Horror als ultieme relatietest

14 april 2011

Houdt u van horrorfilms? Als u en uw partner hetzelfde antwoord geven, dan hebben jullie een mooie toekomst samen. Althans, dat beweren enkele wiskundigen van het Amerikaanse Harvard. Zij bedachten een wetenschappelijk model om mensen aan elkaar te koppelen. Artikel van Stefanie Van Den Broeck voor Knack die de visie van Rika Poneet vraagt.

 

Die horrorfilms, dat is slechts één ‘cruciale'vraag. Als u wilt weten of u écht de liefde van uw leven heeft gevonden, dan moeten jullie nog twee andere vragen beantwoorden. Heb je ooit in je eentje in een ander land gereisd? En ook: Zou je het fijn vinden om alles achter te laten en op een zeilboot te gaan wonen? Drie keer hetzelfde antwoord? Bingo! Ga dan maar vast trouwringen uitkiezen. Tenminste: als we die vier Amerikaanse wiskundigen mogen geloven. Zij zijn het brein achter de razend populaire datingwebsite OK Cupid. Daar moet u een hele rits meerkeuzevragen invullen, plus het gewenste antwoord van de andere en het belang dat u aan die vraag hecht. Alles wordt in een wiskundig modelletje gegoten en hopla, de eeuwige liefde is in zicht. En van al die tientallen vragen wegen de drie hierboven het zwaarste door, beweren de vier.


Relatiedeskundige Rika Ponnet begeleidt zelf al jarenlang singles en koppels met haar relatiebureau Duet. ‘Horrorfilms? Ik begrijp echt niet waar dat vandaan komt. (lacht) Volgens mij antwoordt 99 procent van de vrouwen neen en een klein percentage van de mannen ja. Veel perfect matches levert dat niet op. Die andere twee vragen zijn wel enigszins logisch. Ze draaien om vrijheidsgevoel: heb je nood aan sterke gebondenheid, of aan een lossere relatie? Vaak trekken tegengestelden elkaar aan, maar zo'n relatie loopt meestal slecht af. Maar dan nog: ik geloof echt niet in zulke "wetenschappelijke" modellen. Uiteraard zijn er een aantal factoren - biologische, psychologische en sociologische - die een belangrijke rol spelen bij het tot stand komen van relaties. Maar die kan je heus niet zomaar in een model gieten. Trouwens, ik heb hier in al die jaren nog niemand over de vloer gekregen die puur rationeel aan een relatie begint. Mensen willen verliefd worden, dat romantische ideaal is heel dominant.'

Ponnet gelooft dus niet echt in het idee. En zelfs àls het zou werken, dan blijf je als datingbureau altijd met één groot probleem zitten. ‘De singles-markt is verre van ideaal. Iedereen is op zoek naar de prins of prinses op het witte paard, maar die mensen (die talent hebben voor relaties en dus zeer gewild zijn) zijn zelden of nooit vrij. Vergelijk het met de arbeidsmarkt: witte raven zijn vanop de schoolbanken al zeer gegeerd, elk bedrijf wil hen inlijven. Maar vind hen maar eens. Je kan dus wel mooie theorieën hebben, je moet toch roeien met de riemen die je hebt.'
Wie op een eerste afspraakje toch graag belangrijke vragen stelt, blijft volgens Ponnet beter weg van de horror- en zeilbotenkwestie. ‘Vraag liever naar de familiale en relationele geschiedenis van je toekomstige. Hoe waren de vorige liefdesrelaties? Was er sprake van overspel? Zulke vragen leren je veel meer over hoe goed jullie bij elkaar passen.'


Moderne uithuwelijking
Maar het kan nog extremer dan die horrorfilm. Neem nu de Deense realityshow Married at first sight die voor flink wat ophef zorgde. En ja, dat mag u letterlijk vertalen. Trouwen op het eerste gezicht. Zes singles, drie mannen en drie vrouwen, worden door een team van psychologen, antropologen en geestelijken aan elkaar gekoppeld. Ook hier: op basis van ‘wetenschappelijke' modellen. Alles wordt uiteraard nauwgezet in beeld gebracht - van het jawoord tot de huwelijksreis en de eerste relatieperikelen - en na zes weken moeten ze de knoop doorhakken: scheiden of samenblijven. Intussen is het format al doorverkocht aan tal van internationale productiehuizen. Ook het Belgische Sultan Sushi gaat ermee aan de slag, op dit moment praten ze erover met VTM. ‘Ja, ze zijn ook bij mij komen aankloppen', vertelt Ponnet. ‘Maar ik heb neen gezegd. Ik heb hier grote morele problemen mee: het is een absolute uitholling van het huwelijk. Mocht dit een puur wetenschappelijk experiment zijn, waarbij vreemden aan elkaar gekoppeld worden en meteen gaan samenwonen, dan zou het best interessant zijn. Een goede manier om eens te zien hoe goed we het verloop van een relatie kunnen voorspellen, op basis van bepaalde criteria. Maar dit is natuurlijk televisie, waardoor het gewoon een karikatuur wordt met maar één doel: goede kijkcijfers.'


En toch: voorstanders en minder kritische kijkers vergelijken het graag met de uithuwelijking. Dat kan toch ook gelukkige huwelijke opleveren, na verloop van tijd? Zeker als er geen geld of macht in het spel is, maar psychologen? ‘Dat klopt misschien deels - al mogen mensen die in pakweg India worden uitgehuwelijkt elkaar wel eerst ontmoeten en ook een veto uitspreken - maar er is een belangrijk verschil: in zulke culturen leeft een heel ander, rationeler beeld van liefde. Ze verwachten niet de romantische verliefdheid, maar een goede verstandhouding die in het beste geval uitgroeit tot liefde. Zo'n rationele vorm van koppeling - of het nu door ouders, wiskundigen of psychologen gebeurt - past niet bij ons romantische liefdesideaal.'