Therapie, een cadeau voor je relatie?

22 februari 2017

Buigen of barsten, dat is waar relatietherapie in het beste en slechtste geval op neerkomt. Voor de een kan het namelijk de redding zijn, voor de ander de druppel die de emmer doet overlopen. Interview van Nele Reymen met Rika Ponnet.

Dus, je hebt relatieproblemen en je wilt er iets aan doen. Mooi zo, maar wanneer is het nu juist tijd om in therapie te gaan? Relatiebemiddelaar en seksuologe Rika Ponnet legt uit: 
"De stap naar relatietherapie is volgens mij zinvol als je al een tijdje merkt dat je uit elkaar aan het groeien bent, of als er conflicten zijn die jullie uitputten en waarvoor geen oplossing lijkt te zijn. Misschien deel je je innerlijk leven makkelijk met anderen en ben je niet meer bezig bent met wat je partner voelt en denkt. Als je merkt dat je relatie onder druk staat, ga je er best niet van uit dat het wel vanzelf beter wordt. Dat doet het meestal namelijk niet. Ik hoor vaak dat problemen lang sluimeren maar weggeveegd worden, net zoals gevoelens. Dingen durven benoemen op een niet aanvallende manier is nochtans een eerste stap. Therapie overwegen of bespreken is een volgende stap. Gelukkig zoeken mensen tegenwoordig steeds sneller hulp, waardoor een aantal sessies soms al voldoende zijn om opnieuw verder te kunnen en om de tevredenheid over die relatie op langere termijn te wijzigen. Therapie is eigenlijk een geschenk aan jezelf, aan jezelf als koppel."

Praten help, maar met wie?
Praten is belangrijk, maar kunnen we niet gewoon doen met onze vrienden? Moet dat echt met iemand die je niet kent?
Rika Ponnet: "Therapie is bij diepgaande problemen toch meestal de beste oplossing, maar praten met vrienden kan zeker heilzaam zijn. Dat wordt eigenlijk zelfs niet vaak genoeg gedaan. Uiteraard kan je niet zomaar bij iedereen terecht en moet je je raadgevers wijs kiezen. Meestal werkt dat het best wanneer bevriende koppels ervaringen delen. Dat kan heel relativerend en ondersteunend werken. Anders is het wanneer je als vrouw je problemen gaat bespreken bij je vriendinnen. Dat leidt tot verschillende adviezen die meer zeggen over je vriendinnen en de manier waarop zij naar het leven kijken, dan dat het leidt tot concrete oplossingen. Bovendien wordt er dan nog steeds niet gepraat met de enige persoon met wie je echt moet praten: je partner. Je kan natuurlijk je verhaal doen bij een vertrouwenspersoon en steun krijgen, maar een probleem oplossen doe je met twee."

Je moet het zelf doen
Wat mag en kan je verwachten van relatietherapie? 
Rika Ponnet: "Therapie kan helpen om je relatie te redden of de kwaliteit ervan te verbeteren, maar natuurlijk zijn jullie het als koppel die het uiteindelijk moeten doen. In eerste instantie is therapie daarom een manier om naar je relatie te kijken, naar wat jullie verbindt en scheidt. Als koppel zal je een realistischer beeld krijgen van de andere en van jezelf, van je relatie en het leven. Bij al deze dingen zal de therapeut je bijstaan, dingen bespreekbaar helpen maken, leren luisteren naar en afstemmen op elkaar en dynamieken in de relatie verhelderen. Een therapeut neemt geen beslissingen voor jullie, maar begeleidt jullie terwijl jullie zelf tot die beslissingen komen."

Willen, kunnen, moeten
Moet je je partner overtuigen als hij niet in therapie wil? 
Rika Ponnet: "Het is belangrijk dat man en vrouw gemotiveerd zijn om te komen, al is het vaak wel zo dat de ene, meestal de vrouw, daarin toch meer stuurt dan de andere. Soms is het ook zo dat een van de twee emotioneel al uit de relatie is gestapt en therapie ziet als een veilige manier om de relatie te beëindigen, uit schrik voor de reactie van de partner wanneer verteld wordt dat men wil scheiden. Mannen hebben meestal schrik om mee te gaan, omdat ze vrezen dat therapie alles ingewikkelder en moeilijker zal maken. En dat ze mogelijks zullen moeten veranderen. De therapeut moet daarom in staat zijn een veilige omgeving te creëren, waarin beide partners zich erkend en gerespecteerd voelen."

Falke (33) en haar vriend dreigden elkaar te verliezen in de race en routine van elke dag en zijn daarom sinds drie maanden in relatietherapie. Met succes.
We werden halsoverkop verliefd, gingen samenwonen, kregen twee kinderen en geraakten elkaar onderweg ergens kwijt, tegen alle verwachtingen in. Alsof de voeling met elkaar plots volledig weg was. Terwijl we elk ons eigen ding deden, leefden we naast elkaar door. Van een vriendin kreeg ik een tip: relatietherapie. Het had haar en haar vriend geholpen toen zij in een crisis zaten en baatte het niet, schaadde het niet. Zo bracht ik het ook aan bij mijn vriend. Hij zag net als ik in dat we moesten ingrijpen voor het te laat was en vertrouwde mee op de ervaringen van onze vrienden.

Geen oordeel, geen verwijten
Al tijdens de eerste sessie was duidelijk wat er gebeurde: we maken weer tijd voor elkaar. Bewust. Niet die tien minuten tussen de dagelijkse hectiek van kinderen, was, plas, werk en slapengaan, maar een vol uur. Enkel voor ons twee, onder begeleiding van een pro die ons wat kan sturen. Ik merk dat die therapie ervoor zorgt dat we weer meer betrokken geraken bij elkaars leven, interesses en dromen. We wisten ongeveer wel waar het fout zat, of waar het fout gelopen is, maar tijdens de therapie leren we die dingen ook benoemen. Zonder een wijzend of verwijtend vingertje. 
Het wordt soms wel intens, dat is even wennen. Ik heb al gehuild en mijn vriend heeft al geroepen. (lacht) Uiteindelijk bespreek je je diepste gevoelens en angsten met iemand waarmee je op zich niet meteen een echte vertrouwensband mee hebt. Maar het lukt ons wel, alsof het af en toe zelfs makkelijker is om dingen uit te spreken tegenover iemand die je niet kent en in die positie ook niet oordeelt. Zo durfde ik toegeven dat we al een half jaar geen seks meer gehad hebben, sinds de geboorte van onze jongste dochter. Gelukkig werd ik gerustgesteld door de therapeute die zei dat het heel normaal was dat ik tijd nodig heb om mijn lichaam terug op te eisen na die zwangerschap. Om ook opnieuw te wennen aan dat lichaam. Ik leer stilaan mezelf terug ontdekken door haar tips en probeer ook mijn vriend in die intimiteit te betrekken. Zo hebben we vorige week naakt naast elkaar voor de spiegel gestaan. Dat klinkt nu misschien stom, maar om de beurt zeiden we iets wat we mooi vonden aan elkaars lichaam. Telkens mijn vriend iets zei, groeide mijn zelfvertrouwen.

Therapie als spiegel
Ik denk dat ik het daarom kan samenvatten als volgt: door de therapie leren we onszelf weer naar waarde schatten, we leren onszelf beter kennen. En dat maakt het makkelijker om dat ook weer bij elkaar te doen. We communiceren weer en leren niet enkel problemen benoemen, maar slagen er intussen ook in om oplossingen te zoeken. Ergens zien we het ook als een groot spel, met opdrachten en uitdagingen. En telkens we zo een uitdaging aangaan en er slagen in die opdrachten, komen we weer een stap dichter bij elkaar. Dan vormen we opnieuw het team dat we voordien waren. 
Eigenlijk is het alsof die therapie ons een spiegel voorhoudt en ons de juiste vragen voorschotelt, waarop we zelf een antwoord moeten formuleren. Zonder het goed te beseffen heb ik het gevoel dat het voor ons beiden tot inzichten leidt, waardoor we er zelf ook achter komen wat we beter anders zouden doen. En vervolgens maken we daar werk van, al dan niet met de opdrachten die we mee naar huis krijgen. Ik zie steeds meer in dat het voor de therapie daar stopte, op dat punt. Omdat er niemand was die ons opvolgde, misschien. Niemand die meekeek. Of omdat het zo snel weer vergeten werd of omdat er weer afleiding kwam. Wij hebben die helpende hand blijkbaar nodig en dat vinden we geen schande. Integendeel. We zijn blij dat we een manier gevonden hebben om weer te praten en het niet enkel daar bij te houden.

Anne (34) bedroog haar vriend en wist nog één kans te krijgen: ze zou samen met hem in relatietherapie gaan. Maar dat kon niet baten.
Willen we samen verder? Dat was de vraag die mijn partner en ik ons stelden en het was ook de vraag die ons naar relatietherapie leidde. Want het antwoord was positief, ook al ging er heel wat negativiteit aan vooraf. We wilden samen verder, maar daarvoor zouden er wel wat dingen moeten veranderen. Hij en ik, om mee te beginnen. Ik had mijn vriend bedrogen met een collega en ik was ervan overtuigd dat het bedrog niet de oorzaak, maar een gevolg van onze problemen was. Maar zo zag mijn vriend het niet. Hij was er op zijn beurt van overtuigd dat er geen vuiltje aan de lucht was, tot dat bedrog. Het was zijn woord tegen het mijne. Die therapie moest ons helpen communiceren en onze problemen onder ogen zien en oplossen, in het beste geval.

De bedrogen man vs de ongelukkige vrouw
Het was frappant, maar de vraag of we samen verder wilden was ook een van de eerste vragen die onze therapeut stelde. Vervolgens raadde hij ons aan daar verder niet mee bezig te zijn, omdat die vraag op zich tot niets zou leiden. We moesten ons in de plaats focussen op wie we waren en wat we deden, los van elkaar en samen. Dan zou het antwoord op die vraag wel vanzelf komen. Het eerste wat mijn partner zei, was dat hij een bedrogen man was. Ik zei dat ik een ongelukkige vrouw was. Wat meteen al schetste hoe we de situatie zagen en beleefden. Dat uur of anderhalf uur was soms het enige moment waarop we elkaar lieten uitspreken, omdat het moest. Die therapeut deed dienst als een soort van scheidsrechter, een objectieve derde partij die de kerk in het midden moest houden.
De therapeut deed zijn best, daar waren we het over eens. Na elke sessie vroeg hij wat we ervan vonden en bij elke oefening mochten we ons gedacht geven. Tot zover. Alleen deden we zelf niet zo ons best. Die eerste keren luchtten we vooral ons hart en vertelden we over onszelf. Mij ging dat beter af dan mijn partner, want hij voelde zich wat betrapt, het viel hem moeilijk om open en eerlijk te zijn tegenover iemand die hij niet kende. Er werd verwacht dat we tot inzichten kwamen, maar naar mijn gevoel was enkel ik degene die daarvoor werkte. Mijn vriend bleef berusten in de gedachte dat alles mijn schuld was en dat ik het dan ook maar moest oplossen. Toen de therapeut hem daarmee confronteerde, was hij ook niet van zijn stuk te brengen. Hij vond dat hij niet in therapie moest, maar ik. Want ik was het probleem. Toen er tijdens een sessie gevraagd werd een tekening te maken van hoe we elkaar als partner zagen, brak er iets. Uit pure frustratie en koppigheid had mijn vriend een vrouwtje getekend met daarrond allemaal mannetjes. Ik, de bedriegster. Daar en toen besefte ik dat ik, noch de beste therapeut ter wereld hem nooit op andere gedachten zou kunnen brengen. Samenleven zou zo onmogelijk worden voor ons.

Zwelgen in woede en onbegrip
Het was meteen de laatste keer dat we samen naar de therapeut gingen, want hij wou er nu echt mee stoppen. Met alles, dus ook met onze relatie. Ik ben nu drie maanden single en heb het moeilijk met de manier waarop het geëindigd is. Ik ben nog een keer alleen naar de therapeut gegaan, maar ik voelde me er niet goed bij. Dat was niet de bedoeling. De bedoeling was om er met twee te zitten en met twee uit te komen. En nu ben ik alleen. De therapeut raadde me aan wel te blijven komen om de breuk te verwerken, maar mijn vertrouwen in heel dat therapiegegeven is even zoek. Voorlopig blijf ik even in woede en onbegrip zitten. Iemand moet hiervoor de schuld dragen en liefst niet ik. Die therapeut moest onze relatie redden en dat is niet gelukt. Ik raas nu, ik roep en tier. Maar tussendoor kom ik heel langzaam ook wel tot het besef dat het niet zijn, maar onze verantwoordelijkheid was...