wilden zij voor jullie zijn?
RP:
‘We waren vooral een degelijk, Vlaams en christelijk gezin. Mijn ouders waren goed als koppel, al pasten ze niet op elk vlak even goed bij elkaar. Maar zoals zo veel mensen bleven ze zinvol bij elkaar omdat ze gewoon geen reden hadden om dat niet te doen. Ze gunden elkaar ook de ruimte om zichzelf te zijn, een waardevolle maar niet altijd evidente houding in een relatie. Als ouders waren ze loyaal en heel geëngageerd voor hun gezin. De meeste aandacht ging ook daarnaar toe, waardoor ik vaak het gevoel heb gehad dat ze het beter deden als ouders dan als koppel. Mijn moeder heeft altijd voltijds gewerkt en kreeg vier kinderen in zes jaar tijd. Als ik daar nu op terugkijk lijkt me dat behoorlijk heftig. Het zorgde er alleszins voor dat ik vaak het gevoel heb gehad dat ze overbevraagd was en daardoor gevoelsmatig niet altijd even beschikbaar kon zijn. Mijn moeders boodschap voor haar vier dochters was dat je als vrouw niet afhankelijk mag zijn van een man maar op eigen benen moet kunnen staan. We kregen al vroeg de flink zijn-opvoeding en van mijn vader uit was er veel prestatiedruk. Je talenten gebruiken en ontwikkelen zag hij gewoon als een plicht. Als we een rapport hadden met vijf tienen, acht negens en één zeven werd er vooral over die zeven gepraat. Het gevolg is dat het nu ook mijn maatstaf is geworden. Kansen moet je grijpen, nee zeggen is daarom soms erg moeilijk. Het is een waardekader waartegen je soms vecht als je jong bent maar dat bij mij sterk geïnternaliseerd is. Soms zie je net dat mensen zich na zo'n opvoeding helemaal afzetten tegen prestatie en gaan onderpresteren of zichzelf te laag positioneren omdat ze op geen enkele manier nog onder druk gezet willen worden. Bij ons is dat niet het geval, wij zijn allemaal naar de universiteit gegaan en zijn alle vier hard bezig in een drukke job.'

Vonden je ouders het niet jammer dat je niks deed met je studie Germaanse en koos voor een opleiding en beroep als seksuologe?
RP:
‘Misschien was dat wel even slikken voor hen maar ze hebben dat nooit laten merken. Mijn ouders waren heel open en in wezen ook mild. Van bekrompenheid was er geen sprake. Dat besef je pas als je gaat vergelijken met anderen. Maar dat wil niet zeggen dat er open over seks werd gepraat. Ik heb ook geen seksuele opvoeding gehad - of beter - noch thuis, noch op school werd daarover gecommuniceerd. Mijn moeder riep mij aan haar strijkplank toen ik twaalf was en mijn maandstonden kreeg. Ze moest me het een en ander uitleggen en werd helemaal rood. Ik had direct door waarover het ging en zei dat ze geen moeite moest doen, dat ik het allemaal al wist. Ze was zichtbaar opgelucht dat er haar iets geweldig lastigs bespaard was gebleven.'

Toen Mark en jij in 1995 met Duet startten beoogden jullie vooral een andere aanpak. Is dat gelukt?
RP:
‘We wilden op een onderbouwde manier met mensen werken en relatieselecties doen. Het was echt een tijd dat je de ene dag nog in een fabriek wafels kon staan inpakken en de volgende dag aan relatiebemiddeling kon gaan doen. Mensen koppelen was toen gewoon wat uitproberen door mevrouw X te laten babbelen met meneer Y. Maar de samenleving is complexer dan dat. Om ten volle te snappen wie mensen zijn en vanwaar ze komen heb je kennis nodig over levenstrajecten en zaken zoals hun emotionele geschiedenis. Het gaat bij partnerkeuze immers niet over de kleur van iemands ogen, een lievelingsacteur of geprefereerde reisbestemming. Toen we met ons bureau begonnen hadden we aandacht voor onze communicatie, we hadden een marketingstrategie en een visie hoe we de dingen wilden aanpakken. Alleen al daarin verschilden we fundamenteel van alles wat toen op de markt was. Om een bestand uit te bouwen hebben we in het begin enorm veel geïnvesteerd in advertenties, het uitbouwen van naambekendheid. Goed bemiddelen staat of valt immers ook met de grootte van je bestand. Dat er voor onze diensten zeker een markt was sprak uit de groeiende echtscheidingscijfers en de almaar groter wordende groep van alleenstaanden. Die markt is sinds toen eigenlijk alleen maar exponentieel gegroeid.'

Recent is er een sterke tegenbeweging ontstaan die wil aantonen dat alleen zijn ook een bewuste en langdurige keuze kan zijn.
RP
: ‘Dat kan, natuurlijk. Maar die reactie gaat soms ook in de richting van het happy single-verhaal, en dat geloof ik dan weer niet. Ik werk al twintig jaar met alleenstaanden en ik heb altijd heel erg mijn best gedaan om een genuanceerd beeld van die groep te brengen. Het is voor heel weinig mensen een levenskeuze. Het merendeel ziet het als een fase waarin ze heel fijne en ook mindere dagen hebben, net als in een relatie. Op termijn vinden maar weinig mensen het een aantrekkelijk perspectief om alleen te blijven. Dat is ook logisch: biologisch en psychologisch zijn we geprogrammeerd om in verbondenheid met anderen te leven. De wetenschap heeft dat intussen ook aangetoond: we zijn gezonder en leven langer als we deel uitmaken van een relatie. Het geeft meteen ook een verklaring waarom mensen met slechte relatie-ervaringen toch telkens opnieuw de moed opbrengen om te herbeginnen, erin willen geloven dat het anders kan en dat relaties de moeite waard zijn.'

Hebben jullie als koppel bewust gekozen om pas laat aan kinderen te beginnen?
RP:
‘Dat had voor een groot deel te maken met de drukte van onze zaak. We hebben zelfs even gedacht dat er helemaal geen plaats zou zijn voor kinderen in ons leven. Ik was nooit iemand met een sterk tikkende biologische klok. Uiteindelijk was ik pas 39 toen ik moeder werd. Straf genoeg waren mijn drie zussen ook bijna allemaal boven de 35 toen ze hun eerste kind kregen. Voor een deel was dat omdat we allemaal druk bezig waren met onze carrière maar anderzijds weet ik ook dat het komt omdat we thuis gezien hebben wat het moederschap met je doet. In zekere zin zat ze vast in een soort leven dat ze niet altijd even prettig vond. We hebben vaak haar verhalen gehoord over zelfopoffering en de controle kwijt zijn over je eigen leven. Nu zie ik wel in dat onze moeder het waarschijnlijk gewoon te goed wilde doen. Ik ben doodblij met mijn twee kinderen en probeer om dat perfectionisme niet na te streven. Een tweeling krijgen is daarin alvast een perfect hulpmiddel. Als ik al overspannen ambities had dan hebben zij er mij van in het begin van verlost. Het idee "ik moet een betere versie van mezelf worden", dat heb ik al een tijdje losgelaten. Het is een illusie.'

Sinds 2004 ben je erg bezig met het gegeven van hechting. De kindertijd speelt daarin een grote rol.
RP:
‘Ik heb het denkkader en de kennis die er vandaag over hechting is op volwassen leeftijd in mijn laatste boek grondig behandeld om partnerkeuze te leren begrijpen. Conflicten of terugkerende ruzies in relaties werden heel lang verklaard door het model dat zegt dat mannen van Mars komen en vrouwen van Venus. Ik heb die boeken ook ooit gelezen maar herkende mezelf daar niet in. Ook in mijn praktijk zag ik vrouwen en mannen die niet in die typische gedragingen pasten. De hechtingsleer en bij uitbreiding het therapeutisch model van Sue Johnson voelden wat dat betreft voor mij aan als thuiskomen. Het staat los van een stereotiep genderverhaal, kijkt naar je individuele verhaal. Waar stond je wieg, wat waren je eerste ervaringen met zorg, liefde, kwetsbaarheid, wie waren de belangrijke figuren in je leven en op welke momenten ..., al dat soort zaken kunnen later verrassende dingen vertellen over je partnerkeuze of de manier waarop je je binnen een relatie beweegt.'

Ook ervaringen bij de geboorte spelen volgens die leer een rol. En net bij jouw bevalling moesten je twee kindjes snel weggehaald worden en moest eentje zelfs een tijdlang in de couveuse liggen.
RP:
‘Het is allemaal heel snel gegaan omdat ik met een spoedkeizersnede bevallen ben omwille van een zwangerschapsvergiftiging. Ik moest veel sneller dan voorzien afscheid nemen van mijn buik, dat vond ik moeilijk. Na de bevalling werd de tweeling snel meegenomen en pas drie uur later kreeg ik hen voor het eerst te zien. Dat was niet de fijnste ervaring maar wel een belangrijk inzicht rond hechting in mijn persoonlijk leven. Maar ik lig er niet meer wakker van: een mens is ook weerbaar en veerkrachtig en de manier waarop de omgeving daarmee omgaat kan sterk corrigerend zijn. Gelukkig weten we vandaag hoe belangrijk het tot stand komen van de band tussen ouders en kind is en wordt daar ook volop op ingezet op veel neonatale afdelingen. Via kangoeroezorg worden ouders gestimuleerd om zo veel mogelijk echt contact te maken met hun kind. Door het contact met de huid en de hartslag van de moeder of vader gaat een kindje zich hechten. Naarmate die band goed tot stand komt is de overlevingskans van een prematuurtje groter.'

Nu weet men dat, vroeger was die kennis er nog niet.
RP:
‘Met alle gevolgen vandien. Vroeger werden te vroeg geboren kindjes in een couveuse gelegd zonder meer. Er bestaan veel voorbeelden van mensen bij wie de afwezigheid van een goede hechting een enorm negatieve impact had op hun leven. Hetzelfde geldt voor internaatkinderen. Je kan niet geloven hoeveel oudere mensen ik hier al heb zien passeren met problemen als het onvermogen om kwetsbaar te zijn, intimiteit toe te laten of emoties te delen. Het feit dat je dan kan benoemen wat ze al jaren voelen als een tekort of een verdriet is vaak een enorme steun. Snappen hoe bepaalde dingen gelopen zijn zorgt er vaak voor dat mensen rust vinden. Het betekent niet dat dingen daarom zomaar te veranderen of te remediëren zijn. Er al met meer mildheid tegenaan kijken, vanuit inzicht het vermogen vinden om te aanvaarden wat niet te veranderen is, daarover gaat het vaak. Het is en blijft mijn drijfveer om me verder te verdiepen in de kennis die we nu volop verwerven binnen het domein van de liefde en om die kennis met de nodige zin voor nuance uit te dragen.'



Dit artikel gaat over: Rika Ponnet, Mark Boeykens, Duet relatiebureau, Psychologies Magazine, seksuologe, partnerkeuze, verbondenheid, hechting, Sue Johnson, intimiteit.
→ Terug naar overzicht

Rika Ponnet op Facebook

like

Lezingen

Rika Ponnet verzorgt regelmatig lezingen en presentaties binnen het brede vakdomein van de liefde. Op zoek naar een originele en boeiende spreker voor je organisatie?

Boek haar nu