Happy midlife

27 maart 2017

'Daar sta je dan, in het midden van je leven. Achter je ligt een hele weg, voor je strekt zich een onbekend pad uit. Een midlife is het begin van een nieuwe levensfase. Zie het als een kans om te groeien. Jaren heb je gezorgd voor anderen, nu is het tijd om te gaan voor de plannen waarvan jij altijd al hebt gedroomd.' Artikel van Barbara Van den Abeele voor Libelle.

"Soms is het nodig om de schok van je eigen sterfelijkheid en kwetsbaarheid te voelen om actie te ondernemen"Je bent 45 en hebt het allemaal: een huis, kinderen, een fijne partner en een goede job. En ineens sta je stil en besef je dat het leven aan je voorbij gevlogen is. Al je dromen van vroeger heb je niet waargemaakt en nu zit je vast in dit leven. Je voelt je verstikt, alsof je geen kant op kan. Dit kan het begin zijn van een midlife crisis. Je bent niet de eerste die dit overkomt. Zo'n 1 op 4 mensen krijgt er mee te maken. Terwijl het vroeger vooral mannen waren die geassocieerd werden met een midlifecrisis zien we dat ook veel vrouwen tussen de veertig en de vijftig het roer onverwachts omgooien. Dat moment wordt vaak getriggerd door een gebeurtenis. Het krijgen van een burn-out bijvoorbeeld is voor veel vrouwen zo'n trigger. Andere vrouwen vertellen dat ze door de ernstige zieke van een vriendin of zus plots gingen stilstaan bij hun eigen leven. En soms is het een ongeluk dat je leven in een ander perspectief plaats. Neem nu Isabelle (51): Vijf jaar geleden kapseizde de zeilboot waarmee mijn man en ik op reis waren. Die gebeurtenis heeft me enorm getekend. Het besef dat ik er niet meer had kunnen zijn, heeft me geconfronteerd met een aantal keuzes die ik in mijn leven gemaakt had. Ik besefte dat ik ongelukkig was in mijn huwelijk en dat ik op die manier niet meer verder wilde. Het leven is hiervoor te kort. Dat ongeluk was als een grote wake-up call om over mijn leven na te denken. Na die zeiltocht heb ik het besluit genomen om te scheiden."

Triggers voor midlife
Bij veel vrouwen komt er tussen de veertig en de vijftig een moment dat ze zich realiseren dat ze niet het eeuwige leven hebben. Ze nemen hun leven onder de loep en stellen zich de vraag: is dit het nu, wil ik zo verder? "Een crisis is misschien een te zwaar woord," legt seksuologe en relatietherapeute Rika Ponnet uit. "Het is meer een overgangsperiode waarin je een stap terugzet en terugblikt op je leven. Vaak gaat dit gepaard met afscheid moeten nemen van een aantal dromen. Het zijn momenten waarop je verwachtingen bijgesteld worden aan de realiteit. Welke weg heb je al afgelegd? En welke weg kan je nog uit? Bij sommigen gebeurt dit al rond hun vijfendertigste, anderen maken zo'n proces een paar keer mee in hun leven. Maar rond het veertigste levensjaar zien we dat veel mensen door zo'n periode gaan. Dat heeft te maken met een aantal factoren. Rond die leeftijd wordt het heel duidelijk wat er al achter je ligt en hoe bepalend dat is voor wat er nog voor je ligt. Bij vrouwen heeft dat dan ook een stuk te maken met het feit of er al dan niet kinderen gekomen zijn. En daarnaast word je op die leeftijd geconfronteerd met wat echt ouder worden is. Vaak komen je eigen ouders op dat moment ook in een kwetsbare fase en dat kan best confronterend zijn. Omdat het ook je eigen levensperspectief verandert. Hoe ga ik de komende dertig jaar nog vormgeven? Dat zijn allemaal factoren die een midlife kunnen triggeren."

Wil ik zo wel verder?
Bij Ellen (49) werd de midlife getriggerd door de dood van haar vader: "Toen mijn vader kanker kreeg, werd ik me heel bewust van mijn eigen eindigheid. Ik stelde mezelf heel wat vragen. Hoe wil ik de tweede helft van mijn leven invullen en met wie? In welke vriendschappen wil ik nog investeren en in welke niet meer? Ik besefte plots heel sterk dat het leven te kort is om te verspillen. Het heeft me een halfjaar gekost om te weten wat ik wilde behouden en wat niet." Ellen bleef bij haar vriend, maar hield grote kuis in haar vriendenkring. "Aan mensen die me energie kosten, besteed ik nu geen aandacht meer. En dat geeft extra ruimte voor dingen die ik wel graag doe!" Iedereen krijgt te maken met de vragen die een midlife oproept, maar hoe je daarop reageert verschilt van vrouw tot vrouw. Psychologe Janine Janssens van coachingpraktijk Vrouw en Midlife interviewde vijftig vrouwen in hun midllife en kwam uit bij zes manieren waarop je deze periode kan beleven. "Als je bovenop de berg van vijftig staat en achteruit kan kijken maar ook vooruit kan blikken kan dit vanalles bij je los maken." Zo zijn er vrouwen die plotseling drastische beslissingen nemen waarvan de hele omgeving opschrikt. De ‘Raket' noemt Janssens dit type vrouw, dat bijvoorbeeld halsoverkop verliefd wordt op een andere man en alles achter zich laat. Daarnaast heb je de ‘Gestage groeiers' die rustig bekijken welke elementen ze al dan niet willen meenemen naar de tweede helft van hun leven. Janssens heeft het ook nog over de ‘Terugtrekker', de ‘Halfslachtige vrouw' en de 'Uit-de-band-springer' - de vrouw die zich opeens heel anders dan anders gedraagt, op een manier die destructief kan zijn voor haar relaties en haar werk. En dan is er nog het type van de twijfelaar. Ook zij is niet gelukkig met haar leven, maar ze zoekt niet uit waar dat door komt. Dat is het type vrouw dat het risico loopt bitter te worden.

Verder bouwen
Bestaat er eigenlijk een goede manier om de midlifefase door te komen? Rika Ponnet: "Uitgesproken breken met alles wat je voorheen hebt opgebouwd maakt je doorgaans niet gelukkig. Volledig opnieuw van nul beginnen is trouwens ook heel moeilijk. Vaak zie je dat onder dat verlangen om te breken een onvermogen zit om te aanvaarden dat je al een stuk opgeschoten bent. Mensen die het roer radicaal omgooien hebben vaak jarenlang geleefd volgens een normen- en waardenkader dat hen is opgelegd door hun omgeving. Ze hebben bijvoorbeeld niet mogen studeren wat ze zelf wilden, maar zijn meegegaan in de keuze van hun ouders. Denk bijvoorbeeld aan de advocate die haar succesvolle baan na jaren opzegt om een koffiebar te te openen. Ook al kan zo'n eerste keer voor jezelf kiezen veel voldoening geven, toch is het interessanter om verder te bouwen op wat je al geleerd hebt. Een periode effectief aan de zijkant gaan staan en nadenken over wat nog mogelijk is kan heel waardevol zijn." Zoals Lut (47): "Toen ik thuis zat met een burn-out besefte ik dat ik een andere weg uit wilde op professioneel vlak. In plaats van alles overboord te gooien, ben ik beginnen nadenken hoe ik verder kon bouwen op mijn ervaring. Na een jaar ben ik opnieuw gaan praten met mijn werkgever. Nu zit in een andere functie die veel meer aansluit bij wat ik kan en wat ik verder nog wil. Door mijn opgebouwde ervaring in het bedrijf heb ik in mijn nieuwe job veel meer inzicht op wat mogelijk is."

Kans om te groeien
"Een midlife is inderdaad een kans om te groeien", vult Janine Janssens aan. "Dat kan eng en spannend zijn, maar dat hoort er nu eenmaal bij. Het is een heel normaal proces waar iedereen doorheen moet. Zie het als een moment om stil te staan bij vragen als: wat voel ik, wat wil ik, hoe bereik ik dat? Dit soort vragen zijn makkelijk gesteld, maar vaak lastig te beantwoorden. Veel vrouwen zijn het niet gewoon om aandacht aan zichzelf te besteden. Ze hebben vaak hun hele leven gezorgd voor man en kinderen," zegt Janssens. "Vaak komen ze er dan tussen hun 40ste en 50ste achter dat ze in hun leven te weinig aandacht hebben gehad voor wat ze zelf voelen en willen." Om te weten wat je wilt, is het belangrijk dat je opnieuw in contact komt met jezelf, met wie je nu bent. Daarvoor moet je tijd nemen, om te herinneren wie je ook alweer was. Janssens die in haar coachingpraktijk vrouwen begeleidt bij deze zoektocht naar zichzelf, raadt vrouwen aan om wekelijks een afspraak met jezelf te maken. Kruis gewoon een vast moment aan in je agenda om jezelf beter te leren kennen. Een van de opdrachten die Janssens in haar coachingpraktijk gebruikt is: maak een lijst met dingen die altijd al je aandacht hebben gehad? Waar heb je altijd tijd voor gemaakt? Kijk naar de constanten in je leven. Voor Nadine (49) was dit bijvoorbeeld zingen. "Ik heb altijd graag gezongen. Als kind zat ik in het schoolkoor, tijdens mijn studentenjaren zong ik als backing vocal in een bandje. En nu zing ik als ik me goed voel: in de wagen, in de keuken of onder de douche! Ook voor lezen heb ik altijd tijd gemaakt en toen ik mijn lijst opstelde viel het me op dat ik altijd naar boeken teruggrijp."

Kleine veranderingen
"Ook een nieuwsgierigheid-lijst opstellen kan helpen bij de zoektocht naar jezelf," vertelt Janine. "Waar ben jij nieuwsgierig naar? Hoe je je huis het mooist inricht? Hoe mensen met elkaar communiceren? Is er een land of cultuur waar je bijzonder in geïnteresseerd bent? Schrijf het op en voel waar je je het meest door geïnspireerd voelt. Ook wat je niet leuk vindt, zegt veel over wie je bent. Als je iemand bent die vindt dat je in alles geïnteresseerd moet zijn en in alles het positieve moet zien, kan het heel verhelderend zijn om dit los te laten. Kijk nadien naar alles wat je hebt opgeschreven en beslis dan in welke richting je een stap zou willen nemen. Een cursus die je leuk lijkt, een nieuwe sport uitproberen, een boek dat je zou wllen lezen. Eenmaal je weet wat je wil, is het een kwestie om daar naartoe te leven. Maak een kleine verandering en voel of dit de richting is die je uit wilt. Als het niet de richting is: jammer. Maar dan weet je dat tenminste. En als het wel goed voelt: prima. Doe er dan meer van!" Belangrijk in dit hele proces is dat je de tijd neemt om erover na te denken en dingen uit te proberen. Je mag twijfelen en zoeken. Veroordeel jezelf dus niet als dat langer duurt dan gedacht. Je hebt jaren gezorgd voor anderen, nu is het tijd om te gaan voor de plannen waarvan jij stiekem altijd gedroomd hebt.

Danielle De Wilde (56): "There must be more than this. Dat was het gevoel dat bij mij de kop opstak toen ik 39 werd. Ik werkte toen al dertien jaar bij de VDAB, waar ik werklozen begeleidde in hun zoektocht naar een nieuwe baan. Het was een nine to five job, goed betaald en dicht bij huis. Maar ik voelde dat ik er niet meer thuis hoorde. Na negen maanden van twijfel heb ik loopbaanonderbreking genomen, met een angst van jewelste, om mij te lanceren als zelfstandig coach. Dat was een enorme stap voor mij. De onzekerheid van het zelfstandigenbestaan, als kostwinner van een gezin met twee kinderen. Alleen met de wagen naar Brussel, ik die altijd vlakbij huis gewerkt had. Maar vanaf het begin wist ik dat het me zou lukken. Iets fluisterde mij in dat ik het moest doen. Ik geloofde ook heel sterk dat ik iets te bieden had. Nu, zeventien jaar later, weet ik dat die overstap de juiste keuze is geweest. Always do what makes your heart sing. Weten wat je energie geeft is belangrijk. Maar om dat te weten moet je tijd maken en beseffen dat je bijzonder bent. Hoe ouder ik word, hoe beter ik me voel in mijn job. Coach zijn is een job die rijpere vrouwen op het lijf geschreven is. Hoe ouder je bent, hoe meer ervaring je hebt en hoe beter je andere vrouwen kan ondersteunen. Die rol van mentor vind ik magnifiek. Ik kom van een generatie die de rol van oudere niet altijd hebben gespeeld. Er is hier in het westen ook geen traditie voor, iets wat je bijvoorbeeld wel ziet bij andere culturen waar ervaren vrouwen jonge vrouwen helpen op bepaalde mijlpalen in hun leven. Die rol van oudere, wijze vrouw wil ik heel bewust wél opnemen. In mijn opleidingsinstituut, maar ook naar mijn twee dochters en naar mijn kleinzoontje toe. Als coach, als vrouw, als moeder en als grootmoeder."www.baogroup.be

Sofie (52): "Toen mijn dochter het huis uitging, een jaar na mijn scheiding, was ik vastbesloten: ik kruip niet in de slachtofferrol. Ik ben wel hulp gaan zoeken bij een therapeute. Daar leerde ik opnieuw in contact komen met wie ik was. Ik leerde er heel eerlijk naar mezelf te kijken en me de vraag te stellen wat ik nog wilde in de tweede helft van mijn leven. Dat gevoel was ik kwijt door mezelf jaren weg te cijferen voor mijn man en dochter. Ik leerde opnieuw te vertrouwen op mijn gevoel. Want als een scheiding je overdondert, is dat vertrouwen weg. Je bent voor de gek gehouden en je denkt ook dat je jezelf al die jaren voor de gek hebt gehouden. Nu ben ik alweer veel verder. Ik geniet, meer dan ooit, van de vrijheid die ik heb. Ik kan gaan en staan waar ik wil. Dat kon ik ook wel toen mijn ex en mijn dochter nog thuis waren, maar ik besef het nu veel meer. Ik heb ontdekt dat ik meer kan dan ik dacht. Ik zit in een loopgroepje waarmee ik twee keer per week ga lopen. Ik ben weer een gelukkig mens en dat had ik niet verwacht. Ik heb écht een nieuwe start gemaakt. Ik ben helemaal mezelf, ik neem geen pose aan. Wát ik doe, is echt. Natuurlijk ben ik dolblij als mijn dochter thuiskomt. Maar het gevoel dat ik zonder haar niets beteken is weg. Ik ben nu vooral blij als ik zie dat ze gelukkig is."

Michèle (56): "Ik werkte al jaren mee in de zaak van mijn man. Daardoor nam ik de zorgende rol in het gezin als vanzelfsprekend op mij. Toen de kinderen 17 en 20 werden, had ik plots het gevoel dat ik meer wilde in het leven. Het was een gevoel dat al een hele tijd zat te duwen. Op een bepaald moment dacht ik: het is nu of nooit. Ik ben als zelfstandige begonnen en intussen werk ik al meer dan tien jaar als ‘human capital developer' in bedrijven. Mensen laten groeien en evolueren, dat is mijn ware passie. Natuurlijk was die ommezwaai niet evident, zeker niet voor mijn man. Ik die altijd klaar stond met het ontbijt of de lunch, was nu lange dagen van huis. Het gebeurde dat ik voor dag en dauw het huis uit was, en pas ‘s avonds na het avondeten weer thuiskwam. Een serieuze aanpassing. Het heeft onze relatie duchtig door elkaar geschud. Intussen hebben we al heel wat watertjes doorzwommen, en vandaag kan ik zeggen dat we opnieuw een evenwicht gevonden hebben. Stilstaan bij ‘what makes your heart beats faster' is volgens mij heel belangrijk. Wat doe je graag? Waar droom je van? Dat hoeft niet per se te leiden tot een carrièreswitch, je kan plezier vinden in kleine dingen. Probeer te achterhalen wat je echt graag doet. Is dat pottenbakken, in een koor zingen of confituur maken? Ga ervoor en stel niets meer uit. Zowel op menselijk vlak, maar ook op het vlak van dromen. Schrijf je in voor die parachutesprong waar je al jaren van droomt. Plan die reis die je altijd al hebt willen maken. Zodat je niet op het einde van je leven terugblikt met het idee: had ik maar..." www.imagimpact.be

3 vragen als je blijft twijfelen
1. Welke behoeftes zitten er achter je twijfels? 
Janine Janssens: "Ga je niet blind staren op je relatie of op je werk. Blijf niet hangen in het eindeloos afwegen van de voor- en nadelen, maar probeer te achterhalen welke behoeftes en verlangens er onder je twijfels zitten. Mis je leuke dingen doen in je relatie? Mis je een uitdaging in je baan en verlang je ernaar om meer zinvol werk te doen? Probeer daar eerst iets aan te veranderen. Dan merk je vanzelf of er iets aan de situatie verandert."

2. Kijk op een positieve manier naar je twijfels. 
Rika Ponnet: "Zolang er twijfels zijn is het duidelijk dat je niet zeker bent dat je weg wilt. Misschien is je job toch nog niet zo slecht. Misschien is je relatie toch nog waardevol genoeg om te blijven. Twijfels tonen aan dat het verhaal waarin je zit nog niet uitgedragen is. Kijk daarom goed naar de redenen waarom je toch nog zou blijven. Als je die goede dingen kan verbreden of verdiepen, gaat de twijfel misschien zakken en ga je misschien terug geloven in wat je hebt. Lukt dat niet, dan komt er met de tijd wel een kantelmoment waarop je weet wat te doen."

3. Schrijf dingen op. 
Janine Janssens: "Als je de behoefte hebt om orde op zaken te stellen, kan een eigen autobiografie schrijven je helpen. Werk met blokken van 7 jaar. Wat deed je graag van 0 tot 7 jaar? Van 7 tot 14 jaar? Als je niet graag schrijft, kan je je eigen levensverhaal ook tekenen of schilderen. Herken je bepaalde patronen die in elke fase terugkomen? Zie je waar je altijd opnieuw naar teruggrijpt? Opnieuw voeling krijgen met wie je bent, kan helpen om knopen door te hakken. Als het je niet lukt op eigen houtje, zoek dan hulp bij een psycholoog of therapeut. Dat kan heel inspirerend werken."

Worden we mannelijker?
In de menopauze maken vrouwen meer mannelijk hormoon aan waardoor ze energieker en ondernemender worden. Vrouwen worden assertiever, waardoor ze hun focus gaan verleggen van anderen naar zichzelf. De midlifeperiode is voor vrouwen dan ook het moment bij uitstek om hun leven en hun carrière onder handen te nemen. Rika Ponnet: "Het klopt voor een stuk, dat veel mannen en vrouwen rond hun veertigste een evenwicht bereiken tussen twee belangrijke ontwikkelingsdomeinen. Het eerste domein gaat over autonomie. Kan je voor jezelf zorgen? Kan je problemen het hoofd bieden zonder in paniek te geraken? Het andere domein gaat over in verbinding gaan met anderen. Kan je je hechten, hulp vragen en je laten troosten? Bij de meeste vrouwen zie je dat ze in de eerste helft van hun leven heel sterk inzetten op verbinding. Rond het veertigste levensjaar zien we dat de twee ontwikkelingsdomeinen meer in evenwicht komen, zowel bij mannen als bij vrouwen. Vrouwen gaan meer inzetten op zelfontplooiing, terwijl mannen op zoek gaan naar meer verbinding."

3 tips voor een happy midlife
1. Zorg goed voor jezelf
Menopauzeconsulent Nathalie Verhulst: "Door emotionele stress, slaapgebrek en verkeerde voeding kunnen je bijnieren uitgeput geraken. Dit kan leiden tot vermoeidheid, angstgevoelens, depressies, concentratiestoornissen en een moeilijke menopauze. Een deel van die psychische klachten kan je vermijden door een aangepaste levensstijl. Probeer in de eerste plaats de stress in je leven zo veel mogelijk aan te pakken. Geef daarnaast je lichaam regelmatig de nodige aandacht door een saunabezoek, een zalige voetmassage of een dieptemassage. Blijf bewegen, ga eens vaker fietsen of maak een wandeling in de natuur zodat je batterijen weer kunnen opladen."

2. Koester je grote dromen
Relatietherapeute Rika Ponnet: "We hebben allemaal dromen nodig, tot het einde van ons leven, ook al weten we diep vanbinnen dat we ze nooit zullen realiseren. Wellicht zal je nooit die gevierde tennisster worden of die topballerina. Maar blijf die grote dromen koesteren in kleine dromen. Ga een danscursus volgen of neem tennislessen. Als je in je verbeelding het leven kan leiden waarvan je droomt, kan dat voor veel voldoening zorgen."

3. Zoek lotgenoten
De midlife is een periode met de nodige ups en downs. Hoe je die fase doorkomt, hangt voor een groot deel af van hoe je er tegenover staat. Ben je veeleer positief ingesteld, dan valt alles beter mee. Optimisme is dus heel belangrijk en dat geldt voor beide geslachten, maar vrouwen zijn er gevoeliger voor. Wat kan helpen, is praten met andere vrouwen die hetzelfde doormaken. Een goed gesprek of een wandeling met een dierbare vriendin kan wonderen doen. Maar ook online kan je lotsgenoten terugvinden, denk maar aan de zelfrelativerende websites vanWifty.be en Saarmagazine.nl.

Wijsheid komt met de jaren
In zijn boek ‘De Midlife Mythe' maakt zoöloog David Bainbridge brandhout van enkele hardnekkige mythes, zoals het idee dat oudere mensen dommer zouden worden met de jaren. Bainbrigde: "Vanaf je twintigste levensjaar gaat je hersenactiviteit inderdaad achteruit. Wie veertig of vijftig is, denkt trager dan iemand van achttien jaar. Maar op middelbare leeftijd kan je brein meer complexe dingen aan. Hersenscans hebben aangetoond dat bij oudere werknemers andere hersenzones geactiveerd worden dan bij jongeren die hetzelfde werk doen. Mensen tussen de veertig en de zestig kunnen meer dingen tegelijk verwerken. Hierdoor zien ze sneller het grotere geheel en kunnen ze beter strategisch denken."