Menu
example

Weer eens pech in de liefde? Geef gewoon je ouders de schuld...20/11/2017


Liefde is een slagveld, zeggen ze. Maar in welke mate ligt het aan je thuissituatie, wanneer je keer op keer in een emotioneel mijnenveld terechtkomt? En kun je daar iets aan doen? Artikel van Melissa Janssens voor De Morgen
 
Miljaar, ik maak gewoon nét dezelfde fouten als mijn vader." Deze woorden verlieten afgelopen weekend de zuchtende lippen van een goede vriend. Hij zag de zoveelste relatie stranden door zijn onweerstaanbare drang om vreemd te gaan. Je hoeft geen Freud te heten om een verband te zien tussen zijn fladderend hart en het feit dat hij opgroeide met de wetenschap dat zijn vader zijn moeder jarenlang bedroog. Of hoe onze ouders ons liefdesleven bepalen, dacht ik. Want of het nu om overspel gaat, of om jezelf volledig wegcijferen voor de ander, of een muur rond je hart bouwen: ‘liefdeshandicaps" zie je overal. Ook als ik de hand in eigen boezem steek, vermoed ik dat ik met zo"n liefdeshandicap geboren ben omdat mijn gezin niet even donzig aanvoelde als de Brady Bunch.

Ook als ik de hand in eigen boezem steek, vermoed ik dat ik met zo"n liefdeshandicap geboren ben omdat mijn gezin niet even donzig aanvoelde als de Brady Bunch
 
"Ouders hebben een verpletterende verantwoordelijkheid", weet kinder- en jeugdpsychiater Lieve Swinnen. "Einstein zei: ‘De enige verstandige manier van opvoeden bestaat erin een voorbeeld te zijn." Leer je kinderen meer dan lezen en rekenen, maar ook hoe relaties ineenzitten. Dat doe je door het voor te doen en door met je kinderen te leren praten over dingen die niet goed lopen. Heb je als ­koppel de gewoonte om elkaar na een meningsverschil drie dagen lang te negeren, trek dat gedrag dan open. Leg uit dat het ook anders kan maar dat het jullie stijl is. Gezins­vergaderingen zijn daar ideaal voor; zit wekelijks of tweewekelijks een halfuur samen, waarbij iedereen mag zeggen wat hij of zij niet fijn vond. Maak daar tijd voor en dan krijg je mogelijk wel verrassende antwoorden."

De ouders van Silke (28) waren bereid tot die opvoedkundige pingpong. "Van hen erfde ik een realistische, ­positieve kijk op een relatie. Mijn ouders zijn dertig jaar getrouwd en ze tonen nog steeds affectie. Net als hen zorg ik graag voor mijn vriend. Van de was doen, tot een lief sms"je sturen op een lastige dag. Als mijn papa de nachtdienst deed, zagen mijn ouders elkaar soms een week niet. Dan schreven ze elkaar elke dag een lief kattenbelletje.

"Mijn ouders gingen nooit boos slapen en samen zochten ze naar compromissen. Dankzij hen leerde ik water bij de wijn doen. Ja, soms botst het, maar dat hoort erbij. Door te focussen op de goede momenten kun je weer verder. Mijn ouders gaven mij een ijzersterk fundament, waar ik verder op kan bouwen."

"Een warm nest geeft zelfvertrouwen en vertrouwen in anderen", zegt relatiedeskundige Rika Ponnet. "Conflicten zijn er, alleen verzieken ze de relatie niet. Als je beseft dat je de moeite waard bent om graag gezien te worden zoals je bent, weet je dat de andere het beste met je voorheeft en dat je op ­elkaar kunt terugvallen als dat nodig is. Veilige hechting omvat ook die microconnectie: een briefje, een smsje - iets wat zonder bijbedoelingen toont dat je de ander met je meedraagt, ook al zie je elkaar even wat minder."

Spiegelgedrag
Dat een afwezige ouder niet altijd slipgevaar op je liefdespad hoeft te betekenen, ­bewijst Lola (31). Haar biologische vader zocht nooit toenadering. "Dat geeft je toch het gevoel dat je niet genoeg bent. Iets wat vroeger in relaties sloop, waardoor ik mijn vriend verstikte uit schrik om verlaten te worden. Vandaag ga ik daar minder krampachtig mee om.

"Nu denk ik over mijn vader: als jij mij niet wil kennen is dat your loss - want ik ben heus wel de moeite. Ik heb wel een hechte band met mijn niet-biologische papa. Nee, die bloedband is er niet maar zelfs na de scheiding van mijn moeder kiest hij er nog voor om mijn vader te zijn. En op mijn beurt kies ik voor hem."

Onderzoek bevestigt dat opgroeien zonder een zonnig, warm nest heus niet altijd het latere liefdesleven overschaduwt
 
"Je hoeft geen leven lang te lijden onder een ouder die zijn kind niet erkent, uit het leven stapt of vertrekt", zegt Ponnet. "Lola"s pluspapa biedt de veilige band waarop zij kan terugvallen. In het echte leven, maar ook in haar hoofd - als ze het moeilijk heeft en aan zichzelf twijfelt. Ongetwijfeld versterkt dat haar veerkracht in het leven."

Onderzoek bevestigt dat opgroeien zonder een zonnig, warm nest heus niet altijd het latere liefdesleven overschaduwt. Onze hechtingsstijl houdt de touwtjes van ons gedrag niet als een marionettenpop in handen. Ook je omgeving, je genen - die je temperament of gevoeligheid bepalen - en de omstandigheden spelen een rol. Toch is er die verhoogde kans, vooral als er sprake is van vechtscheidingen of relaties waarbij ouders binnen het huwelijk twisten. Ook mogen we niet vergeten dat ouders die het in onze ogen fout aanpakken vaak zélf het product van kille ouders zijn. Bewust­wording is de sleutel om die vicieuze cirkel te doorbreken.
 
Kinderen grootbrengen binnen een liefdevol, standvastig huwelijk blijft het grootste geschenk dat ouders hun nageslacht kunnen geven. "Wie opgroeit in een stabiele thuis­situatie hoeft geen energie te steken in conflicten of bezoekregelingen", vertelt Swinnen. "Dan heb je alle kansen om met je eigen ontwikkeling bezig te zijn."

"In een relatie ben ik achterdochtig. Toen ik ontdekte dat mijn vorige vriend zich bezighield met andere vrouwen, is dat gevoel alleen maar verergerd"
Eline (26)
 
Nog een andere studie toont aan dat als kinderen ­constructief gedrag zien wanneer er problemen opduiken, ze dat gedrag spiegelen. Omgekeerd geldt hetzelfde, als ze zien dat problemen leiden tot negeergedrag of agressie. "Zoals kinderen woorden papegaaien, doen ze dat ook met gedrag", verklaart de kinder- en jeugdpsychiater. "Dat zie je in alles, in het gebruik van de tablet, of we al dan niet racistisch zijn, en vanzelfsprekend ook in relaties. Kinderen spiegelen, dat is een belangrijk mechanisme in de ontwikkeling van de hersenen."

Toen Eline (26) negen jaar oud was, besloten haar ouders uit elkaar te gaan. "Ik was mij ten volle bewust van hun scheiding, want ze maakten elke avond ruzie. Enkele jaren later verhuisden mijn broer en ik met mama en haar nieuwe vriend naar een nieuwe stad. Tien jaar later strandde ook die relatie. Mijn stiefpapa bleek een affaire te hebben met een collega. Ik ben op jonge leeftijd snel volwassen geworden omdat ik mama elke dag moest troosten.

"In een relatie ben ik achterdochtig. Toen ik ontdekte dat mijn vorige vriend zich bezighield met andere vrouwen, is dat gevoel alleen maar verergerd. In mijn achterhoofd zit die schrik dat er altijd wel iets fout kan lopen. Vandaag heb ik een gelukkige relatie. Met mijn vriend wil ik trouwen en kindjes krijgen, al blijft hem vertrouwen een werkpunt."

Gevoelswoestijn
"Wie op jonge leeftijd zijn of haar nest meermaals zag teloorgaan, draagt daar als volwassene vrijwel altijd de ­sporen van", stelt Ponnet. "Vooral intensieve en langdurige conflicten zijn voor kinderen immens stresserend. Als een kind te lang in die zorg­rol zit, dwingen de omstandigheden hem of haar om vroegtijdig op eigen benen te staan. Dan krijgt een kind snel het gevoel alleen waardevol te zijn als het ten dienste kan staan van anderen. Niet alleen de eigenwaarde is laag, ook het vertrouwen in anderen. Door zich te identificeren met de bedrogen ouder, kan dat het man- of vrouwbeeld negatief inkleuren. Gooi daar de vertrouwensbreuk met een ex bovenop en dat beeld is versterkt en uitvergroot."

"Toen ik een tiener was, ontdekte ik dat mijn moeder vreemdging. Meer dan eens luisterde ik de telefoontjes met haar minnaar af"
Brecht (42)
 
Bedrog bezorgde het liefdesideaal van Brecht (42) een deuk. "Toen ik een tiener was, ontdekte ik dat mijn moeder vreemdging. Meer dan eens luisterde ik de telefoontjes met haar minnaar af. Over mij praatte ze steeds op een lieve manier, daar trok ik mij aan op. Haar veroordelen deed ik niet, want mijn vader gaf haar niet wat zij wilde.

"Ik ben graag alleen. Af en toe stap ik in een relatie, al zijn die vooral fysiek van aard. Meer dan eens had ik een affaire met een getrouwde vrouw die thuis niet genoeg ­aandacht kreeg. Ik voel me niet schuldig. Wat denken die mannen nu? Een creditkaart en een mooi huis en de vrouw is content? Niet dus. Mijn vader wist bovendien wat er gebeurde, maar zolang mijn moeder bleef en de schone schijn ophield, was het oké voor hem."

"Brecht groeide duidelijk op in een affectief arm milieu waarin vermijdend gedrag centraal stond", analyseert Ponnet. "Emoties en intimiteit catalogeert hij onder ‘te ­mijden". Wie in zo"n gevoelswoestijn opgroeit, heeft geleerd dat eenzaamheid alleen te verkiezen is boven de eenzaamheid in een hypocriet verbond. Vrijblijvende seks, kort­stondige affaires met niet-beschikbare vrouwen; het zijn uitingen van de onderliggende diepgewortelde angst om zich te verbinden. Een goede relatie is in zijn ogen onmogelijk, dus kan hij er ook maar beter niet naar verlangen."

Oorlogsgebied
Geweld blijft de slechtst mogelijke context om als kind in op te groeien, zo blijkt uit onderzoek. Ponnet: "Als bekvechtende koppels bij elkaar blijven, moeten hun kinderen jaren in oorlogsgebied overleven. Die permanente stress tast voorgoed hun draagvermogen aan. Hoewel het kind heel erg verlangt naar een nest om de gemiste warmte alsnog te ervaren, voelt het tegelijkertijd veel wantrouwen tegenover die intimiteit. Omdat ze emoties alleen maar kennen in ­uitvergrote vorm, willen ze vaak zelf op die manier ­getriggerd worden. Intimiteit hangt voor hen samen met oververhitte emoties. Als dat niet het geval is, voelt het niet ‘juist"."

"Mijn lief moest de hele tijd zeggen dat hij bij me ging blijven. Pas in ­therapie besefte ik dat ik mij gedroeg als mijn moeder"

Karmen (25)
 
Iets waar Karmen (25) zich in herkent. "Toen mijn broer en ik in bed lagen, hoorden we mijn ouders vaak luid ruziemaken. Mijn moeder heeft een laag zelfbeeld en vroeg voortdurend bevestiging. Op den duur gaf mijn vader die niet meer. Hij was erg opvliegend en af en toe gaf hij mij een serieuze rammeling. Voor mijn moeder zijn mensen goed of slecht, ze ziet alles zwart-wit. Dat erfde ik van haar, net als het lage zelfbeeld. Mijn knoppen staan erg gevoelig afgesteld en in mijn ogen kunnen anderen heel snel iets ­verkeerds doen. Ook ben ik licht ontvlambaar, net als mijn vader. Dat maakt relaties heel moeilijk.

"In mijn eerste relatie moest mijn lief de hele tijd zijn liefde tonen en zeggen dat hij bij me ging blijven. Pas in ­therapie besefte ik dat ik mij gedroeg als mijn moeder."

"Hoe dikwijls we ook zeggen dat we níet dezelfde fouten zullen maken als onze ouders; vaak kiezen we voor wat we kennen uit onze jeugd. Daardoor kan het lang duren eer je beseft dat je in een foute relatie bent gestapt", verklaart Swinnen.

"Nu zit mijn relatie goed", zegt Karmen, "al stormt het natuurlijk wel eens. Dan roep ik en trek ik de stekker uit onze relatie. Toch zien we elkaar doodgraag. Mijn lief en ik hebben het goede voorbeeld allebei niet gezien, maar we willen het wel leren."

Want poneren dat jouw - toekomstige - relaties als een fotokopie zijn van het huwelijk van je ouders is larie. Swinnen: "Je bent allesbehalve gedoemd, want gelukkig kun je die patronen leren herkennen en doorbreken. Een mens is niet fundamenteel te veranderen, maar je hebt wel zelf de keuze wat je ermee doet."

Wie in deze woelige wereld een ‘liefdeshandicap" opliep, hoeft dus niet ­levenslang met een mankepoot het pad van de liefde te bewandelen. Een pak van mijn hart.
 
 
 

→ Terug naar overzicht

Rika Ponnet op Facebook

like

Lezingen

Rika Ponnet verzorgt regelmatig lezingen en presentaties binnen het brede vakdomein van de liefde. Op zoek naar een originele en boeiende spreker voor je organisatie?

Boek haar nu