Tinderstruck

20 september 2015

Was Tinder aanvankelijk dé manier om een losse scharrel te scoren, dan vinden velen er nu de ware. Heeft de smartphone-app het daten voorgoed veranderd? ‘De grootste omwenteling sinds de ontdekking van de landbouw.’ Artikel van Wouter Woussen die ook de mening van Rika Ponnet vraagt.

 

Ik: ‘Is er iets wat ik nog kan uitleggen?'
Zij: ‘Het menselijke lichaam blijft een wonder en een fascinatie. :-)'
Ik: ‘Een gedeelde fascinatie! :-) Misschien moeten we onze kennis ter zake eens samenleggen.'
Zij: ‘A man with a plan!'

Ik wist haar voornaam, dat ze 28 was en dat ze zich op 47 kilometer van mij bevond. Uit haar profielfoto's kon ik afleiden dat ze er goed uitzag, wijn dronk, soms oesters at en al minstens één keer op een mooie zomerse dag in een leuk zwart jurkje door Berlijn had gewandeld. Ik was toen volstrekt vrijgezel en voor zover ik wist, was zij dat ook. Kort na deze conversatie hebben we gedineerd op een zonnig terras in Gent. Daarna hebben we bij mij thuis seks gehad. Toen we half uitgekleed de trap op liepen, zei ze dat we dit één keer konden doen en daarna nooit meer. Daar hebben we ons aan gehouden.

Anderhalf jaar eerder had ik in een café op mijn telefoon een Tinder-profiel gemaakt. Een vriend hielp mij de juiste foto's te kiezen: ‘Je moet er ook een paar uitpikken waar je met andere mensen op staat, anders lijk je zielig.' Hij adviseerde mij om de leeftijdsgrens voor potentiële ontmoetingen niet te laag te leggen: ‘Dan heb je minder misverstanden, als je geen relatie wilt.' De ironie wil dat ik een paar weken later een vrouw tegenkwam die mijn vriend via Tinder had leren kennen, wat volgens haar wél tot een kwetsend misverstand had geleid.

Ik kan mij met de beste wil ter wereld niet herinneren om welke reden ik op Tinder ben gegaan - wellicht zei ik toen dat ik er ooit een artikel over zou schrijven. Ik was niet op zoek naar een relatie en evenmin naar kwetsende misverstanden. Het was lang geleden dat ik nog met een vriendin had samengewoond, maar wanneer ik het wilde, had ik altijd wel iets met iemand, soms maanden aan een stuk. Veel moeite kostte dat niet. Ik kom vaak buiten en vind het niet ongemakkelijk om nieuwe mensen aan te spreken. Tinder leek mij een omslachtige en overbodige omweg, tot ik het probeerde.

Verslavende vleeskeuring
De app heeft alles van een leuk en simpel spelletje. Je maakt een profiel met enkele foto's en eventueel een zinnetje uitleg. Je kiest een leeftijdsvork en een maximale afstand, en beslist of je vrouwen wilt zien, mannen, of allebei. Dan ga je swipen door de profielen: wie jou interesseert, schuif je naar rechts, de rest naar links. De laatsten krijg je nooit meer te zien, de eersten alleen als ook zij jou naar rechts hebben geschoven. In dat geval is er een match en kun je chatten, om duidelijk te maken wat je wilt en wat je te bieden hebt. Sean Rad, een van de bedenkers, noemt dat dé sterkte van de app: een volslagen onbekende aanspreken gaat veel gemakkelijker als je weet dat die ook in jou geïnteresseerd is. Wat Rad er niet bij vertelt, is dat swipenook gewoon verslavend is.

Tinder bestaat nog maar sinds 2012 en had eind vorig jaar al 50 miljoen gebruikers. Per dag wordt meer dan een miljard keer een profiel naar links of rechts geswipet, met elke dag meer dan 12 miljoen matches als gevolg. Behalve Tinder zijn er ook nog eens ontelbare kleinere dating-apps, zoals Hinge, Happn of OkCupid. Volgens Justin Garcia, een onderzoeker van het Kinsey Institute for Research in Sex, Gender en Reproduction aan de universiteit van Indiana, is het gebruik van internet om potentiële partners te vinden de op één na grootste omwenteling van de voorbije vier miljoen jaar, bijna even ingrijpend als de impact die de ontdekking van de landbouw had op het vormen van heteroseksuele stellen.

Garcia deed die uitspraak deze zomer in Vanity Fair, in een artikel met de alarmerende titel ‘Tinder and the Dawn of the "Dating Apocalypse"'. Journaliste Nancy Jo Sales beschrijft daarin onder meer Alex, een piepjonge zakenbankier uit Manhattan dievertelt hoe hij in de voorbije acht dagen seks had met vijf verschillende vrouwen, van wie hij zich hooguit de naam nog herinnert. Hij vraagt zich af of zijn gedrag vrouwonvriendelijk is. Zolang hij redelijk eerlijk is over zijn intenties, denkt hij dat het wel meevalt. Sales citeert ook jonge vrouwen die klagen dat ze door Tinder nauwelijks nog controle hebben over hun relationele leven en dat hun zelfbeeld daaronder lijdt. Een studente die Amanda heet, omschrijft de app als ‘een wedstrijdje kijken wie er het minste om geeft', iets waar mannen volgens haar meestal beter in zijn.

Het volledige artikel - dat nooit zoveel ruchtbaarheid had gekregen als Tinder zelf er niet heel krampachtig op had gereageerd - geeft de indruk dat het een oppervlakkige seks-app is die de laatste romantiek heeft gedood. Dating-apps hebben volgens Sales een wereld gecreëerd waarin een partner geen prioriteit is, maar een van de vele opties, en een stabiele relatie stilaan onvindbaar.

Gent-Borgloon
Had ik op dat zonnige terras in Gent ongewild meegewerkt aan de verkruimeling van de manier waarop mensen al millennia koppels vormen? En, als dat zo is, is Tinder dan de katalysator die dat onheil mogelijk heeft gemaakt? Ik vond het moeilijk te geloven, onder meer omdat mijn beste vriend via Tinder in geen tijd aan een vast lief is geraakt. (Ze zijn bijna een jaar samen en het is aandoenlijk om ze te zien.)

Rika Ponnet stelde me deels gerust. De bekendste relatiebemiddelaar van Vlaanderen noemt het artikel van Sales verkrampt. ‘Ik ben helemaal niet zo negatief', zegt Ponnet. ‘Dit is hetzelfde doembeeld als toen Facebook doorbrak: wat nieuw is, wordt voorgesteld als een verarming. Facebook zou vriendschappen herleiden tot oppervlakkige onlinecommunicatie. Dat klopt niet. Intussen beseffen we dat het vaak gewoon handig is, maar niet meer dan dat.'  Ik bekijk die nieuwe dating-apps op dezelfde manier: ze zijn handig en lijken soms te werken, maar lang niet voor iedereen.' Rika PonnetPonnet moet erom lachen dat internetdaten de grootste omwenteling sinds de ontdekking van de landbouw wordt genoemd. ‘Je kunt het beter vergelijken met andere technische evoluties die het mogelijk maakten om een partner verderop te zoeken, zoals de uitvinding van de fiets. Ook dat effect mag je niet overdrijven, want mensen zijn conservatief. Het internet maakt de afstand waarop je een partner kunt zoeken in principe oneindig, maar in de praktijk blijkt het mee te vallen. Iemand uit Gent zal niet snel een relatie beginnen met iemand uit Borgloon.'

Dat dating-apps ons gedrag zo zouden ontwrichten dat we onze partners straks alleen nog als snel inwisselbare opties beschouwen, overschat volgens Ponnet eveneens de impact van het medium. ‘Die apps worden nog altijd door een kleine minderheid gebruikt. 80 procent van de Vlamingen vindt zijn partner via het werk, gedeelde kennissen, reizen of hobby's. De meeste Vlamingen hebben in heel hun leven trouwens niet meer dan drie of vier partners. Natuurlijk zullen sommigen altijd een oppervlakkig contact verkiezen boven een relatie. En daarbij zullen ook altijd mensen anderen kwetsen. Voor hen is het dankzij dating-apps misschien gemakkelijker geworden. Maar dat betekent niet dat we straks allemaal shoppers zullen zijn. Al geloof ik evenmin dat Tinder de ideale manier is om tot een duurzame relatie te komen.'

Crazy dog lady
Ik raakte finaal overtuigd van de onschuld van de app toen ik het verhaal hoorde van Sofie (*), de moeder van een vriendin van een vriendin, die via Tinder een vriend vond. Sofie is bijna 50 en woont met haar volwassen zoon en dochter en een middelgrote jachthond in een groene buurt van Gent. Het huis is ruim en gezellig, met een woonkamer vol zachte bruintinten, theelichtjes en een flatscreen waarop JOE FM stilletjes hits speelt uit de tijd dat ‘tinder' nog gewoon ‘aanmaakhout' betekende. De hond, die nu vier is, kwam in huis toen Sofie's vorige lange relatie afliep. De enige andere relatie die ze heeft gehad, was met de vader van haar kinderen. Haar 24-jarige dochter Charlotte (*) vreesde dat haar moeder een ‘crazy dog lady' zou worden, die gekke eenzame buurvrouw met haar hond.

Sofie: ‘De kinderen hadden eerder al gezegd dat ze mij zouden inschrijven op een datingsite, maar dat wilde ik niet. Ik vond dat ik perfect gelukkig was. Ik had geen tijd voor een man, omdat ik er geen tijd voor maakte. Op een vrijdagavond begin januari zag ik hen geamuseerd tokkelen op de iPad. "Mama, welke Facebook-foto vind je zelf mooi?" Voor ik het wist, had ik een profiel op Tinder. En voor ik het goed besefte, zat ik zelf te swipen. Ik weet niet goed waarom ik minder problemen had met Tinder dan met een klassieke datingsite of met een vrijgezellenavond in een dancing. Misschien omdat je het meer zelf in handen hebt. Er is geen agentschap waar je op gesprek moet. Je moet er nergens voor naartoe. Je opent die app wanneer je tijd hebt.'

Charlotte: ‘In het begin zei je dat het veel te oppervlakkig was.'
Sofie: ‘Dat is het ook. Hoe kun je nu mensen beoordelen op een foto?'
Charlotte: ‘Je zei op iedereen "ja".'
Sofie: ‘Omdat ik het jammer vond iemand af te wijzen op basis van hoe hij eruitziet. Maar als je op iedereen ja zegt, heb je natuurlijk veel te veel matches.'
Charlotte: ‘We wisten dat je het interessant vond, want 's avonds laat hoorden we het geluidje van Tinder tot in onze kamers.'
Sofie: ‘Ik moet toegeven dat ik het spannend vond. Het is leuk om likes te krijgen. Zelf heb ik nooit het initiatief genomen. Is dat conservatief? Als ze het de moeite vinden, moeten ze zelf maar een gesprek beginnen. Ik heb ook niet altijd geantwoord als iemand mij aansprak. Met een tiental mannen heb ik gepraat, twee zijn nog altijd vrienden. Eén keer heb ik te vroeg gezegd waar ik werk. De dag nadien zag ik die man opduiken in het warenhuis. Ik ben meteen naar mijn bureau gegaan, want ik vond dat beklemmend. Als ik wil afspreken, zal ik dat zelf wel beslissen.'

Beter in het echt
Sofie heeft uiteindelijk maar met één man afgesproken: Dirk (*), een vijftigjarige tuinaanlegger met grijs haar en een kort ringbaardje, die op zijn profielfoto in korte mouwen staat te glimlachen in zijn tuin. ‘Hij stond niet eens zo goed op al zijn foto's. In het echt was hij beter. Maar die foto in de tuin sprak mij aan, want ik ben graag in het groen. Het was een mooie, spontane foto in een alledaagse omgeving, niet tijdens een verre reis of op een stoere motor. Op zijn profiel schreef hij dat hij op zoek was naar een vriendschap en misschien meer. Dat vond ik geruststellend: niet meteen het mes op de keel.'
‘We hebben weken ge-sms't, voor we elkaar zagen. De kinderen vonden dat ik hem aan het lijntje hield. De vrijdag na Valentijnsdag hebben we elkaar voor het eerst ontmoet. Het klikte. We hebben de hele nacht gepraat. Pas om 4 uur 's ochtends was ik thuis. Toen mijn kinderen vroegen hoe mijn date was geweest, stond ik te giechelen als een tiener en bekende ik dat we gekust hadden. De zondag nadien hebben we opnieuw afgesproken.'

Sofie denkt dat ze onwaarschijnlijk veel geluk heeft gehad. ‘In het begin dacht dat het te mooi was om waar te zijn. We hebben al prachtige momenten beleefd. Misschien heeft het niet alleen met geluk te maken, maar ook met de manier waarop Tinder werkt. Mijn ex-man en mijn ex-vriend kende ik allebei via gemeenschappelijke vrienden. In die relaties ben ik ingerold. Voor Dirk heb ik bewust gekozen.'

Het artikel in Vanity Fair heeft Sofie nooit gelezen, maar ze zag deze zomer wel ‘Love me tinder', een Telefacts-reportage die een gelijkaardig beeld schetst van dating-apps. ‘Ik heb die reportage niet eens uitgekeken, want ik vond ze vulgair', zegt ze. ‘Het ging over jongeren die Tinder uitsluitend gebruikten voor seksafspraken. Het kan wel zijn dat sommigen die intentie hebben, maar ik ben ervan overtuigd dat de meeste mensen de app gebruiken met een relatie in het achterhoofd. Nog een geluk dat ik die reportage niet heb gezien voor ik op Tinder zat, anders was ik er nooit mee begonnen. Dat zou jammer zijn, want ik kan het iedereen aanraden.'

Hoewel Sofie en Dirk nog geen jaar samen zijn, denken ze aan samenwonen. Sofie: ‘Met mijn ex-vriend heb ik nooit samengewoond. Met Dirk is dat anders. Ik ben niet roekeloos in mijn beslissingen. Ik zal geen domme dingen doen.' De Tinder-app staat trouwens nog altijd op haar telefoon. ‘Ik heb er veel aan te danken. Dat icoontje doet mij daaraan denken. Het herinnert er mij ook aan hoe leuk het is om een match te hebben. Maar geen haar op mijn hoofd dat eraan denkt om weer te swipen, want ik ben ondertussen perfect tevreden.'

Dirk heeft Tinder onmiddellijk van zijn telefoon gegooid. ‘Ik heb de vrouw van mijn leven al gevonden, dus heb ik Tinder niet meer nodig.' Hij weet dat het er bij haar wel nog op staat, maar is daar gerust op. ‘Zij is een meisje dat je mag vertrouwen.'

(*) Sofie, Charlotte en Dirk zijn gefingeerde namen