Blijf bij mij - Over de machtsstrijd in relaties

06 november 2012

Bots jij iedere keer op dezelfde problemen in je relatie? Dan is ‘Blijf bij mij', het nieuwe boek van Rika Ponnet zeker iets voor jou. Of: een boek over verschillende types die elkaar aantrekken - maar ook afstoten - , over machtsstrijd in een relatie én hoe je daar van af stapt, dàt is het nieuwe boek van Rika Ponnet. Een gesprek! Artikel van Frauke Joossen voor Flair.

 

Over machtsstrijd binnen relaties
Rika Ponnet: "Die machtsstrijd vind je steeds vaker terug in relaties. Die is er altijd geweest, maar in onze huidige maatschappij wordt die toch steeds groter. Mannen en vrouwen zijn steeds meer gelijkwaardig, waardoor je ook veel meer domeinen krijgt waarover ruzie kan worden gemaakt. Heel simpel: vroeger bleef de vrouw thuis en zorgde ervoor dat de kinderen groot werden, de man verdiende het geld en hield de tuin op orde. Hij moeide zich niet met het huishouden; dat was haar terrein. En zij had niets te zeggen over hoe hij aan geld kwam, zolang er maar loon was op het einde van de maand. Maar nu zet zij de vuilbak buiten, neemt hij vaderschapsverlof en poetsen we om de beurt. Logisch dat daar meningsverschillen over ontstaan. Want misschien vindt hij dat jij die financiën misschien toch op een andere manier zou kunnen beheren. En misschien vind jij dat het niet echt pedagogisch is dat hij jullie zoon of dochter een hele woensdagmiddag voor de tv plant. Hoe meer we op elkaars terreinen komen, hoe meer kans op conflict. Dat is ook niet erg: ruzie af en toe heb je nodig om dichter bij elkaar te komen. Het is de manier om een verschil tussen jullie op te klaren. Door het conflict ontdekken jullie elkaars grenzen en groeien jullie dichter naar elkaar toe. Als je het op een constructieve manier doet, tenminste. Want conflict, dat hebben we elk in onze eigen stijl. De een doet het door te bokken of weg te lopen, de ander roept de hele buurt bij elkaar of begint te huilen. Vaak merk je dat twee partners anders reageren bij ruzie. En daar verliezen ze elkaar, zodat ze uit elkaar groeien."

Ben jij zijn type?
Het kan dus ook anders. Het begint allemaal met inzichten. En daar helpt Rika's boek bij. Daarin legt ze uit dat je veilig en niet veilig gehechte mensen hebt.
Rika: "Het gaat allemaal terug naar je kindertijd. Van je ouders leer je wat liefde is. Kom je uit een harmonieus gezin waarin je op de juiste manier emotioneel werd gevoed, dan word je ‘veilig gehecht'. Dan zal je eigen relatie later vaak ook harmonieus zijn. Jullie zullen wel eens ruzie hebben, maar die op een volwassen, evenwichtige manier kunnen oplossen. Kreeg je die warme, veilige basis niet mee, dan is de kans groot dat je ‘niet veilig gehecht' wordt later. Die hechtingsstijl neem je mee in je leven en merk je het sterkst op in je liefdesrelaties. Daar herhaal je in grote mate de patronen die je als kind hebt aangeleerd. We hebben twee belangrijke ontwikkelingsdomeinen:
1. autonomie: kun je voor jezelf zorgen, kun je problemen alleen het hoofd bieden zonder in paniek te raken?
2. in verbondenheid gaan met anderen: Om te overleven heb je anderen nodig. Kun je je hechten, hulp vragen en je laten troosten?
Bij veilig gehechten zijn die twee vrij goed in evenwicht. Bij niet veilig gehechten zie je twee grote types: de angstige en de vermijder."

Angstige of vermijder?
De Angstige: ontwikkelden hun autonomie niet genoeg als reactie op hun thuissituatie. Ze investeren te weinig in zelfontplooiing, maken zich volledig afhankelijk van anderen. Vragen voortdurend om aandacht, bevestiging, nabijheid en troost.
De vermijder: reageert net omgekeerd op de emotioneel onveilige thuissituatie: ze overontwikkelen hun autnomie en onderontwikkelen hun verbondenheid met anderen. Zijn vaak heel erg met carrière bezig, avonturiers. Gaan wel relaties aan, maar nemen daar van in het begin een ongelijke positie in: type reddersrelatie. Door die ongelijkheid waar ze naar op zoek gaan is het ook onmogelijk om tot echte intimiteit te komen. Vaak ook de sterke in de relatie, de dominante of diegene die zich zwijgend aanpast om alzo elk conflict uit de weg te gaan.
 
Angstige hartje vermijder
Rika Ponnet: "Natuurlijk zijn er niet een paar types mensen. Veilig gehechten kunnen een onderstroom van niet veilige hechting hebben. Net zoals iemand van (met) het ‘vermijderstype' ook stukjes van de angstige kan herkennen. Iedereen is uniek, maar door die onderverdeling in types hoopte ik mensen inzichten te bieden én tools aan te reiken om daarmee om te gaan. Wat ik heel vaak zie in mijn praktijk, is dat er een patroon is in de partner waar je op valt."
 
Tips van Rika
Ook het allereerste begin van je relatie is belangrijk. Natuurlijk moet je ‘gewoon' verliefd kunnen worden. Maar misschien is het, met de hechtingsgedachten in je achterhoofd, niet slecht om ook een stukje je verstand in te schakelen als je iemand leert kennen. Is dit iemand waar je een toekomst mee hebt? Is hij net zoals je exen iemand die niet aan jouw verlangens zal voldoen? Gaan jullie op een gelijkwaardige manier met elkaar om? Stel jezelf die vragen en durf ook te passen als je tot de conclusie komt dat hij wel heel leuk is, maar eigenlijk niet bij je past.


"Veilig gehechten zullen vaker vallen op andere veilig gehechten, terwijl vermijders angstigen aantrekken en angstigen vallen op vermijders. De angstige hoopt - onbewust - dat door de vermijder te ‘bekeren' - en dus zijn liefde en aandacht te krijgen - ze haar gevoel voor eigenwaarde kan opkrikken. Net zoals de vermijder onbewust verlangt om geheeld te worden door de reacties van de angstige. Maar in de praktijk is dat natuurlijk niet zo. Bij een conflict vraagt de angstige om aandacht en bevestiging, terwijl de vermijder dan net gaat lopen, letterlijk of figuurlijk. En zo ontstaan misverstanden. Want de angstige vraagt: bevestig mij. De vermijder kan dat niet, waardoor de angstige nòg angstiger wordt, nog meer aandacht en liefde vraagt en zo de vermijder meer en meer van zich wegduwt.


Het lijkt een uitzichtloze situatie, maar dat is het niet. Door inzichten te krijgen in wie jij bent als type en wie je partner is als type, komt er ook een rust die ervoor zorgt dat je anders kunt handelen of op z'n minst de boel kunt relativeren. Een stom voorbeeld: jullie hebben ruzie omdat hij zoveel tijd in zijn werk stopt. Jij - de angstige - zeurt dat hij je niet belangrijk vindt. Hij - de vermijder - vindt dat jij je aanstelt en belachelijk doet. Dat is immers hoe hij als vermijder reageert, hij loopt weg voor jouw emotie. Waardoor jij je miskend voelt, ongelukkig en hem nog meer probeert te claimen.


Als je wéét dat dit zijn reactie is, maar dat er iets anders onder zit, kun je de boel relativeren. Dan hoef je niet meteen te gaan krijsen en huilen - de dramaqueenact, zeg maar. Dan kun je rustig blijven - of een wandelingetje maken tot je rustig bent - en er over praten. Als jij op een kalme manier aan hem kunt uitleggen waarom je zo reageert, kom je een heel eind verder. Vaak is dat al voldoende om iets te veranderen in je relatie, soms is het een eerste stap op zoek naar hulp om knopen te ontwarren. Niet iedereen komt er uit met het lezen van een boek, maar toch ben ik er van overtuigd dat veel mensen hier iets aan hebben. En het wordt bevestigd: we zijn intussen aan de vierde druk van het boek, mijn mailbox zit vol met enthousiaste mailtjes,... Dat was de bedoeling!"


‘Blijf bij mij. Hoe we in relatie strijden voor macht en intimiteit' van Rika Ponnet. 19,99 euro, ISBN 978 90 209 9978 5,