De sterke man achter de sterke vrouw

20 maart 2019

Tennisster Elise Mertens speelde een ijzersterke ­kwartfinale op de Australian Open en wie zegt dat ze morgen niet ook doorstoot naar de finale? ‘Alle credits naar hem’, zei ze na afloop over haar vriend Robbe Ceyssens, die ook haar coach is. Of hoe geluk in de liefde ook leidt tot professioneel succes. Artikel van Veerle Beel voor De Standaard

‘Hij betekent heel veel voor mij. Hij staat altijd aan mijn zijde, we vormen een goed team. Sinds we samenwerken, gaat het alleen maar vooruit. Dus alle credits naar hem." Elise Mertens zwaaide gisteren uitgebreid de lof over haar vriend en coach, Robbe Ceyssens (25), na haar overtuigende overwinning op de Oekraïense Elina Svitolina (23).

Die laatste stond vierde op de WTA-wereldranglijst. Elise Mertens (22) duikt met deze krachttoer de top twintig binnen. Als ze straks ook de halve finale wint, is zelfs de top tien binnen handbereik. Tennislegende Martina Navratilova (62), die Svitolina als een van de topkandidaten voor de overwinning had getipt, was danig onder de indruk, en zij niet alleen.

‘Ze zijn allebei heel goed in wat ze doen en ze zien elkaar graag. Als het wederzijdse vertrouwen zo groot is, kan je je potentieel maximaliseren'
Jef Brouwers
Sportpsycholoog

Maar wie Mertens van nabij gevolgd heeft, zag het misschien toch een beetje aankomen. Want onze landgenote is in supervorm. Dankzij haar talent en werkkracht, maar ook doordat ze zich goed voelt in haar relatie, die zowel persoonlijk als professioneel is. Toen haar vorige coach uitviel door ziekte, besloot Ceyssens zijn eigen ambitie in het proftennis op te bergen en zijn vriendin bij te staan in de hare.

Twee vliegen in een klap
Het tweetal kwam elkaar voor het eerst in de tennisclub van Hamont (Limburg) tegen toen zij acht en hij tien jaar was. Daarna verloren ze elkaar tien jaar lang uit het oog.
‘Heel toevallig zijn we elkaar op de club in Hamont weer eens tegen het lijf gelopen", vertelde Elise daarover tegen Sporza. ‘En zo is dat begonnen. Het waren eigenlijk twee vliegen in een klap, want sinds vorige zomer is hij ook mijn coach. Dat was een risico, maar het werkt wel goed. Eigenlijk beter dan verwacht. We zijn een goed team en kunnen privé en tennis gescheiden houden. Dat is toch wel heel belangrijk."

Sterke man/vrouw
Het spreekt voor zich dat je met twee meer kunt dan alleen, zegt sportpsycholoog Jef Brouwers. ‘Men zegt dikwijls: achter een sterke man staat een sterke vrouw. Men bedoelt daarmee dat stabiliteit in het leven belangrijk is. Het is een ongelooflijk aanvullende factor om succes te behalen. Dat is een psychologische waarheid als een koe."

‘Een relatie tussen coach en atleten moet altijd goed zijn", zegt Brouwers. ‘Maar wat we bij dit koppel zien, is een toppunt van wederzijdse beïnvloeding. Ze zijn allebei heel goed in wat ze doen en ze zien elkaar graag. Als het wederzijdse vertrouwen zo groot is, kan je je potentieel maximaliseren."

Brouwers verwijst daarvoor naar de Amerikaan Paul Zak, die in zijn boek The moral molecule aantoonde dat het geven van vertrouwen een opstoot van het gelukshormoon oxytocine veroorzaakt in het lichaam. Daardoor voel je je zo goed dat je ook goed gaat presteren.

Wat ‘samen" teweegbrengt

‘Het was een risico, maar het werkt wel goed, eigenlijk beter dan verwacht. We zijn een goed team en kunnen privé en tennis gescheiden houden'
Elise Mertens
over haar coach en vriend

Brouwers werkt zelf al jaren samen met de familie Borlée, van wie de kinderen hardlopen en door hun vader gecoacht worden. ‘Wat de kracht van de wederzijdsheid doet, kon je zien op de Olympische Spelen in Rio. Individueel op de 400 meter hebben de Borlées geen opvallende prestatie neergezet. Maar in de vier maal 400 meter verbraken ze tweemaal het Belgisch record en behaalden ze bijna een medaille. Dat is wat "samen" teweegbrengt."

‘Andere coaches - die geen persoonlijke relatie met hun sportpupillen hebben - begaan wel vaker de vergissing om in de eerste plaats corrigerend te willen optreden. Ze vertrekken vanuit hun eigen idee van hoe het moet. Veel vaders die hun kinderen coachen, maken die fout, wat later tot conflicten kan leiden. Naar mijn mening moet een sportcoach in de eerste plaats naar verbinding zoeken."

‘Een goede coach is gericht op de ander, niet op zichzelf. En het is daarin dat een liefdesrelatie kan samenvallen met een relatie tussen een coach en een atleet. Ook persoonlijke relaties zijn immers in de eerste plaats op de ander gericht."

Pillow talk
Ook hoogspringster Tia Hellebaut en haar coach Wim Van De Ven hadden een relatie met elkaar toen hij nog haar trainer was. Vandaag zijn ze getrouwd en hebben ze twee kinderen. ‘Ik was tegelijkertijd coach van andere atletes en ik probeerde evengoed het beste uit hen te halen", zegt Van De Ven.

‘Het grote voordeel met Tia was dat we tussendoor, op een rustiger moment, nog zaken uit de training konden bespreken. Deze "pillow talk" verhinderde niet dat we thuis de sport moesten loslaten. Thuis was ik niet haar coach. Je moet ook gewoon partner van elkaar kunnen zijn."

Hellebaut zelf zegt: ‘Misschien dat ik in het begin wat schrik had, omdat je veel te verliezen hebt als de relatie niet goed zou lopen. Dan zou ik ook mijn coach verliezen. Het overkwam de Zweedse hoogspringster Emma Green, die van coach veranderd is toen de relatie met haar eerste coach doodliep. Je zag dat ook even aan haar prestaties."

‘Maar echt lang heb ik daar niet bij stilgestaan. Wim en ik namen het zoals het kwam. We waren goed op elkaar ingespeeld en hadden een gemeenschappelijk doel. Je moet honderd procent in je entourage geloven, en dat is gemakkelijker als je meer samen bent en meer tijd hebt om met elkaar te praten. Natuurlijk spraken wij thuis over de training en over de sport: die twee werelden waren niet te scheiden."

‘Uiteraard spreken zij daar thuis over, en dat doen Elise Mertens en Robbe Ceyssens vast ook", zegt sportpsycholoog Brouwers. ‘Mensen hebben maar één leven, en dat moet alle facetten in zich integreren. Hun leven bestaat uit hun relatie, de competitie, de trainingen, de stages. Dat loopt allemaal dooreen."

‘Maar het moet wel duidelijk blijven wanneer je als coach praat en wanneer als vriend of echtgenoot of vader. Je moet over de flexibiliteit beschikken om meermaals per dag van petje te wisselen. Als je uit je rol valt, moet je jezelf kunnen bijsturen. Het is boeiend, maar ook complex. Evengoed voor de atlete, die over een grote openheid moet beschikken om kritiek en feedback te aanvaarden van iemand die haar vriend is."

Van alle tijden
Toch is het verhaal niet uitzonderlijk, meent relatiebemiddelaar Rika Ponnet. ‘Het is er een van alle tijden. Denk aan de vele koppels die samen een slagerij, een bakkerij of een restaurant uitbaten. Dat waren en zijn vaak zeer succesvolle formules, zowel op persoonlijk als op professioneel vlak. Wat veel mensen vandaag moeilijk vinden, namelijk een goed evenwicht tussen werk en gezin, lukt in deze situatie soms makkelijker, omdat men voortdurend met elkaar samen is."

Bij sportmannen zien we dit overigens wel vaker, meent Ponnet: ‘Ik las onlangs een interview met Kevin Debruyne en zijn vrouw. Zij leeft volledig in functie van zijn voetbalcarrière. En dan bedoel ik niet dat ze alleen maar mooi is en gaat shoppen met zijn creditcard. Nee, zij regelt heel zijn praktische leven. Hij kan bovendien met alles bij haar terecht. Goed, ze is officieel dan wel zijn coach niet, maar ze is letterlijk de sterke vrouw achter de sterke man."

Risico's
‘Het is nog altijd opvallender als er achter een sterke vrouw ook een sterke man staat, zoals in het geval van Elise Mertens en haar vriend. Maar het is net hetzelfde. Het gaat vaak om heel sterke duo"s, die veel voor elkaar overhebben. Samen toewerken naar een doel, ook als de een meer op de voorgrond treedt dan de ander, kan je relatie versterken. De keerzijde van de medaille is dat het ook verstikkend kan worden, als je voor alles alleen maar op elkaar aangewezen bent. Of als het duo de individuen gaat overschaduwen. Je moet toch nog zelfwaarde kunnen creëren uit je eigen, individuele rol."

‘Ook kunnen professionele tegenvallers tot extra stress in de relatie leiden. Wat professioneel gebeurt, loopt sowieso over in je privéleven. Die dubbele band is een zeer sterke drijfveer om ervoor te gaan. Bij succes kan het ronduit fantastisch aanvoelen. Elise en haar vriend lopen nu vast op wolkjes."