Heb je kaarsen, porno en stipte treinen nodig om gelukkig te worden?

14 december 2016

Al ontelbare keren is Denemarken door de VN uit­geroepen tot het gelukkigste en meest ontspannen land ter wereld. Dit jaar was het niet anders. ­Omdat wij Belgen uiteraard ook zo ­tevreden door het leven willen gaan, trokken we naar het noorden om hét geheim achter het Deense geluk te ontrafelen. We ontdekten zes ­elementen. En het goede nieuws: een aantal blijkt ook makkelijk bij ons toepasbaar. Waar wachten we nog op? Artikel van Annelies Roose voor Het Nieuwsblad.

 

Praat open en expliciet over seks
Jawel, u hebt het goed gelezen. Het Deense geluk ligt ook in hun open houding tegenover seks. Met dank aan de open­bare omroep en porno.
"Er kan pas echt sprake zijn van geluk als mensen het gevoel hebben dat ze hun eigen leven in handen hebben", zegt Meik Wiking, CEO van het Happiness Research Institute in Kopenhagen. "Onder Denen staat vrijheid voorop. We kunnen vrij praten en vrij denken. Niet in het minst over relaties en seks."
"Die open houding is historisch gegroeid", zegt seksuologe Rika Ponnet. "In ons land is seksuele ­opvoeding al decennialang gericht op zelfbescherming en de ‘gevaren' van seks. In Denemarken is al in de jaren 60 de focus verlegd naar vrijheid en genot. Het was in 1967 het eerste land dat porno legaliseerde."
Geen wonder dus dat de Deense openbare omroep van alle Europese omroepen de meest seksueel ­expliciete films uitzendt, en Denen de grootste pornoconsumenten van Europa zijn. Toch is de VRT niet van plan meer seks op het scherm te brengen. "We willen onze kijkers gelukkig maken", zegt woordvoerder Hans Van Goethem. "Maar of we daarom méér expliciete scènes moeten uitzenden?" (lacht)

Voed op zonder ambitie of dwang
Iben Sandahl is pedagoog en psychoanalist. Ze is van mening dat de Denen hun geluk met de paplepel in­gegeven krijgen, met dank aan de unieke Deense opvoeding.
Geef een kind de nodige tijd en ruimte, toon dat je het vertrouwt, leer het empathisch te zijn, en voed het zonder ambitie of dwang op. Dat is volgens Sandahl de essentie van The Danish Way of Parenting, de unieke Deense opvoedkunde én de titel van haar boek.
"Denen geloven dat een kind veel ruimte nodig heeft om groot te worden", legt ze uit. "We geven die ruimte letterlijk, door veel buiten te zijn, maar ook figuurlijk, door hen vertrouwen te geven en nooit blinde gehoorzaamheid te eisen. Deense ouders zeggen niet wat hun kind moet doen, vertellen nooit wat het wel of niet mag voelen. We luisteren naar wat onze kinderen zelf proberen te vertellen, en gaan moeilijke antwoorden niet uit de weg. We tonen dat het góéd is om je soms kwetsbaar op te stellen, omdat je daardoor sterker in je schoenen gaat staan."
Belgen kunnen volgens Sandahl zonder veel ­problemen de Danish Way toepassen "omdat het een filosofie is, los van landsgrenzen of taal". Net daarom omschrijft Vlaams pedagoog Pedro De Bruyckere de opvoedkunde van Sandahl liever als "algemeen goed ouderschap".

Ga wat dichter bij je werk wonen
Hans Bruyninckx verhuisde in 2013 naar Kopenhagen, waar hij directeur werd van het Europees Milieuagentschap. Hij stelde meteen vast wat een kortere pendeltijd en oerdegelijk openbaar vervoer betekenen voor het geluk van een werkmens.
Volgens Hans Bruyninckx kunnen we in Vlaanderen het meest leren van de manier waarop de Denen hun woon-werkverkeer organiseren. "Ze pendelen erg kort dankzij hun mentaliteit van ‘wonen waar je werkt' en hun uitmuntende openbaar vervoer. Experts zijn het erover eens dat het geluksgevoel aanzienlijk daalt zodra de pendeltijd de grens van een uur overschrijdt. Ik heb hier nog niemand ontmoet die zo lang onderweg is. Ál mijn collega's komen met de fiets werken. En wie toch pendelt, voelt dat niet als frustrerend aan. De tweede klasse in de trein ziet er beter uit dan de eerste klasse in België. En er zijn amper vertragingen."
Maar ook de manier waarop de ­balans werk-privé georganiseerd wordt, speelt een sleutelrol in het Deense geluk. "Niet alleen zitten ­onze lonen goed en is de inkomenskloof tussen mannen en vrouwen klein, de Denen voelen zich ook ­bovengemiddeld goed bij hun job", zegt Meik Wiking. "Omdat ze er zo veel voldoening uithalen, van alle Europeanen het minst lang onderweg zijn naar het werk, en er dus veel tijd overblijft voor familie, vrienden en hobby's."

Zoek het geluk in kleine dingen
Wij, Belgen, zoeken ons geluk in onze wereldberoemde chocolade. Denen daarentegen ­blijken een nóg sterker geluksrecept in huis te hebben: hygge, een soort ‘mentaliteit van de natie'.
Ze spreken het uit als ­‘huuge', de Denen. Met de klemtoon op de eerste lettergreep. "En ze zijn er ontzettend fier op", zegt Sophie Swerts, een Vlaamse die al bijna twintig jaar in Denemarken woont. "Maar een definitie geven, lukt hen minder goed, omdat ze er elk hun eigen visie op hebben. Veel aandacht geven aan gezelligheid, warmte en vriendschap, en het geluk in alledaagse, kleine dingen zoeken. Daar draait het om."
Er komen kaarsen bij kijken - elke Deen koopt 5,97 kg kaarsen per jaar - en hygge aan tafel en in huis zijn standaard. "Aan tafel 's avonds de dag bespreken was voor mij als kind hét centrale element in het dagelijkse leven", zegt Marie ­Søderberg, Deens actrice en auteur van Hygge: Het Geheim van de Deense Lifestyle.
Voor de rest kan hygge altijd en overal. Op café (caféhygge), onder gezellig kletsende vriendinnen ­(pigehygge) of gewoon binge­watchend in de zetel (hyggebinge).

Vertrouw erop dat niemand je zal bestelen
Van alle landen hebben Denen het meest vertrouwen in hun medemens. Daar word je niet alleen gelukkig van, het is ook goed voor je portemonnee, zegt sociaal psycholoog Alain Van Hiel (UGent).
Ouders die hun baby in de kinder­wagen op straat laten staan terwijl ze gaan winkelen. Boeren die hun aard­appelen naast het veld leggen met een bordje: ‘50 kronen per zak', en niemand die de aardappelen steelt. "Iedereen zal netjes betalen", zegt Sophie Swerts, vertrouwen is de basishouding van de Denen."
"Voor de Denen is het gemakkelijker om vertrouwen te hebben in anderen, omdat de welvaartsstaat hun veiligheidsgevoel verhoogt", zegt Alain Van Hiel. "Maar is ‘gelukkiger worden' geen mooie reden om het hier ook wat meer te proberen? Want het is ook goed voor de portemonnee. Weinig vertrouwen is schadelijk voor de economie. Je kunt geen succesvolle bedrijven uitbouwen als je je personeel en partners niet vertrouwt."

Zorg voor een vangnet
Het minst verrassende geheim achter het Deense geluk is het ­sociale vangnet van het Scandinavische model. Volgens Bea Cantillon van het Centrum voor Sociaal Beleid moet België harder proberen om solidariteit met dezelfde overtuiging voorop te stellen.
Dat Denemarken zo'n mekka van ­geluk is, heeft veel te maken met zijn welvaartsstaat. Denen betalen hoge belastingen, maar krijgen daar sociale zekerheid, gezondheidszorg voor ­iedereen en goede pensioenen voor terug. "Ze weten dat ze worden ­opgevangen als ze vallen. Dat zorgt voor gemoedsrust", zegt Meik Wiking, CEO van het Happiness Research ­Institute in Kopenhagen.
"België probeert al twintig jaar op het Scandinavische spoor te springen, maar dat is gemakkelijker gezegd dan ­gedaan", zegt Bea Cantillon. "Bovendien staat het Scandinavische model sinds een aantal jaar onder druk, door migratie, globalisering en groeiende ontevredenheid aan de onderkant van de samenleving. Maar net daarom zullen we de ­komende jaren, meer dan vroeger, meer solidair moeten worden."