De lusten en lasten van de latrelatie

27 september 2012

De diversiteit aan relatievormen vandaag is enorm: eenoudergezinnen, samengestelde gezinnen, homogezinnen, al dan niet happy singles, gehuwden, ongetrouwd samenwonenden. Een relatievorm die daarbij aan een opmerkelijke opmars bezig is, is de latrelatie (living apart together): koppels die een vaste relatie hebben, maar niet samenwonen. Annelies Van Belle vraagt de mening van Rika Ponnet en Chia Longman.

 

"Niet te verwonderen," zegt Rika Ponnet van relatiebureau Duet, "als je kijkt naar het stijgende aantal scheidingen. Mensen leven samen in steeds complexere situaties. Vaak is die latrelatie dan ook geen bewuste keuze, maar een keuze uit praktische overwegingen.
 
Bij de jongste groep (tussen 20 en 30) ligt het succes van de latrelatie in de aanlokkelijkheid van Hotel Mama: jonge mensen met een relatie sparen liever eerst een tijdje voor ze gaan samenwonen, en daar zitten de hoge huizenprijzen voor iets tussen. Maar bij de ‘latters' boven de dertig zitten veel mensen die gescheiden zijn. Het moeilijkst hebben zij het die nog jonge kinderen hebben, want na de tijdrovende job en het huishouden blijft er soms nog weinig tijd en energie over om ook nog eens een relatie levendig te houden, laat staan om daarvoor vele kilometers te gaan rijden. Vaak zie je dan ook dat die relaties doodbloeden, na verloop van tijd."

"Een latrelatie kan pas slagen als het een bewuste keuze is, en dat zie je vaak bij gescheiden mensen die na hun veertigste of vijftigste een latrelatie aanknopen. Vaak hebben ze een eigen woning en willen ze die niet achterlaten. In die groep zitten ook veel vrouwen die een zekere vrijheid hebben verworven die ze niet weer willen verliezen. Ze willen niet meer ten dienste staan van een man, en het hele huishouden op zich nemen, zoals ze hun hele jonge leven hebben gedaan."

"Hoe dan ook, een latrelatie is geen lang leven beschoren als het slechts een noodkeuze is. Dan leidt het uiteindelijk vaak tot een breuk. Wil het wel een kans op slagen hebben, dan moet men het zien als een complete relatievorm die veel inzet en betrokkenheid vergt, misschien meer dan een klassieke relatie. Mensen die een latrelatie willen onderhouden moeten beschikken over uitstekende communicatievaardigheiden en moeten bereid zijn te plannen en afspraken strikt na te komen. Je moet immers heel bewust omgaan met de tijd die je samen hebt."
 
"Voor sommigen is een latrelatie ook de enige relatievorm die werkt, omdat ze vanuit hun jeugd of opvoeding zo geprogrammeerd zijn. Dat noem ik in mijn boek ‘Blijf bij mij' de ‘afwijzend-vermijdende hechtingsstijl': mensen die onrustig worden als een ander hen te dicht op de huid zit. Ze kunnen niet dagelijks samenleven, ze kunnen de permanente nabijheid van een ander niet aan.


"Maar wat ik vooral wil zeggen: ook dat is heel erg ok. We moeten de ene relatievorm niet boven de andere verheffen. Vaak wordt een latrelatie nog voorgesteld als tweede keuze, als de volle relatie niet mogelijk is. Dat vind ik een verkeerde visie. Wat voor jou werkt, werkt immers niet voor een ander en vice versa. Het zou mooi zijn alle relatievormen gewoon naast elkaar konden staan, zonder rangorde."
 
Chia Longman, coördinator van Ella (Kenniscentrum Gender en Etniciteit) en docent aan de UGent, kan deze visie beamen: "Uit mijn studies van andere culturen blijkt dat het klassieke ‘huisje boompje beestje' helemaal niet de norm is en zeker niet universeel. Hier strookt het ideaalbeeld van een gezin al lang niet meer met de praktijk, maar ook wereldwijd zien we tal van voorbeelden van andere relatievormen. Denk maar aan de islam of de mormonen, waar een man meerdere vrouwen kan hebben. Mooie voorbeelden zijn ook de Mati in Paramaribo (vrouwen die seksuele relaties hebben met zowel mannen als vrouwen, en dit onder alle mogelijke vormen, van een officieel huwelijk tot ‘bezoekrelaties'), en de Mosuo in China, een matriarchale of matrilineaire samenleving waar de vrouwen en kinderen bij elkaar wonen en de mannen bij hún familie blijven wonen. De kinderen krijgen de achternaam van hun moeder. Ook zij hebben verschillende relaties maar ze trouwen nooit echt. ‘Walking marriages' wordt dit fenomeen genoemd. Veraf staat alles dit van het patriarchale model met de man als belangrijkste kostwinner dat wij nog steeds hanteren. Je ziet maar: een reis rond de wereld kan zeker helpen om de blik te verruimen."