"Je wordt niet zomaar verliefd op die éne"

29 september 2012

Liefde als een blikseminslag. Je ontmoet iemand, en wordt zomaar, patsboem, verliefd: het staat in de sterren geschreven. "Niet echt", corrigeert relatiedeskundige Rika Ponnet . "Je pikt er niet zomaar bij toeval die éne uit: onze keuze wordt bestuurd door onze hechtingsstijl". Daarover gaat haar nieuwste boek 'Blijf bij mij - Hoe we in relaties strijden om macht en intimiteit". Een eye-opener met ook praktische tips, die je op een heel andere manier naar relaties laat kijken. Interview van Hilde Sabbe voor Het Laatste Nieuws.

 

Wat bedoelt u met 'hechtingsstijl'?
"Onze hechtingsstijl wordt bepaald door de manier waarop van ons gehouden wordt als we klein zijn. Als kind moet je twee belangrijke dingen leren. Het ontwikkelen van autonomie en zelfredzaamheid, zodat je voor jezelf kan zorgen, én het vermogen om een band aan te gaan met anderen. Als die twee in evenwicht zijn, bestaat er grote kans dat je gelukkig wordt.
Maar zo eenvoudig is het niet altijd. Als je ouders vaak fysiek en emotioneel afwezig waren, of té aanwezig, zodat er haast geen ruimte was om je eigen ik te ontwikkelen, raakt dat evenwicht verstoord. Dan spreek je over 'onveilig gehechte' mensen."
 
'Gelukkig gehechte ' individuen zie je dan weer bij koppels van wie je denkt: bij die gaat alles vanzelf. Gewoon gelukkig, zonder grote drama's, conflicten of knellende twijfels. Om jaloers op te zijn, toch?
"Mensen met een veilige hechtingsstijl hebben ook conflicten, maar kunnen die sneller achter zich laten. Ze worden ook boos op hun partner, maar kunnen tegelijk sneller relativeren en vergeven. Ze voelen zich ook niet gauw aangevallen of afgewezen. Onveilig gehechte mensen zijn diegene die, als iemand hen in het voorbijgaan niet groet, meteen besluiten: zie je wel, die moet mij niet. Terwijl veilig gehechte mensen gewoon denken: die heeft mij niet gezien. En wat dat jaloers zijn betreft: onveilig gehechte mensen vinden de harmonieuze relatie van veilig gehechten soms behoorlijk saai."
 
Bij die onveilig gehechte mensen onderscheidt u verschillende categorieën. Vermijders en angstigen, om er maar twee te noemen.
"Ja, maar ik wil er ook geen systeem van maken waarbij iedereen in een rastertje past. Maar deze twee komen vaak voor. Vermijders zijn de mensen die, omdat ze als kind zo vaak met afwezigheid zijn geconfronteerd, geleerd hebben dat je niet op anderen kan rekenen. Iedereen kent wel zulke mensen: ze stralen uit dat ze niemand nodig hebben, en worden door anderen vaak 'flink' en 'sterk' bevonden. De angstigen zijn dan weer diegene die nooit het gevoel kregen dat ze zelfredzaam zijn, en dus voortdurend denken: ik ben zwak en klein. Dat zijn die mensen die in een relatie voortdurend behoefte aan bevestiging hebben. Die zijn niet tevreden met één telefoontje of één sms-je. Het ongelukkige is dat die twee vaak elkaar aantrekken, dat de angstige van de vermijder denkt: die gaat het allemaal voor mij oplossen. Helemaal tragisch wordt het als de vermijder zich terugtrekt bij zoveel vraag naar intimiteit, waarbij de ander nog meer gaat aanklampen enzovoort..."
 
Zelfs vreemdgaan kun je verklaren vanuit hechtingsstijl. Overspel is het wapen van de onveilig gehechte, stelt u. Hoe dan?
"Bij overspel hebben we vaak een eenvoudig scenario voor ogen: man ontmoet knappe, jonge(re) vrouw en gaat vreemd. Maar de realiteit is iets complexer. Bij een koppel dat verwikkeld zit in een machtsstrijd is overspel vaak een manier om het machtsevenwicht te herstellen. Om toch je gram te halen."
 
'Macht' is een woord dat in uw boek vaak terugkomt. Rijmt niet op liefde, toch?
"Als het over relaties gaat, is macht nog altijd een groot taboe. Niet alleen in partnerrelaties, ook in de ouder-kind relatie . Terwijl het wel de realiteit is. Vroeg of laat barst er tussen twee mensen in een relatie een machtsstrijd uit: je voelt je kwetsbaar en verwacht van de ander dat hij je geeft wat je nodig hebt om je veilig te voelen."
 
Niet onbelangrijk: kun je een bepaalde hechtingsstijl afleren? Of is het: eens onveilig gehecht, altijd onveilig gehecht?
"Neenee, je kan er wel degelijk aan ontsnappen. Als je de patronen bij jezelf herkent, en kan communiceren. Angstige mensen kunnen leren dat de wereld niet vergaat als ze een avond alleen zijn. Autonome mensen kunnen leren een stukje van hun autonomie afgeven en meer de nadruk leggen op verbondenheid."
 
U geeft ook tips voor eerste afspraak. Het lijkt me inderdaad moeilijk om meteen aan een potentiële partner te vragen: 'en, hoe ben jij gehecht?'
"Nee, daarom is het handig om bij jezelf na te gaan hoe je wil overkomen. Heb je een onveilige hechtingsstijl, dan heb je de neiging om je al in die eerste prille momenten te veel aan te passen. Je bent of te veel bezig met je eigen behoeften (angstig) of met die van de ander (vermijdend). Als je daar op let, kan je het klassieke patroon doorbreken en niet wéér in dezelfde valkluil trappen."
 
Sommigen mensen zullen uw boodschap niet romantisch vinden.
"We willen allemaal zo graag geloven dat liefde iets mythisch is , het ene onverklaarbare in deze rationele wereld. In die zin is mijn boodschap misschien wel nuchter, maar tegelijk bemoedigend. Ik vind het een bevrijdende gedachte dat we geen willoos slachtoffer zijn in een groter geheel, maar wel degelijk een deel van ons liefdesleven in de hand hebben. Dat zie je ook bij de mensen die hier (haar relatiebureau Duet, red) komen, omdat er iets misgelopen is. Die hebben zoiets van: 'Aha, zo zit dat in elkaar. Daardoor dat ik elke keer voor de verkeerde partner val. Als je dat negatief patroon kan doorbreken, is dat toch positief?"