Relatie in evenwicht

10 november 2011

De man van je leven, de vader van je kinderen, je compagnon de route ... De verschillende personen die je partner voor je is kunnen elkaar opvolgen, overlappen en zelfs afwisselen. In welke fase je ook zit, een evenwichtige relatie is er een die meegroeit met beide partners. Om dat te bereiken is het goed om af en toe eens stil te staan bij de richting die je als koppel uit gaat. Artikel van Barbara Seynaeve voor Psychologies Magazine

 

‘Iemand graag zien is niet moeilijk. Maar een relatie, my God', liet actrice Joke Devynck een tijdje geleden in het weekblad Humo optekenen. De slinger des tijds zwiert relaties van allesverterende passie naar stilzwijgend naast elkaar leven en terug. Van hunkering naar onverschilligheid. Van bewondering naar verwijten. Wij of ik. Heen en terug. Slechts tien procent van alle Belgische koppels blijft een leven lang verliefd. ‘Dat zijn de lucky bastards', klinkt het bij relatietherapeute Rika Ponnet van Duet Relatiebemiddeling. ‘Zij blijven gespaard van grote relatiecrisissen. Bij alle anderen ebt de verliefdheid na een tijd - gemiddeld zes maanden tot drie jaar - langzaam weg. En dan begint het pas.'

Strijden om de macht

Aanvankelijk lijkt de eeuwigheidswaarde van het wij-gevoel vanzelfsprekend. Na die initiële periode worden relatie en realiteit vaak koele minnaars. Alles komt in het teken van afbakening te staan. Wie gaat wanneer werken? Wie doet wat? Wie beslist waarover? Bij de vorige generaties werden die dikwijls onuitgesproken afspraken tussen de krijtlijnen van de klassieke rollenpatronen uitgetekend maar vandaag ligt alles open. Elk koppel beslist voor zichzelf hoe ze hun relatie vormgeven, wat de weg naar een evenwicht vaak tot een calvarietocht maakt. ‘In die eerste fase van verliefdheid krijg ik ook wel koppels over de vloer - vaak herstarters die niet om kunnen met de onzekerheid die daarmee gepaard gaat- maar vooral in het stadium dat daarop volgt komen mensen hier aankloppen', licht Ponnet toe. Volgens de relatietherapeute is het afbakeningsproces - lees; de machtsstrijd - in hedendaagse relaties onoverkomelijk geworden. ‘Koppels raken er niet meer uit, ze blijven ruziemaken en geven het ten slotte op. Onze grootouders hadden nog veel meer het urgente gevoel dat het gezin primeerde op het individu. Ze stelden dan ook alles in het werk om tot een evenwicht te komen.' Vandaag ligt de focus eerder op het streven naar individueel geluk. ‘Mensen hebben elkaar gewoon minder nodig', aldus Ponnet. ‘Er komen vrouwen bij me langs die hun man willen verlaten. Hij is wel attent en behulpzaam en een lieve vader voor de kinderen maar ze voelen geen liefde meer. "Ik moet toch niet bij hem blijven gewoon omdat het een goede man is?", vragen ze me dan.'

Hou me vast

Als partners niet om kunnen met de machtsstrijd maar toch met elkaar verder willen is er in de meeste gevallen wel degelijk licht aan het einde van de tunnel. Vaak smelten relatieproblemen weg wanneer er weer aandacht is voor het positieve. Dat stelt de Nederlandse relatietherapeut Jean-Pierre Van De Ven. Als antwoord op alle twisten die hij in zijn praktijk hielp uitklaren bracht hij een paar maanden geleden het boek Geluk in de liefde uit, met als ondertitel Over de samenbindende kracht van relaties. ‘De meeste mensen fixeren zich op de ruzies', legt hij uit. ‘Hij snauwt haar af, zij zwijgt gepikeerd, hij is kwaad omdat ze hem niks meer vertelt enzovoort. Dat is een typische neerwaartse spiraal die je kan doorbreken door koppels te vragen om elkaar aan te kijken als ze met elkaar praten, om elkaar aan te raken en complimentjes te geven. Het is beter om daaraan te werken dan om krampachtig te proberen om het aantal ruzies te verminderen. Door je intiem te gedragen word je ook intiem. Dat zorgt ervoor dat je je als koppel meer verbonden voelt.' Als je partner dan een complimentje krijgt ben je zelf ook trots. Als iemand hem bekritiseert voel je je persoonlijk aangevallen. Verbondenheid maakt het ook gemakkelijker om te zien waarom je partner soms kortaf is, of waarom hij je niet meteen terugbelt. Niet omdat je onhebbelijk bent of omdat hij je bewust negeert maar omdat het druk is op het werk bijvoorbeeld, of omdat een familielid halsoverkop in het ziekenhuis belandt. Op sommige vlakken zullen partners het nooit eens zijn, stelt Van De Ven. ‘Maar na een vrijpartij of gewoon een goed gesprek knijpen we al eens een oogje dicht voor wat we normaal gesproken irritant vinden.' Intimiteit maakt de individuen sterker, en tegelijk ook de relatie. Al was het maar omdat je meer redenen hebt om gelukkig te zijn. Toch zal dat positieve effect een foute relatie niet redden, waarschuwen Van De Ven en Ponnet in koor. Het is uiterst belangrijk dat beide partners dezelfde basisnormen en -waarden delen, en dat ze op dezelfde golflengte zitten wat de toekomst betreft. ‘Ga er niet van uit dat je je partner wel zal kunnen ompraten', aldus Ponnet. ‘Zelfs al is de liefde nog zo groot.'

It takes two to tango

Volgens Ponnet is het altijd zo geweest dat een derde van de koppels uit elkaar gaat, een derde samen gelukkig is en een derde samenblijft terwijl het niet goed zit. ‘Die laatste groep kalft nu af', gaat ze verder. ‘Als het niet goed zit kiezen koppels er sneller voor om elk hun eigen weg te gaan.' Soms is dat de beste oplossing, maar vaak ook niet, meent Van De Ven. Volgens de relatietherapeut beseffen we soms te weinig dat we gelukkiger zijn in een relatie dan als we alleen door het leven gaan. ‘Herbeginnen is dikwijls gewoon met dezelfde problemen geconfronteerd worden, alleen de details verschillen. Mensen raken immers ongemerkt vast in bepaalde patronen. Dat lijkt dan op een evenwicht, terwijl het duidelijk niet bevorderend is voor de relatie.' De drie meest voorkomende patronen zijn ‘kat en hond', ‘allebei terugdeinzen' en ‘aandringen versus terugdeinzen'. Bij de eerste zoeken beide partners constant de confrontatie op, in het tweede patroon houden ze allebei hun mond en in het derde is er één iemand die aanvalt, waarop de ander zich steeds verder terugtrekt. Bij elk van die patronen reageren koppels in verschillende situaties telkens op dezelfde manier. Maar net zoals de bouw van een dam een meer kan laten opdrogen, zo drogen ook relaties uit wanneer ze star worden. Net de dynamiek is belangrijk. Een rivier laat je maar beter niet opdrogen, al kan je hem wel in een andere richting sturen. Een goede relatie is er een die zich constant aanpast aan de buitenwereld en aan de verschillende noden van de individuen in de relatie. Dat hoeft volgens Van de Ven niet democratisch te gebeuren. Hij vergelijkt de machtsrelatie met een estafette: soms de een, soms de ander. ‘Je hoeft elkaar niet even graag te zien, je hoeft niet precies even veel te doen voor elkaar. Maar je mag er nooit van uitgaan dat je relatie zal blijven zoals ze op dat moment is .'

De liefde voor de liefde

In een ideale wereld krijg je na negen maanden zwangerschap bijvoorbeeld een heel andere relatie tussen twee mensen die eerst enkel partners waren en dan opeens ook ouders. En wanneer de kinderen het huis uit gaan is het opnieuw aanpassen geblazen. En wat als herstarters de kinderen uit twee gezinnen onder één dak proberen samen te brengen? Relaties zijn - net zoals het leven zelf - constant in beweging. Toch hoeft er over een relatie niet voortdurend ‘vergaderd' te worden, al kan het goed zijn om om de zo veel tijd jullie ongeschreven regels als koppels eens kritisch door te lichten. Door ze te benoemen is het gemakkelijker om ze te evalueren en eventueel aan te passen. Net zoals je geregeld naar de tandarts gaat voor een preventieve controle, zo kan ook je relatie baat hebben bij een check-up van tijd tot tijd. Dit dossier kan je daarbij helpen, want als je jezelf de juiste vragen stelt heb je aan jezelf een heuse relatiecoach. Al zal dat niet voor elk koppel van een leien dakje lopen, voorspelt Ponnet. ‘Of je nu vast zit of niet, het is niet eenvoudig om bestaande onuitgesproken afspraken en patronen plots te gaan benoemen. Daarom kan het handig zijn als een derde partij in het gesprek betrokken wordt', nuanceert de relatietherapeute. ‘Maar het taboe daarrond is nog altijd groot. Dikwijls komen mensen ook pas naar hier als het eigenlijk al te laat is. Vaak trekt één partij de andere mee omdat ze de situatie nog wil rechttrekken, terwijl de ander gewoon mee komt omdat hij zich schuldig voelt over het mislukken van de relatie.' Wil je het niet zover laten komen, ga dan af en toe eens met je partner en een goed glas wijn in de zetel zitten. 'Pak elkaar eens goed vast', raadt Van De Ven aan. 'Praat over wat er in je hoofd maalt, laat de rivier haar weg zoeken naar de zee. Maar bovenal: wees geen dam. Daarvoor leven we te graag met iemand samen, daarvoor is de liefde ons te lief.'
 
meer lezen:
Geluk in de liefde, Jean-Pierre Van De Ven (Ambo, 2011)