Eeuwige single of ongelukkig koppel?

08 april 2013

Seksuologe Rika Ponnet helpt met haar relatiebureau ‘Duet’ al verschillende jaren alleenstaand Vlaanderen bij haar zoektocht naar een ideale partner. Maar ook koppels in moeilijkheden kunnen bij de relatiebemiddelaar terecht. Ondertussen is ‘Duet’ niet alleen gegroeid naar meerdere vestigingen, maar is Rika Ponnet ook een veel gevraagd spreker over relaties. Met haar 20 jaar ervaring is de tevens relatie-experte van Het Nieuwsblad en Libelle zelfs stilaan overbevraagd. Wij vroegen ons dan ook af hoe je als op zoek zijnde single of wederhelft van een niet zo perfecte relatie door haar geholpen kan worden. Op de sofa bij Rika Ponnet. Artikel van Jan Moens.

 

WIEPER: WELK TYPE VAN MENSEN KRIJGEN JULLIE DOORGAANS OVER DE VLOER IN JULLIE RELATIEBUREAU?
RIKA: "Wij werken in eerste instantie voor singles die op zoek zijn naar een relatie. De leeftijden variëren tussen 25 en 70 jaar. Een grote groep is ongehuwd, heeft nog geen kinderen en zijn voornamelijk dertigers. Voor de rest hebben wij ook een zeer grote groep die gescheiden is en al kinderen heeft. Dit zijn vooral mensen die eind de 30 zijn, veertigers en vijftigers. Wij zien vooral mensen uit de middenmoot van de bevolking die eerder wat hoger opgeleid zijn. Dit kan natuurlijk heel breed zijn, van een kleuterleidster tot een bedrijfsleider. Het is ook niet dat wij hier elitair in zijn. Wij richten ons absoluut niet alleen op centen of op titels. Als dat zo is, is dat prima, maar het gaat in relaties natuurlijk ook over andere dingen."

WIEPER: IS RELATIEBEMIDDELING GEEN LUXEPRODUCT? MENSEN MET EEN LAGE WEDDE ZULLEN HIER IMMERS NIET METEEN HET BUDGET VOOR VINDEN.
RIKA: "Personen met een lager budget zullen misschien eerder opteren voor een datingsite. Een aantal onder hen ondervindt hier voor zichzelf vaak een aantal nadelen in en uiteindelijk opteert men dan toch voor een systeem zoals het onze. Sommigen sparen er effectief voor of bezuinigen op andere dingen zoals reizen. Het zijn wel mensen die werken, een inkomen hebben en geen grote financiële zorgen hebben. Anders kan men zich dit uiteraard niet veroorloven. De prijzen zijn wat ze zijn omdat we ook werken met mensen die psychologie of familiale en seksuologische wetenschappen gestudeerd hebben. Wij werken ook steeds op jaarbasis en het inschrijvingsgeld bijvoorbeeld is €990. Naar de manier waarop wij alles begeleiden en omkaderen gaan echter heel veel werkuren en dan is het ook de kostprijs van de dienstverlening die men betaalt."

WIEPER: ALMAAR MEER SINGLES ZOEKEN DE WARE VIA DATINGSITES. VIND JE DIT EEN GOEDE MANIER?
RIKA: "Ik denk dat elke manier om contacten te leggen tot resultaat kan leiden. Tegenwoordig zijn er veel systemen waarin elk van ons wel zijn gading vindt. De ene vindt het fijn in een systeem zoals het onze, de andere verkiest een datingsite. Elk systeem heeft zijn voor- en nadelen. Dit hangt ook sterk samen met de verwachtingen die je hebt. Je zal bijvoorbeeld eerder naar activiteitenclubs gaan op een moment waarbij je verlangen naar een 1-1-relatie nog niet zo groot is, maar wel omdat je als alleenstaande graag buiten wilt komen en nieuwe mensen wilt leren kennen. Op een datingsite heb je zeker mensen die gemotiveerd zijn voor een vaste relatie, maar er zit ook een grote groep op die dit eigenlijk voor een stuk doet als tijdverdrijf en om op een oppervlakkige manier contacten te leggen. Diegenen die bij ons komen daarentegen zijn echt gemotiveerd voor een vaste relatie. Al die systemen hebben trouwens bestaansrecht naast elkaar, maar het allerbelangrijkste is dat alles correct en eerlijk gebeurt. Wat op het internet toch allemaal een groot vraagteken is.

WIEPER: AANKLOPPEN BIJ EEN RELATIEBUREAU IS NOG EEN STAP VERDER EN WORDT VAAK GEZIEN ALS EEN WANHOOPSDAAD VOOR SINGLES. HEBBEN MENSEN HIER EEN VERKEERD BEELD VAN?
RIKA: "Ik denk dat dit een heel erg verkeerd beeld is. Ik doe deze job 20 jaar en als wanhopig heb ik de mensen nooit ervaren. Ook als je uitgaat kan je mensen tegenkomen waarvan je het gevoel hebt dat ze wanhopig zijn. Dat is zeker niet eigen aan het publiek dat de stap naar ons zet. Het taboe en de drempel zijn er inderdaad nog. Dat heeft deels te maken met het feit dat je die zoektocht wat uit handen geeft. Op een datingsite heb je nog altijd het gevoel dat je het zelf wel kan, maar in essentie gaat het over exact hetzelfde. Vergelijk het eens met een werkgever die op zoek gaat naar een werknemer op de vdab-website. Hier zal veel reactie op komen maar ook veel reacties waar je niets mee bent. Je zal er enorm veel tijd in steken om de juiste persoon te vinden. Als je een werknemer zoekt via een selectiebureau daarentegen, zijn dit reeds voorgeselecteerde kandidaten waarvan je een grotere zekerheid hebt dat deze bij jou passen. Je zal er minder tijd insteken, maar je zal hier wel wat meer voor betaald hebben. Dat is eigenlijk het verschil, niet het publiek op zich. Er zijn in Vlaanderen meer dan een miljoen alleenstaanden en dat zijn niet allemaal mensen waarmee iets mis is. Er is trouwens met iedereen iets mis, als je wil. Wij zien wel eerder een hoger geprofileerd publiek die de lat wat hoger legt dan gemiddeld. Het merendeel van de alleenstaanden is gewoon veeleisend. Dat is hetgene wat wij vaak merken."

WIEPER: HOE HOOG ZIJN DE SLAAGKANSEN OP HET VINDEN VAN JE IDEALE PARTNER LANGS DEZE WEG?
RIKA: "Ongeveer 50% leert iemand kennen op die periode van een half jaar."

WIEPER: BIJ VROEGERE GENERATIES LEEK HET OP LIEFDESVLAK ALLEMAAL VEEL SIMPELER TE VERLOPEN. JE ONTMOETTE IEMAND OP DE KERMIS, JE WERD EEN KOPPEL, JE TROUWDE NA VERLOOP VAN TIJD, KREEG KINDEREN EN BLEEF BIJ DIE ENE PERSOON TOT DE DOOD JE SCHEIDDE. WAT DENK JE DAT HET VERSCHIL IS TUSSEN DE RELATIES VAN VROEGER EN NU?
RIKA: "In essentie denk ik niet dat er een groot verschil is in de manier waarop mensen vandaag in een relatie staan in vergelijking met 100 jaar geleden. Wat je wel merkt is dat de gemiddelde verwachtingen hoger liggen. 100 jaar geleden was je als vrouw blij als je een man had die goed voor je was en die een goed inkomen had, een man met wie je een veilige thuissituatie voor je gezin kon opbouwen. Of het nu een man was waarvoor je de rest van je leven vlinders in je buik voelde, was bijzaak. Vandaag ligt op dat vlak de lat wel wat hoger waardoor er ook veel druk op relaties ligt. Doordat de moraal gewijzigd is, is het verloop van de relaties ook anders. Als vroeger 2 mensen het niet meer met elkaar konden vinden - en deze koppels waren er zeker zoveel als vandaag - waren ze gewoon verplicht om met elkaar de rit uit te zitten. Als ik kijk naar de generatie van mijn ouders en grootouders, dan waren er ook bijzonder veel slechte huwelijken met zeer ongelukkige mensen daarin. Maar uit elkaar gaan was toen geen optie. Het was financieel niet mogelijk en de moraal liet dit ook niet toe. Vandaag de dag is die mogelijkheid er wel. De kwaliteit van de relaties is er niet noodzakelijk op achteruitgegaan, maar wel het verloop van de relaties. Dat heeft met omstandigheden te maken waarin we vandaag de dag leven."

WIEPER: MISSCHIEN VERWACHTEN WE MEER OMDAT WE OVERAL MEER GEÏDEALISEERDE BEELDEN TEGENKOMEN?
RIKA: "Ten dele wel ja. Je kan dit vergelijken met een schoonheidsideaal. Vroeger gingen mensen naar de plaatselijke kermis of het plaatselijk bal en kende je de mensen van je eigen dorp en de dorpen daar rond. Stel dat er op zo'n bal 30 beschikbare vrouwen waren, dan was de mooiste onder hen een echte schoonheid. Vandaag de dag is ons beeld van schoonheid wel helemaal anders. Nu hebben we het gevoel alsof de hele wereld ter beschikking staat. Schoonheid zien we op affiches, in tijdschriften, op tv, in films, ... We leven echt in een beeldcultuur.We zitten ook sterk vast in dat Hollywoodscenario waarin we iemand ontmoeten waarop we razend verliefd worden en waarvan we denken dat dat de ideale start is van een relatie. En daarna leven we nog lang en gelukkig. Maar in de praktijk loopt dit natuurlijk wel wat anders. Al denk ik dat de grootste groep mensen hier wel realistisch in is. Het merendeel van de mannen weet ook wel dat ze niet zullen trouwen met Claudia Schiffer en dat ze het moeten doen met wie beschikbaar is en met wie in hen geïnteresseerd is. De meeste mensen kiezen wel iemand die bij hen past of bij wat zij te bieden hebben."

WIEPER: SOMMIGE MENSEN HOUDEN ZELFS REKENING MET IEMANDS GENEN OM DE KANS OP MOOIE, INTELLIGENTE EN GEZONDE KINDEREN TE VERGROTEN.
RIKA: "Dat heeft meer te maken met een zeer angstige persoonlijkheid of mensen waarbij een zekere vorm van bindingsangst aanwezig is. Hoe hoger iemand de lat legt, hoe vaker ik merk dat daar ook iets anders achter schuilt. Als de lat onrealistisch hoog ligt, beantwoordt toch niemand aan je eisen en moet je ook nooit aan een relatie beginnen. Dit getuigt meer van een overmatige neiging tot het willen controleren van dingen of dwangmatigheid. Maar dat is een illusie. In een relatie stappen is vooral ook loslaten. Het heeft te maken met het vermogen om kwetsbaar te zijn, om met het idee verder te gaan dat het ooit kan aflopen, dat je dingen gaat meemaken die moeilijk zijn, ... Dat is uiteindelijk het leven. Eigenlijk zijn dit mensen die angst hebben voor het leven want alles controleren doe je nooit. En het is natuurlijk wat van de pot gerukt, alsof je kan vermijden dat er iets met je kind gebeurt. De natuur heeft immers gekke wegen."

WIEPER: IN WELKE MATE DENK JE DAT DE NIEUWE COMMUNICATIEVORMEN ZOALS GSM'S, CHATTEN, FACEBOOK, DATINGSITES, ... RELATIEVORMING BEMOEILIJKT OF VERANDERD HEBBEN DE LAATSTE JAREN?
RIKA: "Ik denk dat er via sociale media, gsm, ... een vlottere communicatie is, meer contacten gelegd worden waardoor ook veel relaties ontstaan. Anderzijds denk ik dat er via die kanalen ook gemakkelijker in relaties ingebroken wordt. Onderzoek heeft reeds aangetoond dat datingsites bijvoorbeeld voor meer echtscheidingen zorgen dan dat ze eigenlijk mensen bij elkaar brengen. Via dat kanaal zetten mensen die reeds een partner hebben de deur op een kier. Ze kijken een beetje rond wie er allemaal vrij en geïnteresseerd is. Vervolgens hebben ze een afspraakje en beginnen ze een buitenechtelijke relatie waardoor hun huwelijk strandt. Uit onderzoek in Engeland blijkt dat bijvoorbeeld Facebook in één op vijf echtscheidingen een rol speelt. Het heeft allemaal een aantal zaken vergemakkelijkt die ons relatieleven toch een stuk complexer en moeilijker gemaakt hebben."

WIEPER: BLIJFT EEN KOPPELING VIA EEN HUWELIJKSBUREAU TOCH NIET IETWAT ARTIFICIEEL?
RIKA: "Dat is ook zo'n cliché. Is het artificieel? Ja, het is gearrangeerd, het is geregeld. Maar alsof alle relaties zo bij toeval ontstaan. Het typische scenario waarbij je door de straat wandelt en waarbij er aan de andere kant een man passeert... je ziet hem, hij ziet jou en het licht gaat schijnen... Hoeveel relaties ontstaan op zo'n manier? Dat is eigenlijk het grote toeval. Het merendeel leert iemand kennen op de schoolbanken, via een vriend, ... Daar is ook allemaal een vorm van gearrangeerdheid aan. Of men gaat uit om iemand te leren kennen, maar dan ben je ook bewust bezig met zoeken naar. Het is maar hoe je er naar kijkt. Ik denk dat dit vooral afhangt van de perceptie. Afspreken met iemand van op een datingsite voelt initieel ook vreemd aan, maar eens je zoiets wat meer hebt gedaan, wordt het ook relaxer. Het heeft meer te maken met ‘we zijn het niet gewoon, we kennen het niet' dan dat het op zich slecht aanvoelt."

WIEPER: ER ZIJN OOK KOPPELS DIE JULLIE HULP INROEPEN. MET WELKE PROBLEMEN KOMEN ZIJ NAAR JULLIE?
RIKA: "Heel simpel samengevat... Mensen waarbij er geen enkele betrokkenheid meer is, die het gevoel hebben dat ze uit elkaar zijn gegroeid. Zij komen dan omdat ze denken dat ze beter uit elkaar gaan, maar zij hebben wel een gezin en vragen zich af of er nog iets aan te doen is. En dan zijn er ook veel koppels waarbij sprake is van een machtsstrijd onder talrijke vormen. Dat heeft dan te maken met het feit dat de verwachtingen wat betreft intimiteit niet goed op elkaar zijn afgestemd. Daardoor maken mensen heel de tijd ruzie over vanalles en nog wat."

WIEPER: JE ZEGT JE SNEL INZICHT HEBT IN WAT MENSEN BINDT EN SCHEIDT. WAT IS DAN EEN MUST VOOR EEN GOEDE RELATIE EN WAT IS EEN GARANTIE VOOR EEN SCHEIDING?
RIKA: "Zo simpel is dat natuurlijk niet. Wat is wel erg belangrijk? In eerste instantie is het nodig om als koppel toch ongeveer dezelfde betrachtingen te hebben in het leven. Mensen die een beetje dezelfde achtergrond hebben, dezelfde levensstijl hebben, maar ook dezelfde verlangens hebben van het leven... Op welke manier gaan we met geld om? Aan wat geven we veel of weinig geld uit? Willen we kinderen of niet? Willen we een druk sociaal leven of meer een leven op onszelf? Het is van belang dat mensen over dergelijke belangrijke levensterreinen al eens gepraat hebben. Ik merk dat sommige mensen trouwen en niet eens van elkaar weten of ze al dan niet een kinderwens hebben. Het is hallucinant dat dit vandaag nog gebeurt. Uiteraard is dit een garantie op relatieproblemen als hierover niet gepraat is geweest. Meestal wil dit ook zeggen dat hier sowieso een probleem zit, anders hadden mensen hier spontaan over gesproken. In staat zijn om een compromis te vinden in een aantal belangrijke levensthema's en hierover te praten, is al een zeer goede basis. Er moet natuurlijk liefde en verbondenheid zijn. Zonder dat werkt het gewoonweg niet. Dan is een relatie eerder een contract of zijn het een aantal afspraken, maar dat is niet iets wat ik onder de relatienoemer plaats. Verder moeten mensen wat hun emotionele noden betreft elkaar kunnen tegemoet komen en op elkaar afstembaar kunnen zijn. Je moet niet helemaal hetzelfde zijn, dat werkt trouwens in veel gevallen niet. Maar als de ene heel veel nood heeft aan nabijheid, gezelschap en ondersteuning en de andere heeft vooral heel veel nood aan vrijheid, dan staat dat zeer haaks op elkaar en geeft dat aanleiding tot enorme conflicten. Bij voldoende overeenkomsten heeft de relatie al een grote kans op slagen."

WIEPER: WAT VINDT JE VAN KOPPELS DIE BIJ ELKAAR BLIJVEN VOOR DE KINDEREN?
RIKA: "Ik denk dat niemand gewoon bij elkaar blijft voor de kinderen in de zin van ‘We gooien hier elke dag een servies aan diggelen, maar blijven toch bij elkaar voor de kinderen'. Dat bestaat ook, maar is volgens mij geen goed idee. Waar ik voor pleit... Er zijn mensen die misschien geen Hollywood-relatie hebben, maar die wel als ouders en als vrienden hun gezin goed draaiende houden en zich ook best tevreden voelen in zo'n relatie. Een goed huwelijk of een goede relatie is niet de perfectie, maar wel wat goed genoeg is. Sommige mensen functioneren nu eenmaal beter als gezin en als ouders dan als koppel. Voor kinderen is dit ook een goede thuishaven en daar heb ik respect voor."

WIEPER: VROEGER KON JE TROUWEN, TEGENWOORDIG KAN JE TROUWEN, WETTELIJK SAMENWONEN, LAT-RELATIES AANGAAN, VRIJE RELATIES,... WAAROM DENK JE DAT DEZE EVOLUTIE ER IS GEKOMEN? IS DAT EEN GOEDE ZAAK VOOR KOPPELS?
RIKA: "Op zich denk ik dat dit een goede zaak is. Vroeger waren koppels 24/24 samen, ze trouwden en kregen binnen dat concept kinderen. Alles wat daarvan afweek kon niet en mocht niet. De relaties van vandaag kunnen beter afgestemd worden op de individuele noden van mensen. Tegenwoordig kan het bij een nieuwe relatie op je 60ste dat je allebei in je eigen huis wilt blijven wonen en dat je dan afwisselend bij elkaar woont. Of je ziet ook mensen die het best functioneren in een LAT-relatie, die knettergek worden als ze hele dagen met iemand samen zijn. Op dat vlak is het wel een rijkdom. We kunnen zelf uitmaken wat ons goed ligt. Partners kunnen er samen een keuze voor maken en zich er allebei gelukkig in voelen. Anderzijds brengt het ook veel keuzestress met zich mee. Alles is mogelijk. Wat ligt mij? Wat wil ik in het leven? Vroeger lag dat gewoon vast. Als je een relatie wou, betekende dit getrouwd zijn. Iedereen deed dat dan ook en lag er waarschijnlijk voor de rest niet al teveel van wakker."
 
WIEPER: IS EEN SCHEVE SCHAATS PER DEFINITIE HET ULTIEME KWAAD IN EEN RELATIE?

RIKA: "Zoiets hoeft zeker niet het einde van een relatie te betekenen. Het is altijd wel een ernstige vertrouwensbreuk. Het vertrouwen van voorheen zal nooit meer op dezelfde wijze hersteld worden. Je ziet wel dat er mensen zijn die dit als een ernstige relatiecrisis ervaren, die er toch wel langere tijd mee bezig zijn om dit te verwerken, maar nadien terug een goede relatie of een goed huwelijk hebben en daar ook uit geleerd hebben. Waarom is het toen zo fout gegaan? Waar hebben wij elkaar verloren? En daaruit volgend, hoe kunnen we het nu anders aanpakken zodat dit ons niet meer overkomt?"
 
WIEPER: MISSCHIEN ZIEN ZE IN DAT HET GRAS TOCH NIET GROENER IS AAN DE ANDERE KANT?
RIKA: "Dat besef zal er inderdaad ook wel zijn. Nu ja, overspel maakt altijd wel deel uit van je relatie. Mensen vinden het vaak raar als ik dit zo formuleer, maar eigenlijk kan je iemand die overspel pleegt en een huwelijk of een vaste relatie heeft, niet loszien van dat huwelijk of die relatie. Die 2 relaties zijn met elkaar verbonden. De reden waarom er overspel is, heeft natuurlijk te maken met de persoon die het overspel pleegt maar ook met de manier waarop hij/zij in relatie staat met de persoon waarmee hij samen is. Ik beweer ook niet dat er overspel is omdat het huwelijk slecht is. Zo simpel is het allemaal niet. Waarom gebeuren nu zo'n dingen? Eén partner eist bijvoorbeeld veel, zaagt en klaagt veel waardoor de andere partner het gevoel heeft van onder druk te staan. Een mogelijke manier om hiervoor een uitlaatklep te zoeken is dan een tweede relatie aangaan. Hierdoor wordt natuurlijk de andere gekwetst en op afstand geplaatst. Eigenlijk is het overspel er dan gekomen omwille van het feit dat de dynamiek in de eerste relatie toch voor een stuk verstoord is. Er was een vraag van intimiteit aanwezig die niet gepast kon worden ingevuld."
 
WIEPER: WAT DENK JE OVER MENSEN DIE VINDEN DAT WE NIET GEMAAKT ZIJN OM LEVENSLANG BIJ ÉÉN PERSOON TE BLIJVEN EN DAT HET ONVERMIJDELIJK IS OM AF EN TOE ANDERE ‘WEGEN' TE BEWANDELEN?
RIKA: "Dan weet je op voorhand dat die persoon overspel zal plegen. Als je dan zelf trouw en gehecht bent, begin je misschien beter niet aan een relatie met die persoon (lacht). Mensen verander je immers niet zomaar. Iemand van bijvoorbeeld 40 jaar die zijn hele leven al losse seksuele contacten heeft gehad, die jij denkt te veranderen door met hem een relatie aan te gaan, zal het misschien wel 1 of 2 jaar volhouden met jou, maar daarna zal de aard van het beest wel terug boven komen. Daar is dus niets aan te doen vrees ik!"
 
WIEPER: HAAL JE STEEDS HET ONDERSTE UIT DE KAN OM KOPPELS BIJ ELKAAR TE HOUDEN OF GEEF JE OOK DE RAAD OM ER EEN PUNT ACHTER TE ZETTEN?
RIKA: "Wij geven daarin geen raad. Wij luisteren vooral en proberen mensen te helpen om voor zichzelf het antwoord te vinden. Therapie betekent immers niet mensen leiden, maar begeleiden. Op dat moment is het meegaan op hun moeilijke weg van zoeken. Wat willen ze samen? Het is ook vaak een spiegel zijn voor dat koppel. Waarom reageer je nu zo op haar? Wat voel je nu? We trachten bepaalde communicatie terug op gang te brengen. Het is echter nooit voor hen beslissingen nemen. We gaan ook nooit het advies geven om weg te gaan van iemand tenzij er sprake is van een relatie waarin ernstig misbruik of geweld plaatsvindt. En zelfs dan... Je kan mensen adviseren om zich te laten begeleiden en om goed voor hun veiligheid te zorgen, maar de praktijk leert ook dat bijvoorbeeld mensen die mishandeld worden vaak terugkeren naar hun partner. Mensen iets adviseren waar ze op die moment niet klaar voor zijn, werkt ook niet. Tegen iemand die ongelukkig is zeggen ‘word eens gelukkig' werkt immers ook niet. Dat is hetzelfde bij mensen die in een zeer slechte relatie zitten waarvan je denkt dat dat koppel beter uit elkaar gaat. Maar zolang zij beslissen van verder te gaan, zullen zij ook verdergaan."
 
WIEPER: HOE LIGGEN DE PERCENTAGES OP DAT VLAK? HEB JE EEN IDEE HOEVEEL KOPPELS SAMENBLIJVEN NA ZO'N RELATIETHERAPIE?
RIKA: "Ik heb daar bij mezelf niet echt onderzoek rond gedaan omdat je dit zeer moeilijk kunt opvolgen. Je zou mensen al actief moeten blijven bellen, wat trouwens niet mag. Uiteraard is er in het verleden al wat onderzoek naar gedaan waaruit blijkt dat er een groep koppels samenblijft, maar er is ook een groep die hierdoor versneld uit elkaar gaat. Het blijkt wel telkens dat ze beter scheiden. Relatietherapie heeft wel degelijk zijn nut bewezen. Mensen kunnen vaak een betere regeling treffen, belanden minder in vechtscheidingen, .. Dat ziet men trouwens ook bij echtscheidingsbemiddeling. Ik heb het dan over koppels die reeds beslist hebben om uit elkaar te gaan en die gebruik willen maken van een echtscheidingsbemiddelaar om een plan uit te werken. 10% van deze mensen keren hierbij terug op hun beslissing en blijven bij elkaar. Dat bewijst ook dat zelfs in die groep door te praten, door opnieuw naar de conflicten te kijken, door opnieuw te onderhandelen, .. mensen beseffen dat ondanks de redenen om te scheiden er ook nog genoeg redenen zijn om het nog eens te proberen. Als je als koppel vastloopt en je vindt geen uitweg meer, is het altijd zinvol om ergens langs te gaan, ook al ben je er 100% van overtuigd dat je uit elkaar wilt gaan. Je ziet alles altijd vanuit je eigen perspectief, maar door een zulk gesprek kan je een toch nieuwe kijk op de dingen ontwikkelen."