“Gij zult blijven flirten”

27 oktober 2017

Mag je nog flirten? Mag je een collega nog een compliment geven over een nieuw paar schoenen? Wordt elke blik die te lang blijft hangen als een daad van agressie ervaren? De hashtag #MeToo, waarmee afgelopen week ervaringen van seksuele intimidatie zijn gedeeld, heeft veel mannen en vrouwen met verstomming geslagen. Omdat ze schrokken van de omvang van het probleem. Maar ook omdat ze niet weten of ze het zelf wel goed doen, omgaan met de andere sekse. Relatiebemiddelaar Rika Ponnet wijst de weg. Artikel van Kim Clemens voor Het Nieuwsblad.

1 Verwacht geen duidelijke regels
Een moeilijke start van een lijstje met tien geboden. Maar één waar we niet om heen kunnen. "Er bestaat gewoon géén vaste set regels van wat kan en wat niet", zegt Rika Ponnet van Duet Relatiebemiddeling. "Omdat zo veel afhangt van de context én van de personen in kwestie. Natuurlijk zijn er genoeg dingen die zonder meer grensoverschrijdend zijn. Maar er zijn evenveel voorbeelden van gedrag dat ergens tussenin valt. De ene vrouw zal nagefloten worden ervaren als een compliment, een teken dat men haar nog aantrekkelijk vindt; de andere zal er zich zeer beledigd door voelen. Respect en communicatie kunnen in zulke gevallen veel problemen verhelpen, maar je moet ook aanvaarden dat de afstemming op elkaar waarschijnlijk nooit perfect zal zijn."

2 Stel je drijfveer in vraag
"Ergens is het eenvoudig: spreek je een vrouw aan omdat je echt in haar geïnteresseerd bent, dan is de kans kleiner dat je een grens overschrijdt. Als je motief contact met de andere is, dan vertoon je níét het gedrag waar het over gaat wanneer vrouwen iets seksuele intimidatie noemen. Is de drijfveer daarentegen macht? De ander kleineren, vernederen en objectiveren? Daar gaat intimidatie over. Hoeveel vrouwen hebben al niet meegemaakt dat een auto vertraagt, je denkt dat ze de weg willen weten en ze dan je prijs vragen. Kijk, dat is om door de grond te zakken. Je voelt je klein en vies. Mannen die zich zo gedragen, die doen dat om hun eigen macht te bevestigen."

3 Herleid de ander niet tot een lustobject
"Een heel belangrijke: beschouw een vrouw niet als een gebruiksvoorwerp dat er alleen is om de man te behagen, met haar seksualiteit als pasmunt voor iets wat jij haar kan bieden. Dan ontmenselijk je haar. Helaas zullen mannen die dat soort gedrag vertonen, zich van de huidige discussie niets aantrekken. Ze zijn onverbeterlijk en lachen er eens mee. Bij hen komt de boodschap niet aan."

4 Herleid jezelf niet tot een object
"We kunnen er niet omheen dat er ook vrouwen zijn die het zélf doen. Hun jeugd, hun schoonheid, hun seksualiteit inzetten om iets anders te verkrijgen dan iets seksueels of relationeels. Ze bestaan hoor, degenen die een diep decolleté dragen tijdens een mondeling examen om betere punten te krijgen. Op dat moment houden ze het systeem in stand waar ze nu zo tegen fulmineren. Daarmee bedoel ik niet dat je als vrouw geen korte rok mag dragen, of geen decolleté. Integendeel. Vrouwen mógen verleiden, behagen en uitdagen, maar als je het doet om ‘economische" redenen, dan maak je deel uit van een machtsspel. Het lichaam is lang het enige machtsinstrument geweest van de vrouw. Vandaag liggen de kaarten anders en kun je andere keuzes maken. Als niemand ingaat op de avances van de baas, zal dat soort uitwassen van de patriarchale cultuur ook wel stoppen."

5 Spreek en u zal gehoord worden
"Als je dingen ziet gebeuren die níét oké zijn, als man of als vrouw, ga er dan tegenin. Spreek mannen en vrouwen aan op hun gedrag. Je ziet hoe op plekken waar de gelijkwaardigheid tussen man en vrouw het grootst is, ook het strengst wordt opgetreden tegen grensoverschrijdend gedrag. Dat is belangrijk, want we moeten die gelijkwaardigheid beschouwen als een verworven recht.

6 Groei niet te ver uit elkaar
"Een bedenking die ik wel heb bij de hashtag, is dat ze een angstcultuur voedt, een polarisatie waarin beide geslachten lijnrecht tegenover elkaar staan: de vrouwen als slachtoffer en de mannen als dader. Een deel van de mannen voelt het aan als een openlijke aanval en voelt zich verongelijkt. Dat is niet de juiste sfeer om dit o zo belangrijke thema aan te snijden. Het lijkt alsof we het verleerd zijn om respectvol en hoffelijk met elkaar om te gaan en te communiceren. Ieder voor zich. Dat zal de zaken er niet op vooruit helpen."

7 Ook online kan je grenzen overschrijden
"We zitten in een schizofrene situatie. In face-to-face-contact zijn mensen vaak heel terughoudend - meer dan vroeger - en twijfelen mannen zelfs of ze nog wel de deur voor een vrouw mogen openhouden of dat ze daar ook mee discrimineren. Maar online sturen ze de meest gore dingen naar elkaar. Deze week vertelde iemand me nog hoe ze via een datingsite een tiental berichtjes met een man had uitgewisseld. Heel neutrale, niet seksueel getinte berichten. Hij vroeg een foto van haar, die ze stuurde. Daarop stuurde hij een selfie. Van hem voor een spiegel, waarin je zijn bloot gat kon zien. Kijk, in die context is dat dus niet oké. Net alsof je op café na een kort gesprek ineens je broek afsteekt. Het wordt tijd dat we met dat internet leren omgaan."

8 Blijf flirten
"Het gevaar bestaat dat we het kind met het badwater zouden weggooien. Seksualiteit is niets vies. Durven behagen en veroveren, daar is ook niets mis mee. Het maakt deel uit van de verleidingsdans tussen mannen en vrouwen. Durf dus contact te leggen, in het echt. Door alleen online te flirten, zul je weinig leren over de omgang. Alleen in het echt leer je lichaamstaal te interpreteren. Vanaf je puberteit al leer je wat het is om op je bek te gaan, of te ervaren dat je te ver bent gegaan of net niet. Dat zal altijd afhangen van de context en van de persoon in kwestie."

9 Besef dat de ander fouten maakt
"Niet elke foute move is ook slecht bedoeld. Soms zul je het ook fout aanpakken. Zul je iets doen waar die vrouw op dat moment misschien helemaal geen zin in heeft. Een hand verkeerd leggen, een signaal verkeerd interpreteren, een verkeerde opmerking maken. De ene vrouw zal voor een compliment openstaan, de ander zal het ervaren als grensoverschrijdend. Je kunt nu eenmaal niet voor alles expliciet de toestemming vragen. Het gaat erom je gedrag te leren afstemmen op de persoon in kwestie en de context. Ik hoop dat we niet naar een situatie evolueren waarin je voor elke kus moet vragen of het toegestaan is. Op dat moment kun je als vrouw ook aangeven dat het te snel gaat of dat je niet geïnteresseerd bent. Die assertiviteit waarmee je aangeeft waar je grenzen liggen, is enorm belangrijk. Omgekeerd moet degene die een ‘nee" krijgt, die ook respecteren en aanvaarden. Iedereen mag ‘vragen", en iedereen heeft de kans en het recht om ‘ja" of ‘nee" te zeggen."

10 Lach het niet weg
"Nog even heel duidelijk: ik veroordeel intimiderend mannelijk gedrag ten stelligste. We moeten er blijven ¬tegen vechten en mogen het zeker niet aanvaarden als iets dat erbij hoort. Alleen is het dus niet omdat elke vrouw wel een anekdote heeft, dat elke man zich ook aangesproken moet voelen. Wél dat we er samen alles moeten aan doen dat al die verhalen tot het verleden gaan behoren."