Chantage in de slaapkamer

06 februari 2017

Je relatie hoeft er niet eens slecht voor te zijn, maar het komt wel in bijna elke relatie voor: pikstraf. Hij heeft kritiek op je/helpt niet mee in het huishouden/is altijd weg met vrienden… en dus geef jij hem de rug in bed. Geen onoverkomelijke ramp, zolang het maar niet te vaak gebeurt en je ook af en toe je ongenoegen kenbaar maakt in plaats van seks te weigeren. Artikel van Manon Kluten voor Het Belang van Limburg met medewerking van Rika Ponnet. Illustratie van Jenny Stieglitz.

Hij zeurt over je kookkunsten en het vele geld dat je aan kleren uitgeeft. Of negeert je heel de dag behalve bij het naar bed gaan. Of helpt je niet met het huishouden. Of is bijna elke avond weg met zijn vrienden... Maar wel verwachten dat jij in bed (of op de trap, de keukentafel...) ineens de femme fatale gaat uithangen. Dacht het niet! Komt je bekend voor? Dat zou zomaar kunnen, want pikstraf -ook wel bekend als seks weigeren- komt vaker voor dan je denkt, weetrelatiedeskundige en auteur Rika Ponnet: "Seks is een van de grote machtsdomeinen in een relatie, net zoals thema's als geld en de opvoeding van de kinderen. Binnen die thema's gaat het telkens over afhankelijk van elkaar zijn en elkaar iets gunnen of geven. Óf de ander juist iets onthouden. Seks bijvoorbeeld. Toch gebeurt dat zeker niet altijd bewust. En het is ook niet iets dat alleen voorbehouden is aan vrouwen. Alleen doen ze het wel sneller en vaker dan mannen."

Macht
Dat heeft alles te maken met het feit dat seks in vorige generaties voor sommige vrouwen het enige domein was waarbinnen ze macht kónden uitoefenen. In relaties moesten vrouwen vroeger al eens het onderspit delven, zich aanpassen en vaak hadden ze geen eigen inkomsten. Als ze het gevoel hadden dat ze gedomineerd werden of niet werden erkend, konden ze wél nog in bed laten merken dat ze iemand waren om rekening mee te houden. Rika Ponnet: "Maar omgekeerd en dus in positieve zin werkt dat ook. Als je als vrouw het gevoel hebt dat er verbinding is en dat de ander jou graag ziet, ben je ook ontvankelijker voor de wensen van je partner. Zonder overigens in cliché's te vervallen waarbij mannen altijd seks willen en vrouwen er altijd eerst voor in de mood moeten komen. Alleen kan er in de manier van verbinding maken, verschil zitten in hoe mannen en vrouwen dat willen. Met onbegrip als gevolg. Als een man seks wil, is dat meestal om verbinding te maken, maar niet altijd vanuit verbondenheid zelf. Vrouwen willen vaak eerst verbinding en daarna seks. Weet je dat niet van elkaar, dan kan dat voor misverstanden zorgen."

Verbinding
Die verschillende interpretatie laat meteen zien hoe zwaar ‘pikstraf' is: keer je je lief je rug toe, dan wijs je hem af in zijn vraag naar verbinding met jou. Sterker nog: je wijst hem af als persoon. Natuurlijk gebeurt dit niet alleen in man-vrouw relaties, maar ook bij holebi koppels. Vaak zijn we ons niet eens bewust van die verschillen in intimiteit. Je kan het een beetje vergelijken met goedmaakseks: na een flinke ruzie, kan het zijn dat je als vrouw graag wil praten en knuffelen om het bij te leggen, terwijl je man jou het liefst bespringt om op die manier weer verbinding te voelen. Rika Ponnet: "Voor beide manieren valt iets te zeggen want je wil het allebei goedmaken. Leg daarom niet te veel de focus op jezelf en bekijk welke inspanning voor de ander werkt. Zo laat je je goodwill zien waardoor je allebei een fijn moment hebt. Het gaat niet over waar je ‘recht op' of ‘nood aan' hebt', maar wat voor jullie alle twee goed werkt in de relatie. Uiteindelijk is dat een heel andere benadering dan seks te zien als ruilhandel."

Ontvankelijk
Hoe je daar in de praktijk best mee omgaat? Volgens de relatiedeskundige is eerlijk naar jezelf durven kijken een belangrijke stap. Geef je je lief de rug om hem te raken? Om dwars te liggen? Maar vooral: heeft pikstraf jou of hem al ooit geholpen? Waarschijnlijk voelt hij zich geraakt, ben jij boos en doen jullie die nacht allebei amper een oog dicht. Rika Ponnet: "Kijk naar de diepere verlangens van je partner die verbinding en harmonie wil. En heb de moed om uit te spreken wat je frustreert. Zonder uitleg boos zijn, je terugtrekken en je rug geven, zijn allemaal vormen van afwijzing die alleen maar voor nog minder verbinding zorgen. Frustreert je het feit dat hij te weinig in het huishouden doet? Te weinig aandacht voor je heeft? Verwacht niet dat hij alles zomaar aanvoelt en vraag het hem gewoon. Zonder hem daarbij aan te vallen. Laatst had ik het daar nog over met een moeder aan de schoolpoort. Ze vertelde dat ze haar man vroeger amper iets vroeg en veel zelf deed. Nu vraagt ze hem dingen voor haar te doen. Hij doet al die zaken effectief en zij is minder gefrustreerd. Dáár gaat het over. De vraag is eigenlijk simpel: durf ik mij in te leven in de manier waarop de ander verbinding met mij zoekt en kan ik daar een stuk in meegaan. Wees ontvankelijk voor elkaar. Dan krijg je meer verbondenheid én betere seks."

Ruilmiddel
Klinkt misschien als ruilhandel, is het misschien ook (een beetje toch), maar dat is verre van erg als je relatie goed zit. Je kan er zelfs de humor van inzien. En bijvoorbeeld lachen met je vriendinnen over het feit dat je voor die nieuwe laarsjes die je van hem kreeg, toch een prijs in natura hebt betaald. Rika Ponnet: "Of soms heb je misschien geen zin in seks maar kom je je partner toch tegemoet omdat hij of zij dan ontvankelijker is voor andere dingen die jij graag wil. Beschouw het gewoon als een grappige economische transactie waarvoor jij je partner iets geeft wat hij graag wil. Dat toont alleen maar aan dat er in een relatie een machtsevenwicht is. Seks is soms inderdaad een ruilmiddel, en dat is oké. Het hoort bij het voortdurende zoeken naar evenwicht in een relatie."

De risico's
Er is niks mis met je partner af en toe afwijzen. En in elke relatie gaat het wel eens een tijdje minder. Maar je liefje consequent de rug geven, is niet zonder risico. 
- Je partner krijgt uiteindelijk het idee dat je hem niet meer graag ziet.
- Hij of zij voelt zich tekort gedaan en de intimiteit tussen jullie brokkelt verder af.
- Hij of zij vraagt uiteindelijk niet meer naar seks, jij bent daar misschien blij mee, maar je relatie zit op dat moment in de gevarenzone als er vroeger wél geregeld seks was.
- Duurt de afwijzing lang genoeg, dan is het bijna een vrijgeleide voor je partner om eens ‘verder te kijken'...

Als híj weigert
Het zit er behoorlijk ingebakken: het idee dat mannen op elk moment van de dag met een joekel van een erectie kunnen klaarstaan om je alle hoeken van de kamer te laten zien. Toch kan hij net zo goed seks weigeren. Meest gehoorde reden: dat vrouwlief te dominant is en hij het gevoel heeft daar niet tegenop te kunnen. Rika Ponnet:"Soms is die weigering letterlijk. Als vrouw kan je nog doen alsof. Voor een man ligt dat moeilijk. Zeker als hij het gevoel heeft onder druk te worden gezet. Vrouwen zijn een stuk mondiger geworden en ook opeisend wat seks betreft. Er zijn nieuwe machtsverhoudingen in opmars en mannen en vrouwen zijn veel meer gewaagd aan elkaar dan vroeger. Daarin zullen we een nieuw evenwicht moeten vinden."

Dit betekent De Rug
- Ik heb hoofdpijn. Of buikpijn. Of rugpijn. En niet als smoesje, maar omdat zij echt, waar dan ook, pijn heeft. Geef haar een pijnstiller en knuffel haar zachtjes.
- Ik ben de baas! Misschien heeft je liefje het gevoel dat ze machteloos is op bepaalde gebieden in haar leven. In haar job bijvoorbeeld, ten opzichte van haar puberende kinderen óf in bed. Geef haar complimenten en laat blijken dat ze zich niet hoeft te bewijzen.
- Ik verveel me. Is de seks een beetje saai geworden en praten jullie er niet over? Kans bestaat dat ze zich verveelt en het daarom voor haar niet meer zo hoeft. Vraag wat ze graag zou willen of koop een leuk speeltje voor haar.
- Geef het me. Ze wil iets van je. Meer aandacht, meer respect, dat je de kinderen naar school brengt, de vuilniszakken buitenzet... Wat het ook is, sloof je voor haar uit en word rijkelijk beloond. En blijf je uitsloven.
- Ik ben boos. De meest voor de hand liggende reden voor stilte tussen de lakens. Ontdek wat haar dwarszit, praat er eventueel over maar zeg vooral dat je haar begrijpt en dat het je spijt.