De strijd om intimiteit

12 februari 2013

Waw... Smelt... Zucht... Weet jij het nog? Het moment waarop je als een blok viel voor je partner? Voor je soulmate, een m/v met talent en met ogen waarin je kon verdrinken? Weet je nog hoe hard het prikte en hoeveel pijn het deed wanneer je hem of haar een paar dagen moest missen? Hoe jullie versmolten en voor eeuwig en altijd samen wilden zijn? Dit is de inleiding van Sarah Van Gysegem van De Gezinsbond n.a.v. een gesprek met Rika Ponnet over 'Blijf bij mij'.

 

Na een zalige periode propvol roze brillen wordt het stilaan tijd voor een portie realiteit. Die perfecte partner blijkt een pietje-precies. Of een hopeloze sloddervos. Je begint je te ergeren. Er komen ruzies. En dat mag. Meer zelfs, volgens relatietherapeut Rika Ponnet móet het: "Een liefdesrelatie zonder strijd is geen goeie relatie. Hoe graag twee mensen elkaar ook zien, er zullen tussen hen áltijd verschillen bestaan, ze zullen regelmatig moeten zoeken naar compromissen, en daar hoort nu eenmaal ruzie bij. Als er geen enkele vorm van strijd is, veeg je dingen onder de mat. Je partner doet of zegt sowieso dingen die je storen, en je kunt dat misschien even negeren, maar op een bepaald moment raakt je emmer vol. Ruzie maken is trouwens iets heel intiems: je verliest de controle, wordt emotioneel en stelt je kwetsbaar op. Maar nadien heb je meestal een gesprek waarbij je kijkt waar het probleem ligt en hoe je daar in de toekomst kunt mee omgaan. Uiteindelijk leg je het bij en wordt jullie band weer wat sterker. Koppels moeten dus zeker niet bang zijn voor een beetje strijd en wat geruzie."

Kwestie van macht

Heel wat doordeweekse discussies zijn vrij eenvoudig te verhelpen door naar een middenweg te zoeken. De sloddervos probeert er aan te denken om zelf z'n sokken in de wasmand te mikken. Het pietje-precies maakt wat minder ophef om een ontbrekend dopje op een tube. Maar Rika Ponnet ziet ook heel wat koppels bij wie schijnbaar banale ruzies blijven weerkeren zonder dat er een oplossing komt: "Als het altijd over hetzelfde gaat, zit er vaak iets anders onder. Dan is het een strijd om macht. Neem nu het klassieke voorbeeld van de vrouw die elke zondagmiddag extra haar best doet om lekker te koken voor het gezin. Haar man gaat die voormiddag iets drinken met zijn vrienden en houdt er quasi nooit rekening mee dat er om één uur gegeten wordt. Ook al wéét hij dat zijn vrouw ervan baalt als hij te laat thuis komt, toch blijft hij keer op keer hangen. Waarom? Omdat hij zo zijn macht wil laten gelden tegenover zijn vrouw, die op veel momenten te dominant is. En zij zal 's avonds wel zeggen dat ze ‘hoofdpijn' heeft. Zo werkt het: ieder oefent macht uit op de domeinen die hij ter beschikking heeft."

De code ontcijferd

Volgens Rika Ponnet is zo'n strijd om macht tegelijk een strijd om gepaste intimiteit, om wat mensen precies nodig hebben in een liefdesrelatie. En dat kan nogal eens verschillen. Je hebt bijvoorbeeld heel aanhankelijke types die hun partner compleet opeisen en overstelpt willen worden met aandacht en attenties. Anderen zijn dan weer meer op vrijheid en onafhankelijkheid gesteld. "Hoe je op het vlak van relaties in elkaar zit, hangt af van je hechtingsstijl, van de manier waarop je omgaat met contact en intimiteit. En dat is inderdaad voor iedereen anders. Ik noem de hechtingsstijl ook wel eens de ontbrekende code om relaties en relatieproblemen te ontcijferen. Het straffe is dat je manier van hechten wordt bepaald door je eerste drie levensjaren en door de band die je toen had met de mensen die voor je zorgden. Heel simplistisch voorgesteld kunnen we zeggen dat ongeveer de helft van de mensen op een gezonde, veilige manier gehecht is. Ze komen uit een gezinssituatie waarbij er een mooi evenwicht was: warmte en verbondenheid aan de ene kant, en ruimte om zichzelf te ontplooien aan de andere kant. De andere helft heeft dat niet zo goed meegekregen en is daardoor minder veilig gehecht. Die mensen hebben dan bijvoorbeeld een vorm van verlatingsangst, of net tegenovergesteld,van bindingsangst."

Meer mildheid

In haar boek ‘Blijf bij mij' wil Rika Ponnet de lezer een duidelijk inzicht geven in die verschillende hechtingsstijlen: "Hoewel niemand zichzelf opnieuw kan programmeren, kun je wel zicht krijgen op hoe jij en je partner omgaan met relaties. Je zult elkaars gedrag niet veranderen, maar een beetje inzicht in die andere, wat beter begrijpen hoe hij of zij in elkaar zit, zorgt ervoor dat je makkelijker compromissen maakt. Echt waar, als het moeilijk loopt met je partner, kan dat inzicht en begrip voor meer mildheid en minder strijd zorgen. Wanneer een man bijvoorbeeld beseft dat zijn vriendin nogal angstig is en veel meer nood heeft aan bevestiging dan hij, kan hij daar rekening mee houden en haar vaker een berichtje sturen. Zij kan op haar beurt proberen om haar angsten onder controle te houden en haar vriend wat ruimte te gunnen. Op die manier komen ze elkaar tegemoet, en dat zal sowieso een positief effect hebben op hun relatie."

Zwart en wit

Uiteraard beweert Rika Ponnet niet dat ze het ultieme redmiddel voor elke relatie in petto heeft. "Als twee mensen zo tegengesteld zijn dat er permanent strijd wordt gevoerd, zal inzicht of therapie niet helpen. Met de beste wil van de wereld, je kunt van één keer zwart en één keer wit niet twee keer grijs maken. En ja, bij de vorige generatie kwamen er inderdaad veel minder echtscheidingen voor, maar er waren zeker en vast even veel slechte huwelijken. Vroeger gold namelijk de regel: ‘Trouwen is houwen.' Vrouwen hadden financieel en praktisch gewoon de mogelijkheid niet om weg te gaan van hun man, en bleven dat ongelukkige huwelijk dan maar uitzitten voor de rest van hun leven. Voor mensen van nu is dat geen optie meer. Ik maak zeker geen reclame voor echtscheidingen, want die brengen ook heel wat nadelen en problemen met zich mee. Maar als koppel samenblijven ten koste van alles, lijkt me ook niet aangewezen. Naar de tijd van vroeger wil niemand nog terug, want van die slechte huwelijken werden ook de kinderen ongelukkig."

Aan het werk

Aan je relatie werken helpt ook je kinderen vooruit, daarom is het volgens Rika Ponnet ontzettend belangrijk om niet bij de pakken te blijven zitten. "Loopt het moeilijk en stroef met je partner, doe er dan iets aan. Kijk naar je relatie en naar de manier waarop die verloopt, en stel jezelf de vraag of je dat ook oké zou vinden voor je kinderen. Zou je willen dat je zoon of dochter dezelfde band heeft met zijn of haar toekomstige? Als het antwoord nee is, steek je maar beter de handen uit de mouwen. Jij en je partner geven een voorbeeld aan je kroost, jullie tonen dag na dag hoe je als koppel samenleeft. Als er geen warmte of affectie is, en er woedt voortdurend een bitse strijd, dan is dát het beeld dat je kinderen meenemen naar hun latere relaties. Het loont dus absoluut de moeite om er werk van te maken."