Menu
example

Wie scheidt, die blijft11/12/2018


‘Best friends forever", schreven Cath Luyten en Frank Raes op ­Instagram toen ze hun scheiding aankondigden. Op de foto glimlachen ze allebei liefdevol naar het vogeltje. Heel wat (bekende) koppels gingen hen voor. Erika Van Tielen ging zo weg van Gerd, Gwyneth Paltrow van Chris Martin. Die laatsten lanceerden de term conscious uncoupling. Moeten we met z"n allen bewust ontkoppelen. En is dat überhaupt haalbaar, ­bevriend blijven met je ex?

Achttien jaar geleden gingen ze uit elkaar, na een relatie van acht jaar. Vandaag zijn Jorien Dane en Victor van den Berg nog altijd goede vrienden. ‘Het is niet omdat je geen relatie meer hebt, dat je niet meer om die persoon geeft", vertelt Jorien. ‘We hadden het allebei heel moeilijk met de breuk. Het is toch mooi dat er iets overgebleven is uit die ruïnes?"

Wat zoeken ze nog bij elkaar? De vertrouwdheid trekt haar aan. ‘De eerste jaren na de breuk hadden we heel veel contact. We zijn toen zelfs nog samen op vakantie geweest, in één tentje. We hadden zo"n groot gedeeld verleden. Hoe konden we dat ineens weggooien?" Hun omgeving zag het verschil niet eens, zo close waren ze nog. Nu zien ze elkaar minder regelmatig, maar het is altijd leuk. ‘Gezellig wijn drinken. Bijpraten. Samen naar een concert."

Ze gingen uit elkaar toen ­Jorien verliefd werd op een andere man. ‘Maar hij was een heel complexe man, die me niet gelukkig kon maken. Ik voelde me depressief. Victor zag dat het slecht met me ging. Hij bood me zijn vriendschap aan, hoe pijnlijk dat ook was voor hem, en ik ben hem daar dankbaar voor. Het was heel nobel van hem om mij te laten gaan, maar er toch voor me te zijn."

Victor herinnert zich die eerste maanden als bijzonder zwaar. ‘We zijn nog een tijdje bij elkaar blijven wonen. Toen we een relatie hadden, maakten we zelden ruzie, maar in die periode waren er veel ergernissen en uitbarstingen. De dag nadat Jorien voor het eerst alleen in haar nieuwe huis had geslapen, zijn we samen op café gegaan. Ik herinner me dat er toen een last van me afviel. Het was een voorteken dat het toch nog kon: aangenaam bij elkaar zijn."

‘Ik denk nu dat we elkaar nodig hadden om onze relatie rustig los te laten, om te rouwen", zegt Jorien. ‘Zes jaar lang hebben we geen van beiden een andere partner gehad. Toevallig kregen we in hetzelfde jaar allebei een nieuwe relatie. Pas sinds toen lopen we niet langer de deur bij elkaar plat. Maar die klik is er nog steeds. ­Alleen de vorm is anders."

Moet je niet eerst afscheid ­nemen van je ex om later weer dichter bij elkaar te kunnen komen? ‘Nee, je neemt geen afscheid van de persoon, je neemt afscheid van de relatie. Elkaar totaal niet meer zien zou voelen alsof we een fase uit ons leven ontkennen."

Victor: ‘De eerste stap is dat het voor beiden heel helder is; wij zullen nooit meer geliefden zijn. De tweede noodzakelijke stap is ­ophouden met je af te vragen waarom het gestopt is. Waarom de ander je dat heeft aangedaan. Die vragen houden je gevangen. Je moet aanvaarden dat er geen bevredigend antwoord is. Dat is niet makkelijk, maar het lukt me."

Ontkoppelen
‘Het kan zeker, vriendschap met je ex", zegt relatiebemiddelaar en seksuologe Rika Ponnet. ‘Maar het is slechts weinigen gegeven. Laten we hier vooral niet de nieuwe norm van maken. Vrienden blijven met je ex moet niet onze collectieve ambitie worden. Zo weinig conflictueus mogelijk uit elkaar gaan is het doel. Meer is echt geen must."

Ponnet noemt het heel verstandig dat mediafiguren naar de ­buitenwereld communiceren dat ze vrienden blijven. ‘Maar dat zal heus niet altijd zijn hoe het er werkelijk aan toegaat. Het gevaar dreigt dat mensen hen als rol­model nemen en er een moreel oordeel aan koppelen. Maar je bent heus geen betere mens omdat je met je ex nog pistolets gaat eten op zondag."

‘De meeste mensen die uit elkaar gaan, hebben niet de behoefte om vrienden te blijven. Er zijn te veel pijnlijke zaken gebeurd. Of de liefde is gewoon op. Respectvol met elkaar omgaan is het hoogst haalbare of enige wenselijke." En om meteen een misverstand te doorbreken: ‘Kinderen verwachten echt niet dat hun ouders beste vrienden blijven. Meer nog, ze kunnen het net verwarrend vinden als dat wel zo is. Waarom zijn ze anders uit elkaar gegaan?"

Als ex-partners wél beslissen om nog vrienden te blijven, is dat geen garantie op succes. Een blik op de eigen vriendenkring maakt duidelijk dat de beste bedoelingen stuiten op hindernissen. Er is het stel exen dat elke avond samen vrolijk begint, maar al snel in oude patronen en bijbehorende ­ruzies vervalt. Ze vinden elkaar nog steeds lief, grappig en slim. Maar na een tweede glas wijn steken verwijten de kop op. De liefdesbreuk was een te grote vertrouwensbreuk. Er zijn de twee voormalige geliefden die maar niet de juiste afstand vinden: te ver voelt kil, te vertrouwd is verwarrend. Er zijn de exen uit lang vervlogen tijden die elkaar na 20 jaar radiostilte via Facebook hebben teruggevonden. Zelf vinden ze het heerlijk om - ja, zelfs wekelijks - samen uitgebreid koffie te drinken. Maar zijn nieuwe partner is achterdochtig: ‘Waarom duikt ze nu ineens op?". Zijn antwoord - ‘Schat, maak je geen zorgen. We houden onze handen thuis, dat hebben we al afgesproken" - was niet het meest geruststellende.

Ex-appeal
‘De omstandigheden om als vrienden uit elkaar te gaan, zijn veel optimaler dan vroeger", weet professor Ann Buysse (UGent). ‘Scheiden zonder schuld is in­gevoerd, vrouwen moeten niet langer vechten om geld van hun ex te bekomen, ze zijn financieel onafhankelijk." Maar zijn onze emoties daar al klaar voor?

Wat maakt dat het ene ex-koppel er wel in slaagt en het andere met nog meer verdriet achterblijft? Is er een voorspellende factor voor succes? ‘Voorwaarde is dat je motieven zuiver zijn. De snelste weg naar ellende is de stiekeme hoop bij een van de twee dat het nog goed komt. En hoe is de relatie ontstaan? Zijn jullie erin gestapt uit passionele verliefdheid? Uit onstuitbare fysieke aantrekking? Of zijn jullie als beste maatjes iets met elkaar begonnen? Die laatste groep heeft meer kans om rustig met elkaar om te gaan na de breuk."

‘Wanneer een relatie stilletjes opdroogt, is de logische volgende stap uit elkaar gaan", zegt Buysse. ‘Mensen hebben geleidelijk aan emotioneel afscheid kunnen nemen. Moeilijker is het wanneer er ontrouw in het spel is of wanneer er duidelijk één iemand is die er een punt achter zet en de andere maar moet volgen. Je afgewezen voelen is heel zwaar. Dat vergt meer tijd om te verwerken."

Volgens Ponnet is de manier waarop mensen scheiden en nadien met elkaar omgaan vaak een spiegel van hoe hun huwelijk was. Intensief en met veel spanning? Grote kans dat de vonken van tijdens de relaties overgaan in steekvlammen na de breuk.

Buysse volgde 2.000 mensen die uit elkaar gingen. 20 procent van hen regelde de scheiding zonder tussenkomst van professionelen. ‘Veel mensen die uit elkaar gaan, nemen nog gezamenlijke rollen op. Ze zijn dan wel geen geliefden meer, maar wel nog ouders of zakenpartners. Meer en meer zijn we in staat om die rollen van elkaar te scheiden."

Met je huwelijksfoto is het makkelijk. Die scheur je in ­tweeën. Maar de vierdimensionale realiteit heeft niet zo"n duidelijke breuklijn. ‘80 procent van de mensen heeft na een scheiding nog seks met elkaar", zegt Ponnet. ‘Ze willen wel scheiden, maar afscheid nemen is vaak een processie van Echternach. Je kunt de andere niet wissen, je draagt je ex voor de rest van je leven mee. Vooral als er kinderen zijn."

Loslaten is het sleutelwoord. ‘Een vechtscheiding is een vorm van voortzetting van het huwelijk", stelt Ponnet. ‘Strijd is een heel intense verbondenheid. Je verwacht nog van alles van de andere. Veel mensen blijven hangen in de boosheid. Ze blijven op zoek gaan naar een vorm van genoegdoening of rechtzetting. Ze komen er niet toe hun verdriet onder ogen te zien en te verwerken. Een vriendschap is een vrijgeleide om de andere een nieuw leven te gunnen. Om zover te komen, moet je afscheid kunnen nemen."


→ Terug naar overzicht

Rika Ponnet op Facebook

like

Lezingen

Rika Ponnet verzorgt regelmatig lezingen en presentaties binnen het brede vakdomein van de liefde. Op zoek naar een originele en boeiende spreker voor je organisatie?

Boek haar nu