Weg van de wereld, dichter bij elkaar

05 januari 2015

Reizen die focussen op zelfontplooiing zitten in de lift. Van detoxen in Bali over een stilteretraite in Thailand tot je innerlijke godin ontdekken in Mexico. Voor wie geen nood heeft aan me-time maar vakantie liever gebruikt om zijn relatie een boost te geven is het aanbod schaarser. Psychologies riep de hulp in van relatietherapeute Rika Ponnet en stuurde een bereidwillig koppel (Het Lief en ikzelf) naar een symbolische locatie (een toren in Noord-Nederland) om te ontdekken of je ver van de wereld dichter bij elkaar komt. Artikel van Silke Peters voor Psychologies Magazine

 

De laaghangende winterzon gooit een oranje gloed over het water rechts van ons, terwijl links de schapen in een bijna loodrechte hoek tegen de groene dijk plakken. In de verte wieken de windmolens op een hypnotiserend tempo. In die zen-setting malen we de laatste kilometers weg van onze tocht naar De Kustwachttoren in het Noord-Hollandse Huisduinen, waar Het Lief en ik ons de komende vijf dagen zullen afzonderen van de wereld om ons te focussen op elkaar. Maar van innerlijke rust voel ik niet veel, en even aftoetsen bij Het Lief leert dat ook bij hem wat nervositeit te bespeuren valt. Toen maanden geleden de vraag kwam of we wilden uittesten welk effect een vakantie 'weg van de wereld' heeft op een koppel leek het ons a once in a lifetime kans: wie wil nu niet op een droomlocatie met de hulp van een doorwinterde relatietherapeute zijn relatie een extra boost geven? Ik prees mezelf gelukkig dat Het Lief een nieuwe man is die niet lacherig doet over dingen als 'de kwaliteit van je relatie' en liet de redactie weten dat ze op ons kon rekenen. Maar nu het moment van de waarheid is aangebroken en ik op het punt sta om de wereld en wifi voor een week vaarwel te zeggen slaan de zenuwen toe ... Waar zijn we aan begonnen? En waarom nestelt de uitdrukking if it ain't broke, don't fix it zich in mijn hoofd? Ik sus me met de gedachte dat het opzet van het experiment is om meer intimiteit te ervaren als koppel, niet om pijnpunten bloot te leggen. Eens aangekomen in De Kustwachttoren besef ik dat het aan de locatie alvast niet gelegen zal zijn: wie op deze adembenemende plek met zicht op zee zo ver het oog reikt niet dichter bij elkaar komt slaagt daar nergens in ...

Twee keer onveilig
In haar bestseller Blijf bij mij - Hoe we in relaties strijden voor macht en intimiteit legt seksuologe Rika Ponnet bloot hoe hechtingsstijlen een cruciale rol spelen in partnerrelaties, en dat is meteen ook het thema van onze eerste opdracht de volgende dag. Onder andere door terug te gaan naar eerdere lastige situaties en ervaringen uit onze kindertijd moeten we proberen te achterhalen wat onze hechtingsstijl is. Een opwarmertje voor ons, want we lazen eerder al Ponnets boek. Bij de beschrijving van de veilige hechting moeten we allebei eens smakelijk lachen: was het maar ... Nee, wij moeten het doen met een angstige hechting en een vermijdende (Het Lief). Ook al is dat een grotere 'uitdaging' voor een relatie dan als beide partners veilig gehecht zijn (het ideale scenario) - of tenminste eentje van de twee - we laten ons er niet door uit ons lood slaan. So what als we lichtjes 'gehandicapt' aan de start komen? Zeggen ze niet dat liefde een werkwoord is? Zolang we allebei inzicht hebben in elkaars hechtingsstijl en er bereidheid is om ermee aan de slag te gaan is het vast niet meer dan a bump in the road. Al heeft minimaliseren natuurlijk ook geen zin: als je bij angstige hechting leest 'ik pieker gemakkelijk over mijn relatie ; ik vind het fijn om affectief veel dingen te delen met mijn partner door er veel over te praten' en bij vermijdende hechting 'ik vind de nabijheid en emoties van anderen vermoeiend en belastend, ik bouw altijd een vorm van reserve in naar anderen toe' dan weet je dat je als koppel niet de gemakkelijkste kaarten getrokken hebt ... Maar de mooiste dingen in het leven schijnen moeilijk te zijn, en we geven onszelf een schouderklopje dat we de eerste opdracht zonder kleerscheuren overleefd hebben. We trekken naar buiten voor een strandwandeling, klaar om de wind ons hoofd te laten leegwaaien. De invallende schemer, de beukende golven en het schijnsel van de vuurtoren creëren een bevreemdende maar intieme sfeer. Als we even stilstaan om alles in ons op te nemen stap ik kinderlijk plagend achteruit, weg van Het Lief. Met lange passen beent hij me bij, en gespeeld verontwaardigd klinkt het 'waarom wandel je weg van mij?'. Ik hoor mezelf antwoorden 'om je dichterbij te lokken', and that says it all ...

That dance we do
Onszelf een pluim geven voor de manier waarop we inzicht hebben in elkaar en dus ook de relatie was blijkbaar het lot tarten, want na de wandeling zijn we nog niet goed en wel binnen of een ruzie barst los. De sfeer is verpest, en we gaan - na eerst een paar uur pittig gediscussieerd te hebben - in stilte uit eten en daarna slapen. 's Anderendaags staan we in dezelfde stilte op en ontbijten we zonder vijf woorden tegen elkaar te zeggen. Dat we met 'lichte tegenzin' aan opdracht twee beginnen is nog eufemistisch uitgedrukt ... Alsof de duivel ermee gemoeid is (of een relatietherapeute die na jaren ervaring bepaalde dingen bijna kan voorspellen), is opdracht twee gericht op terugkerende patronen bij relatieruzies. Ver zoeken naar een voorbeeld moeten we alvast niet doen, en na een nacht wapenstilstand nemen we de strijdbijl weer op - zij het rustiger en constructiever. De opdracht is erop gericht om te achterhalen in welke 'negatieve cyclus' of 'dans' we als koppel telkens belanden als we in een discussie verzeild geraken. Wat we ontdekken is volledig in lijn met - hoe kan het ook anders - onze onveilige hechtingsstijl: als angstig gehechte heb ik de neiging om te gaan bekritiseren, vaak vanuit een gevoel van me niet gewaardeerd of begrepen te weten. Maar Het Lief is met zijn vermijdende hechting allergisch voor verwijten, en reageert daarop door in de verdediging te gaan en zich koel en afstandelijk op te stellen. Olie op het vuur van mijn onzekerheid en tentoongespreide kwetsbaarheid, waarop ik - luider en dwingender - mijn grieven herhaal. Waardoor Het Lief zich compleet in het nauw gedreven en overweldigd voelt en emotioneel afhaakt. De definitie van een vicieuze cirkel, lijkt het wel. We slagen erin om met respect voor elkaar en elkaars gevoelens te duiden hoe het zit met die dans van ons, al is hoe we eraan kunnen ontsnappen minder duidelijk ... Maar de storm tussen ons is genoeg gaan liggen om ook deze dag af te sluiten met een strandwandeling, en terwijl het ruisen van de zee de stilte vult vraag ik me af of onze dynamiek is als eb en vloed: onveranderlijk en eeuwigdurend.

Blik op de toekomst
Ook opdracht drie lijkt Rika Ponnet vanop afstand feilloos te hebben aangevoeld: alles draait vandaag om vooruitblikken en een 'gemeenschappelijk scenario' voor de toekomst uitschrijven. Als ik lees dat we in de voormiddag alleen al 'een aantal belangrijke levensthema's zoals werk, kinderen, sociaal leven en familie, vrije tijd, geld, wonen en al dan niet trouwen' moeten tackelen verslik ik me bijna, en Het Lief met mij. Rika argumenteert dat in onze 'vrij jonge relatie (we zijn twee jaar samen) nog veel verwachtingen centraal staan', en stelt dat ze vaak merkt dat bij koppels die al veel langer samen zijn een aantal bijzonder belangrijke onderwerpen nooit aan bod kwamen in de beginjaren van hun relatie en dat die elementen hen nadien zuur opbreken. Klinkt allemaal logisch, maar het lijkt me een hele boterham om al die thema's in een halve dag de revue te laten passeren. Als ik heel eerlijk ben, ben ik bang dat we ons erin zullen verslikken nu we de dag van gisteren nog maar net verteerd hebben. Maar als de opdracht even heeft kunnen bezinken beseffen we dat we al heel wat van die dingen besproken hebben en wagen we ons toch aan een soort 'samenvatting' en dus toekomstscenario. Gelukkig loopt onze visie over zo goed als alles gelijk, op de twee kleppers 'trouwen' en 'kinderen' na. En opnieuw valt alles terug te brengen naar onze hechting: geen wonder dat Het Lief dat ziet als de ultieme afhankelijkheidsverklaring - iets wat hij al zijn hele leven heeft proberen te vermijden. En waarom klinkt in mijn hoofd Cheap Trick met de woorden: I want you to want me, I need you to need me, I'd love you to love me? Niet omdat ik een of andere bridezilla ben of omdat mijn biologische klok wel een tijdbom lijkt. Nee, omdat ik met mijn angstige hechting vooral nood heb aan horen dat ik de vrouw van zijn leven of de moeder van zijn kind(eren) ben - of op zijn minst kan zijn. Toch lijkt het water tussen ons op dat vlak niet erg diep, en vertrouwen we erop dat tijd raad zal brengen. Als laatste opdracht laat Rika onseen engagement naar elkaar toe formuleren, en daarin vinden we elkaar: we kiezen ervoor om samen onderweg te zijn, en los van alle bagage en obstakels erop te vertrouwen dat de reis belangrijker is dan de bestemming.


Relatieboost in De Kustwachttoren
Wil je samen met je partner werken aan meer intimiteit in je relatie? Geen geschiktere plek om even helemaal weg van de wereld te zijn dan in De Kustwachttoren in het lieflijke dorpje Huisduinen in Noord-Holland. De voormalige kustwachttoren is omgetoverd tot een appartement met een adembenemend uitzicht van 360°over strand en zee, als een levend schilderij. Je kan er slapen op de plek waar de zee het laatste stukje land aan drie kanten omringt. De gedroomde locatie om je met twee even af te zonderen in een poging om dichter bij elkaar te komen. Wie weet wijst vuurtoren Lange Jaap, op amper 500 meter van De Kustwachttoren, jullie wel de weg naar elkaar ...

Het boek Blijf bij mij - Hoe we in relaties strijden voor macht en intimiteit van seksuologe en relatietherapeute Rika Ponnet (Lannoo, 2012) is een ideaal vertrekpunt.
De Kustwachttoren, Zeeweg 10 in Huisduinen, www.aanzee.com (zoekterm 'kustwachttoren'), +31 (0) 88 1900 111