Moederdag, het feest van de imperfectie

17 maart 2019

Heeft u een dochter? Proficiat. Maar ook: ocharme. Want geen relatie zo complex als die tussen moeders en dochters. ‘Moeders zijn nog altijd veel strenger voor hun dochters dan voor hun zonen.’ 'Moeders over dochters, dochters over moeders', artikel van Sarah Vankersschaever voor De Standaard.

Voor het leven
De relatie tussen moeders en dochters ís complex, toont ook de ontwikkelingspsychologie. Meisjes worden sneller zelfstandig dan jongens, omdat ze zich vroeger ontwikkelen. Ze nemen sneller afstand van hun ouders en nemen vlugger eigen beslissingen zoals hoe ze er willen uitzien. Die zoektocht naar zelfstandigheid is de oorzaak dat er op jongere leeftijd vaak meer conflicten zijn met meisjes dan met jongens.

‘Er is specifiek ook meer conflict tussen dochters en hun moeders", zegt de ontwikkelingspsycholoog Wim Beyers (U Gent). ‘Moeders staan nog altijd dichter bij hun kinderen dan vaders en ze bemoeien zich meer met de persoonlijke zaken in het leven van hun adolescente kinderen, zoals kleding, vrienden of uitgaan. Gevolg: meer conflicten met moeders dan met vaders."

Met het risico stilaan alle pret te bederven op Moederdag, maar de complexe relatie stopt niet eenmaal de dochter volwassen is, voegt relatiebemiddelaarster en seksuologe Rika Ponnet daaraan toe. ‘Het moeder zijn en het vrouw zijn: het is altijd op die twee domeinen dat ik vrouwen zie worstelen. Deze week nog had ik een jonge vrouw op gesprek. Ze was bang dat ze nooit een man zou vinden en een gezin zou hebben. Maar snel werd duidelijk hoezeer ze de angst van haar moeder vertolkte. Haar moeder was bang dat ze alleen zou blijven. Zelf was ze niet ongelukkig omdat ze single was, maar ze werd het wel door de druk die ze voelde. Het illustreert hoe bepalend een moeder is voor hoe haar dochter in het leven staat en hoe ze naar zichzelf kijkt. Vrouwen ontlenen een groot deel van hun identiteit nog altijd aan hun moeders en aan het moederschap."

Machtsrelatie
Het is geen onschuldig onderwerp, de moeder-dochterband, ondervindt Ponnet tijdens lezingen. ‘Moeders hebben een machtsrelatie met hun kinderen, maar op die uitspraak ben ik al hevig aangevallen. Nochtans is het zo: de schuldinductie van moeders op dochters kan enorm zijn. Dochters moeten goede vrouwen zijn, goed voor hun ouders en hun kinderen zorgen ... Moeders zijn absoluut strenger voor hun dochters dan voor hun zonen."

Blijft er dan werkelijk niets over om op te klinken, zondag? Tuurlijk wel, het kan ook een troost zijn. Niemand heeft de perfecte moeder. En niemand heeft de perfecte moeder-dochterband. Je kunt je afzetten tegen wat je thuis hebt gezien, of je kunt in dezelfde voetstappen treden. ‘En naarmate je eigen ervaringen opdoet, ga je bijsturen", zegt Ponnet. ‘Moeders kunnen zeer bepalend zijn voor hun dochters en voor hoe zij het moederschap invullen, maar clichés als "zo moeder, zo dochter" zijn gelukkig te simplistisch om waar te zijn."

Wel waar is dat een doeltreffende manier om mildheid te ontwikkelen voor je moeder, nog altijd is zelf moeder te worden. ‘Aan den lijve ondervinden dat opvoeden niet eenvoudig is, maakt ons veel minder streng voor onze ouders", zegt Ponnet. Misschien geef je na een paar jaar dan wel een heel ander antwoord op de vraag ‘Is je moeder de vrouw die jij ook wil zijn?".