Kwetsbaar is OK

15 juni 2015

Na het stuk over OK-vrouwen kreeg de redactie van De Morgen een mailbox vol reacties, niet in het minst van mannen die zich miskend voelden. Worstelen mannen ook met dit thema, vroeg Lisbeth Imbo zich af, en of ik daarover een column wou schrijven.

 

Hij had die middag geluncht op een bank in het stadspark. In de speeltuin: een papa met zijn zoontje. De zoon met grote ogen van bewondering naar papa kijkend, hoe die erin slaagde een perfecte zandkasteeltoren te bouwen. Het tafereel had hem geraakt. Er overviel hem een tristesse die hij niet kon duiden. To belong, dat was wat hij zocht, ergens wezenlijk bij horen. Niet kijkend op de bank te zitten, maar te leven en te bouwen vanuit een nest dat hij als net veertigjarige toch al te lang miste. En ook: te kunnen doorgeven waaraan hij al zo lang werkte. Een dergelijk gesprek had ik zelden of nooit met oudere mannen, wat voor mij aantoont dat wat maatschappelijk niet op de kaart wordt gezet, een erg sluimerend leven kan leiden. Daar zorgde het tijdskader van hun jeugd voor, waarin trouwen en kinderen krijgen als de onontkoombare gang van het bestaan werd beschouwd en het leven evenveel met lijden als leiden werd geassocieerd. Kinderen opvoeden, dat was een plicht. Een vrouwelijke roeping ook. Dat is vandaag anders. Een partnerrelatie en kinderen lijken voor vrouwen én mannen de ultieme vorm van zelfrealisatie geworden, die bepalen of je als geslaagd of gefaald door het leven gaat. Geen betere plaats dan Facebook om je daarvan te overtuigen. Ik zie dit ook als dé reden waarom de discussie over OK-vrouwen een maand geleden zo emotioneel heftig werd gevoerd. Ik kreeg mijn deel omdat ik het had aangedurfd te zeggen dat het gemis van partner en kinderen een existentiële basis heeft, door velen geduid als de essentie van het leven. Halina Reijn liet me columngewijs weten dat ik haar had geraakt. 'Je trapte op mijn hart' tot 'je bent onprofessioneel' sierden mijn Facebook-profiel. In de doordraaiende wereld van Matthijs van Nieuwkerk, want ook in Nederland woedde de storm, vroeg Halina zich af waarom een gezin de essentie van het leven moet zijn, en niet de creatie van een theaterstuk. Wat vond ik het prima dat zij theater tot de essentie van haar bestaan maakt, waarom zij dan niet? Haar tafelgenote ging verder. Waarom moesten mensen met kinderen zich niet verantwoorden voor die keuze? Omdat we geen zin hebben in de argumentatie van miljoenen stellen, dacht ik. Maar ook: omdat door de pil dit nog maar goed veertig jaar een mogelijks te verantwoorden keuze is, wat schamel afsteekt tegen miljoenen jaren menselijke geschiedenis. Waarom al die rationaliserende argumenten voor zoiets moois en kwetsbaars als gemis, bedacht ik daarna. Waarom niet gewoon erkennen, zoals die man in mijn praktijk: ik ben single, ik heb geen kinderen en ik ervaar dat als een gemis. Of zoals Lieve Van de Velde van De Standaard Magazine onlangs getuigde: 'Ik heb ze niet, ik koos daarvoor en toch mis ik ze.' Omdat we het ondanks al onze openheid nog altijd moeilijk vinden om kwetsbaarheid te zien als de sterkte die ze is. Zonde toch. Waarom ik het niet specifiek over OK-mannen heb? Want dat was toch het onderwerp? Simpel, omdat het een doorslag zou zijn van wat hier over OK-vrouwen werd geschreven. Missen is immers menselijk, niet gendergerelateerd. Ik hou het daarom vandaag bij een pleidooi. Voor het toelaten van kwetsbaarheid. Om de diversiteit van onze levenstrajecten niet als een falen te zien. Om het missen van een partner en kinderen te aanvaarden voor wat het is: een diepsnijdend menselijk verlangen, zonder dichtdekkende rationalisaties. En de afwezigheid van dat verlangen even oké te vinden. Het is wat de man aangaf. Dat het openlijk uitspreken van zijn gemis bevrijdend was. Vandaag wens ik alle OK-mannen het vermogen om uiting te geven aan die verlangens of ze om te buigen naar een gemis dat een motor kan zijn in het zoeken naar een andere invulling voor datgene wat we diep vanbinnen allemaal willen. To belong.