Liefs, expat x

27 maart 2017

Om meer inzicht te verkrijgen in hoe Vlamingen in de wereld het doen op vlak van (expat)liefde, ging VIW via een enquête op onderzoek uit doorheen haar netwerk. De antwoorden ontkrachten sommige mythes, terwijl ze andere veronderstellingen wel degelijk funderen. Ze kwamen ook bij Rika Ponnet.

 

Een artikel in DMmagazine (18 juni 2016) over expats op zoek naar liefde in de Europese wijk in Brusseldeed stof opwaaien bij VIW. We stelden ons in vorige artikels voornamelijk de vraag hoe het expatpartners vergaat wanneer ze hun geliefde naar het buitenland volgen, aangezien het geluk van de partner en het gezin het succes van de expatriatie sterk beïnvloedt. Maar een expat wil niet altijd een relatie. Dat vertellen ons sterke verhalen van flanerende flirts, die ongebonden de sleur een stap voor willen blijven. Naast deze minderheidsgroep is er een groter aantal expats dat geen relatie heeft en er wel naar op zoek is, maar gehinderd wordt door het mondiale, veranderlijke expatleven en de sfeerbederver van een nakend vertrek. Het succes van internationale datingapps en exclusieve relatiebureaus, lijkt het bewijs dat expats steeds vaker op zoek gaan naar een anker in hun nomadische bestaan.

Om meer inzicht te verkrijgen in hoe Vlamingen in de wereld het doen op vlak van (expat)liefde, ging VIW via een enquête op onderzoek uit doorheen haar netwerk. De antwoorden ontkrachten sommige mythes, terwijl ze andere veronderstellingen wel degelijk funderen.

Om in de ziel van de expat te kijken, is het belangrijk vooraf te weten waarom hij of zij kiest voor een expatbestaan. Uit de enquête blijken vooral de ervaring en de uitdaging, de drijfveer om een andere cultuur te leren kennen en een werkopportuniteit, aan te zetten tot een expatleven. Daarna volgt de liefde. Het is opvallend dat het merendeel van expats die vertrokken voor de liefde maar met hun geliefde braken, ook na de breuk in het expatland blijven. De top drie wordt vervolledigd door emigranten die een beter klimaat opzoeken.

Marco... Polo...
Uit de enquête blijkt dat expats vooral potentiële partners vinden op het werk en via collega's. Net zoals bij ‘thuisblijvers', spelen ook het uitgaansleven en gemeenschappelijke vrienden voor cupido tijdens een expatriatie. Datingsites en -apps bezetten de vijfde plek, na ontmoetingen in het dagelijkse leven en tijdens het beoefenen van hobby's.

Maar is het nu anders daten in het buitenland dan in België? 
De meerderheid van de ondervraagden antwoordt ‘ja' en vindt daten moeilijker als expat. De taalbarrière en cultuurverschillen steken het vaakst stokken in de wielen van een mogelijke relatie. In conservatieve Oost-Europese en Zuid-Aziatische landen spelen familie en de kerk een rol. In grootsteden is een geschikte partner vinden dan weer moeilijk, omdat iedereen zich er erg op werk focust. Om die neiging te doorbreken, organiseert men in metropolen, zoals Londen, New York, Jakarta en Abu Dhabi, allerhande activiteiten voor single expats.

In Angelsaksische landen, zoals Amerika en Australië, bestaat er een echte datingcultuur, die we in Vlaanderen niet kennen. Een Vlaamse omschrijft haar ervaring met daten in Australië zo: "In België is daten vrijblijvend. Heb je een leuke tijd samen dan ga je opnieuw uit, anders niet. In Australië verloopt alles formeler. De conversaties lijken tijdens een date op sollicitatiegesprekken: ‘Dus jij wilt kinderen? Check. Oh, je drinkt? Liever niet dan'. Dat artificiële hindert een klik. Verder is seks hier voor velen een belangrijke motivatie om te daten en primeert het in het begin op elkaar leren kennen." Een Vlaamse in New York getuigt dat daten in de VS tegen de tijd gebeurt. "In Vlaanderen beginnen we bijna meteen een relatie met de persoon op wie we verliefd zijn en vissen we gaandeweg uit of hij of zij al dan niet bij ons past. In de VS is er een initiële periode waarin meerdere personen tegen elkaar afgewogen worden en men op meerdere paarden wedt. Dit om de angst de verkeerde persoon te kiezen en tijd te verliezen, te beperken. Er zijn meer ongeschreven regels. Je gaat bijvoorbeeld op x-aantal dates voor je met iemand slaapt, na zoveel maanden heb je het ‘DTR'-gesprek (‘define the relationship') en na vier jaar mag je een huwelijksaanzoek verwachten. Een Vlaming is daar vrijer in."

De bevraagden die daten als expat makkelijker vinden, voelen ook het taalverschil maar zeggen dat Engels hier als lingua franca een mouw aan past. Verder vergemakkelijkt technologie het daten. "Datingsites en -apps brengen je nu in contact met mensen die je anders nooit zou ontmoeten", vertelt een Vlaming in Frankrijk. "Ze zorgen voor een sneller contact over een groter territorium", bevestigt een Vlaming in Maleisië. De technologie vergroot de sociale cirkel met de hele wereld en is de perfecte manier om het kaf van het koren te scheiden.

Zoeken naar zichzelf in de ander
De getuigenissen leren ons dat cultuurgenoten elkaar opzoeken omdat ze een gedeeld ‘verleden' hebben, door hun gelijke culturele ervaringen, gedeelde taal, normen en waarden. Ze bekijken de wereld niet door dezelfde brilglazen, maar delen wel het montuur, de context. Bij expats spreekt men over een ‘expatbubbel', wat inhoudt dat ze vooral optrekken met landgenoten en andere expats. Maar zet deze tendens zich verder in de datingpoel?

Drie kwart van de ondervraagden ontkent dat ze zich in een expatbubbel bevinden. Vlaamse expats passen zich snel aan hun omgeving aan. In hun ervaring zoeken vooral Fransen, Scandinaviërs en Britten landgenoten op. "Vlamingen maken maar een kleine groep uit binnen de expatgemeenschap. Vaak zijn er ook geen andere landgenoten op de bestemming. Enkel andere taal- en cultuurgenoten opzoeken, leidt tot vereenzaming. In mijn ervaring mengen Vlamingen zich onder mensen van alle nationaliteiten en verkiezen ze vaak lokale vrienden boven de expatgemeenschap. Ik kwam pas een andere Belg tegen wanneer mijn Amerikaanse vrouw een collega uit Gent kreeg", getuigt een Vlaming in Engeland. Een Vlaming in Australië valt hem bij, maar specificeert dat Belgen deze vriendschappen vooral met andere westerlingen sluiten. Verder tonen de resultaten dat westerlingen samenhokken in landen met een taalbarrière, waar het Engels nog niet is ingeburgerd, zoals in China of andere Aziatische landen, en in gebieden waar een groot cultuurverschil heerst, zoals in Afrikaanse landen.

Deze antwoorden lijken ook de algemene veronderstelling dat expats een partner zoeken met dezelfde achtergrond, te weerleggen. Maar is dit ook zo?

Een kleine meerderheid van onze ondervraagden vindt een andere culturele achtergrond net een verrijking binnen een relatie. Waarden, normen en een gelijkaardig denkpatroon delen, is echter vitaal. Degenen die aangeven een partner met dezelfde achtergrond te zoeken, hechten belang aan een gedeelde socio-economische, culturele en academische visie.

Relatie of de wereld?
De stelling dat het moeilijker is voor expats om een langdurige relatie op te bouwen, verdeelt onze ondervraagden in twee kampen. Twee derde gaat akkoord. De hoofdreden waarom de meesten de stelling onderschrijven, is de termijn van het expatverblijf. Het expatleven heeft een tijdelijk karakter en vraagt een integratieperiode die afhankelijk is van land tot land. Deze zaken creëren een voedingsbodem voor korte relaties en werken langdurige relaties tegen.

Het andere kamp voert aan dat het gemakkelijker is om als (mannelijke) expat een partner te vinden in Aziatische, Afrikaanse en Zuid-Amerikaanse landen. Een Vlaming in Colombia getuigt, "In Colombia staan de potentiële partners in rij. Daar ben je als Europese man gegeerd wild." Een Vlaming in Indonesië voegt toe, "je wordt in deze landen snel aanzien als iemand met meer financiële mogelijkheden en betere toekomstperspectieven dan lokale mannen. Iets wat aan het einde van een uitzendperiode vaak op een teleurstelling uitdraait." Een Vlaming in Kameroen valt hen bij, "zeker in Aziatische en Afrikaanse landen werkt het expatlabel magnetisch."

De stelling wordt eveneens op andere punten bevraagd, aangezien ook de leeftijd, het expatland en de open geest van de expat zelf maken of een relatie tijdens en na een expatriatie blijft duren.

Expatcowboy, feit of fictie? 
Een meerderheid van de bevraagden herkent het begrip ‘expatcowboy'. De verklaringen voor dit gedrag worden opnieuw gezocht in het tijdelijke karakter van een uitzending, waardoor de plaatselijke liefde ook vaak kortstondig is. Vooral expats die voor het eerst vertrekken en nog geen vaste relatie hebben, vallen onder deze noemer. "Expatcowboys kom je vaak tegen. Ik was er ook één in het begin. Je start een nieuw leven op een plek waar niemand je kent, dat creëert vrijheid. Maar deze ingesteldheid is vaak tijdelijk", getuigt een Vlaamse in Frankrijk. Dit cowboygedrag ziet men echter niet vaak bij Vlaamse expats. Het blijken vooral de Fransen die hun naam en faam als lothario's waarmaken. Expats werken hard en zoeken in hun vrije tijd vaak een verzetje. Een enkeling, eveneens vanuit Frankrijk, vergast ons op een Spaans gezegde om zijn filosofie te duiden: "Een single is een pauw, een verliefde man is een leeuw, een getrouwde man een ezel!"

Maar je moet geen expat zijn om rond te fladderen. Een Vlaamse in Tanzania legt uit, "mensen die zich niet willen binden heb je overal. Ik merk dat expatkoppels vaak net langer samenblijven omdat een scheiding tijdens een uitzending erg ingewikkeld is. Maar ik zie ook dat overspel meer wordt getolereerd binnen de expatgemeenschap. Komt dit door minder sociale controle? In een Vlaams dorp zou de nicht van de bakker bij wijze van spreken een oud-klasgenote zijn van de minnares of minnaar en het zo verder vertellen. Hier niet."

Een minderheid staat niet achter deze term en stelt dat expats zich wel willen binden.

Liefde op afstand for dummies
De mannelijke, ietwat macho, expats hanteren graag de leuze ‘happy wife, happy life'. Maar is het zo gemakkelijk? En wat dan met de ‘happy husbands' die hun echtgenotes volgen? Statistieken vanuit de relatietherapie duiden aan dat interculturele relaties een slaagkans hebben van vijftien procent. Maar vertalen deze cijfers zich in de ervaring van de Vlamingen in de wereld?

Het geluk blijkt aan de kant van onze landgenoten te staan. Meer dat de helft van de ondervraagden bevindt zich in een gelukkige interculturele relatie. "Het is niet altijd gemakkelijk maar we zijn ons bewust van de verschillen en laten elkaar anders zijn, geven elkaar ruimte", vertelt een Vlaamse in Kroatië over de relatie met haar Kroatische echtgenoot. Er moeten uiteraard raakpunten zijn, en vooral het waardegevoel moet in dezelfde lijn liggen. "Het hangt er vanaf hoe goed je de cultuur van je partner vooraf kent. Heb je er voeling mee, dan werkt het", vertelt een Vlaamse in Griekenland. Interculturele relaties vragen werk en bereidheid te leren over de ander en zijn of haar culturele achtergrond, maar eens dat gelukt is, ziet de toekomst er rooskleurig uit.

Door de ogen van experts
Om de resultaten van de enquête ook binnen de relatietherapie de nodige professionele duiding te geven, leggen we ze voor aan twee experts in het veld. Relatiebemiddelaar, Rika Ponnet, is een bekende stem in het Vlaamse (media)landschap van de relatietherapie waar ze het bevorderen en vinden van liefde vooropstelt. Mindset- en relatiecoach, An Sneyers, helpt expats en migranten in haar Australische praktijk bij het opbouwen en onderhouden van positieve relaties in een leven dat hen voldoening schenkt.

Rika werkt met mensen die in Vlaanderen verblijven. Ze merkt dat de dreiging van een mogelijk vertrek intrinsiek relationele problemen creëert. "Internationaal koppelen is bijna onmogelijk, omdat mensen nog steeds en vaker liefde zoeken binnen een straal van 30 kilometer. We reizen intenser en werken ook internationaal, maar gaan juist daarom op zoek naar zekerheid en veiligheid binnen een relatie, naar een haven waar ze thuiskomen. Een streekgenoot als partner voelt vertrouwd. Het opvoedingskader is hetzelfde. (Over)leven in een cultuur die men niet eigen is, wordt snel stressvol", verklaart Rika.

Het is een universeel gegeven dat externe factoren de duurzaamheid en instandhouding van een relatie beïnvloeden: is het koppel gehuwd? Zijn er kinderen? Is het een interculturele relatie? Hoe lang duurt de expatriatie? "Ik merk dat expats die voor een relatie naar het buitenland verhuisden langer wachten om ze te beëindigen wanneer ze stukloopt. Dit kan psychologisch verklaard worden door de Law of Commitment and Consistency, die stelt dat mensen vaak tot het uiterste gaan om zich te houden aan beslissingen die ze namen. Aangezien de relatie hun voornaamste reden was om te emigreren en de verhuis hen de kans bood zichzelf te bewijzen, redeneren ze dat ze door de relatiebreuk faalden in al die andere dingen. Dat is ook de reden dat vele expats, die hun relatie beëindigen, de nood voelen om zich te bewijzen op een andere manier en er dus vaak voor kiezen om in het buitenland te blijven", vertelt An.

"De datingcultuur is erg gerationaliseerd. Hobby's, levensindeling, interesses, alles wil men delen, maar dat werkt volgens mij niet. Het is niet de praktische maar de emotionele connectie die telt en die kan je in principe overal vinden, maar eenvoudig is dat niet. Wanneer men toch een interculturele relatie start in het buitenland, zijn kinderen een belangrijk pluspunt. In het thuisland is kinderen krijgen vaak een bron van stress, maar in het buitenland kan men via de kinderen een eigen sociaal netwerk uitbouwen. Ouder zijn is een identiteit, partner zijn niet", duidt Rika. In de praktijk merkt ze dat interculturele relaties een grotere slaagkans hebben als beide partners expat zijn in het land waar ze zich bevinden. Zo delen ze een gemeenschappelijke achtergrond. "Je hebt als expatkoppel los van je partner beslist om het thuisfront te verlaten. Zo wordt geen van beiden geconfronteerd met een verlieservaring." Gedeelde culturele waarden en normen maken of kraken een relatie vaak, weet ook An. "De taalbarrière en cultuurverschillen beïnvloeden grotendeels de manier waarop expats relaties uitbouwen."

De datingcultuur in Angelsaksische landen is zowel on- als offline sterker uitgebouwd dan hier. "Er wordt in de VS en Australië, maar ook in Aziatische landen, veel sneller overgegaan tot seksuele intimiteit. Men moet er een exclusieve relatie expliciet definiëren. In Vlaanderen strookt een vrouw die snel aanstuurt op seks niet met het aanvaarde beeld van hoe ze zich ‘moet gedragen'", zegt Rika. Het is ook nog steeds gemakkelijker voor mannelijke dan voor vrouwelijke expats om een partner te vinden. "Vrouwelijke expats zijn vaak gecultiveerd en hoogopgeleid. Ze focussen op zelfontplooiing. Het niveauverschil met mogelijke partners in het expatland kan afschrikken, voor beide partijen. België staat in de top 5 van de meest geëmancipeerde landen, maar toch opteren mannen vaak voor een traditioneel rollenpatroon, zeker in het buitenland. Expatpartners zijn nog steeds vaker vrouwen die hun man volgen, dan andersom", zegt Rika.

Het type van de expatcowboy staat binnen de relatietherapie te boek als ‘bindingsangstig'. "Deze mensen zijn nomaden in de wereld en in de liefde. De eenzame cowboys kiezen voor korte relaties die ze kunnen controleren om te ontkomen aan een verstikkingsgevoel. Vaak gaat het om kinderen van expats. Tot op een bepaalde leeftijd zijn het min of meer evenredig vrouwen en mannen, daarna voelen vooral vrouwen de biologische klok en zoeken ze toch een vaste partner", klinkt het.

De behoefte aan intieme verbondenheid en thuishoren bij iemand blijft een drijfveer om relaties aan te gaan, nationaal en internationaal.