Waarom we meer en sneller scheiden.

01 maart 2009

Een opiniestuk in De Standaard van Valerie Droeven

 

Slechts 42 procent van de echtparen die in 2007 getrouwd zijn, zal in 2057 bij leven en welzijn zijn gouden bruiloft vieren. Meer dan de helft is tegen dan dus gescheiden. Dat blijkt uit een studie die de FOD Economie gisteren op haar website publiceerde. Het is een voorspelling, waarschuwen de onderzoekers, en ze geldt alleen als de 'scheidingsomstandigheden' tussen 2007 en 2057 niet veranderen.
 
Toch mag het duidelijk zijn: het huwelijk-voor-het-leven verliest terrein in ons land. Zo liep in de jaren zestig één op de tien huwelijken op de klippen. In 2007 is maar één op de twee paren die in 2001 hun bruiloft vierden nog altijd in de echt verbonden. Belgen scheiden niet alleen meer, ze scheiden ook sneller. In 2007 maakten echtparen die drie jaar getrouwd waren het meeste kans om te scheiden. Halfweg de jaren negentig had de groep met het hoogste risico nog acht jaar huwelijk achter de kiezen.
 
'Het is geen nieuws dat er meer scheidingen zijn in België. Het is een trend die al jaren bezig is', zegt Dimitri Mortelmans, professor Sociologie aan de Universiteit van Antwerpen. 'De laatste jaren zitten ook de trouwcijfers in de lift. Er wordt dus niet alleen meer gescheiden, maar ook weer meer getrouwd in België.'
 
Mortelmans ziet in die stijgende trouwcijfers een belangrijke - maar gedeeltelijke - verklaring voor de stijgende echtscheidingscijfers. 'In die groeiende groep trouwers zitten ook een heel pak mensen die voor een tweede of een derde keer in het bootje stappen. Uit onderzoek is al gebleken dat dat soort huwelijken minder standvastig is en dat ze dus vaker uitmonden in een echtscheiding.'
Over waarom Belgische koppels (sneller) uit elkaar gaan, is nog weinig wetenschappelijk onderzoek gedaan, zegt Mortelmans. 'We zijn momenteel met een grootschalig onderzoek bezig dat de redenen moet blootleggen. Internationaal zien we dat het argument "we zijn uit elkaar gegroeid, het populairst is', zegt Mortelmans.
 
Juridische oorzaken voor de cijfers van de FOD Economie zijn er alvast niet. Die cijfers lopen tot en met 2007. De wet is in dat jaar weliswaar versoepeld, maar hij was pas op 1 september 2007 van kracht. 'Na september zijn wel meer mensen gescheiden, maar heel wat mensen hebben in de eerst negen maanden van dat jaar hun scheiding uitgesteld tot de wet er was. Gemiddeld heeft de wet dus geen invloed gehad op 2007', zegt Frederik Swennen, hoofddocent familierecht aan de Universiteit Antwerpen.
 
Hoe komt het dan wel dat steeds meer mensen sneller scheiden?
Relatiebemiddelaar Rika Ponnet ziet heel wat jongeren op haar sofa met hetzelfde probleem worstelen. 'Over seks zijn ondertussen alle taboes verbroken, maar in veel gezinnen wordt niet over relaties gesproken', zegt Ponnet. 'Dat komt omdat het onderwerp bij de ouders gevoelig ligt. Ze zitten zelf in een slechte relatie of hebben een scheiding achter de rug. Kinderen uit gebroken gezinnen groeien vaak op zonder voorbeeld van een evenwichtige relatie tussen een volwassen man en vrouw. Via de media - maar vaak ook via hun ouders - krijgen ze alleen het ideaalbeeld voorgeschoteld. Het enige beeld dat ze van het huwelijk hebben, is onrealistisch beeld en fel geromantiseerd.'
'Als ze aan een relatie beginnen, komen ze slecht beslagen op het ijs. Ze hebben niet gezien hoe het moet. Daarom kiezen ze hun partner op basis van de verkeerde redenen en verbinden zich veel te snel aan die persoon. Bovendien geven ze er bij de eerste grote crisis de brui aan. Want hun relatie voldoet niet meer aan hun verwachtingen.'
 
Ontgoocheling is ook voor echtscheidingsbemiddelaar Diana Evers een kernwoord bij de echtscheidingen die ze begeleidt. 'We leven in een samenleving die alles belooft en waarin we alles snel kunnen hebben of kopen', zegt Evers. 'Een duurzame relatie vraagt tijd. Het is typisch bij paren dat ze zeggen dat ze ze uit elkaar gegroeid zijn of dat ze allebei andere verwachtingen koesterden. Het is ook veel lastiger om nu in een relatie te staan dan pakweg veertig jaar geleden. Partners hebben vaak elk een eigen carrière, ze hebben ook een sociaal leven dat ze moeten onderhouden, hun gezin... Het bovendien ook allemaal sneller en sneller. Dat legt enorm veel stress op de schouders van die jongeren. En hun relatie leidt daaronder.'
Evers benadrukt wel dat de meeste jongeren 'niet lichter over het huwelijk gaan'. 'Het is absoluut niet zo dat jongeren oppervlakkiger met het huwelijk omgaan of dat ze gemakkelijker scheiden. Ze nemen die relatie nog wel degelijk ernstig. Het blijft een erg pijnlijke en moeilijke zaak. Elke keer weer.'
 
En België is in Europa een koploper als het op echtscheidingen aankomt. Mortelmans belooft op dat gebied wel beterschap. 'We zijn nu met een inhaalbeweging bezig ten opzichte van de Scandinavische landen, de vroegere koplopers. Daar zien we nu veel minder echtscheidingen.' De reden is niet zo rooskleurig. 'Mensen gaan er meer samenwonen. En ook dat zal in België gebeuren: doordat er nog minder huwelijken zullen zijn, zullen er ook minder mensen scheiden. Hoeveel mensen er dan nog uit elkaar gaan, zal dan niet meer terug te vinden zijn in de officiële cijfers van de FOD Economie, want samenwonenden staan niet allemaal in de statistieken.'