Een intiem gesprek met de seksuoloog

20 oktober 2017

Er is één beroep waar we graag eens de spreekwoordelijke vlieg op de muur zouden willen zijn: de seksuoloog. Wie komt er over de vloer? Welke problemen worden aangekaart? Waaruit bestaat de therapie? Wij vonden vier seksuologen die het ons zo ook wel wilden vertellen. Artikel van Evelien Rutten voor Feeling

 

Deze seksuologen gaven ons een blik in hun praktijk:
Wim Slabbinck (34) is antropoloog en klinisch seksuoloog. Na zijn studies voelde zich echter nog te jong om (oudere) koppels te begeleiden. Hij volgde eerst zijn passie voor muziek om dan op zijn 28ste een praktijk te beginnen als seksuoloog. Zijn cliënteel bestaat voor 70 % uit mannen en hij is o.a. gespecialiseerd in erectieproblemen en het orgasme. Slabbinck heeft een praktijk in Gent (Ruimte) en werkt op donderdag in HuisArtsenHuis in Roeselare.
www.wimslabbinck.com

Koen Baeten (42) is doctor in de wijsbegeerte & moraalwetenschappen en daarnaast ook licentiaat in familiale en seksuologische wetenschappen. Hij is sinds 2002 actief als seksuoloog. Baeten is gespecialiseerd in genderdisforie en seksverslaving, maar houdt zijn agenda ook open voor algemene problematiek rond seksualiteit. Hij maakt deel uit van groepspraktijk Anthe in Kontich.
www.anthe.be

Els Brondeel (36) studeerde criminologie en godsdienstwetenschappen. Later volgde ze nog een opleiding tot seksuoloog. Haar hoofdberoep is lesgeven, sinds 2006 baat ze in bijberoep ook een praktijk uit als seksuoloog (Sint-Lievens-Houten). Ze is gespecialiseerd in koppels met uiteenlopende verlangens.
www.elsbrondeel.be

Rika Ponnet (49) studeerde Germaanse Talen en begon in 1999 met Duet, een relatiebureau met kantoren in Gent, Antwerpen, Hasselt en Wilsele. Zestien jaar geleden werd ze ook seksuoloog. Ze vertrekt in haar praktijk meestal vanuit een relationele context, met een grote nadruk op gesprekstherapie. Mensen met klinische problemen (bv. vaginisme) verwijst ze door naar collega"s.
www.duetrelatiebemiddeling.be

Hoe stel je cliënten op hun gemak?
Wim Slabbinck: "De band tussen cliënten en hun therapeut is heel belangrijk en staat los van de therapiestijl. Ik benadruk elke keer hun moed, want het is niet evident om die eerste stap te zetten naar een seksuoloog. Meestal stel ik een paar algemene vragen en schakel dan vrij snel over naar de seksuele vragen. Je moet niet poëtisch rond het onderwerp heen dansen, maar concreet zijn. Als jij erover begint, durft de cliënt zich sneller blootgeven. Vaak zeggen ze dat ze niet goed kunnen praten, maar als de cliënten zich veilig voelen, gaat het vanzelf."

Koen Baeten: "Een cliënt moet zich welkom voelen voordat hij je vertrouwt, dat kan alleen als je neutraal bent en iemand niet moreel veroordeelt. De band tussen seksuoloog en cliënt mag echter niet té sympathiek zijn: ik weet alles over hen maar zij weten niks over mij."

Els Brondeel: "Ik ben vrij spontaan en open, het is belangrijk dat mijn cliënten zich comfortabel voelen. Ik benoem alles meteen en laat geen aarzeling zien. Soms belanden mensen bij mij omdat ze mijn foto zagen op de website, ik leek hen dan iemand te zijn bij wie ze zich op hun gemak voelen. Af en toe klikt het niet en krijg ik na een eerste consult een mailtje dat het niet gaat lukken."

Rika Ponnet: "Er moet vertrouwen en vertrouwelijkheid zijn. Dan kan er veel gezegd worden. Ik zie mijn cliënten ook echt graag. Het is niet te vergelijken met relaties in de privésfeer, maar ik ben meer dan alleen maar professioneel betrokken. Ik heb ook de leeftijd om mensen goed te begrijpen, ik zie waar problemen vandaan komen."

Welke klachten of problemen zie je het vaakst?
Wim Slabbinck: "Er zijn weinig mannelijke seksuologen met een eigen praktijk. Dat zag ik al in mijn opleiding: we waren met dertig vrouwen en drie mannen. Aangezien de meeste mannen met een man willen praten over hun seksuele problemen, zie ik dus relatief meer mannen dan vrouwen. Er zijn veel erectieproblemen, maar ik zie ook vaak de gevolgen van overspel, een pornoverslaving en te vroeg of helemaal niet klaarkomen."

Koen Baeten: "Ik zie veel vrouwen met vaginale pijnen of vaginisme, waarbij de gynaecoloog heeft vastgesteld dat er niets mis is. Er komen ook vaak mannen met erectieproblemen die eerst bij de uroloog langs gingen en waarbij medicatie niet hielp. Soms komen cliënten rechtstreeks naar mij zonder doorverwijzing, maar ik vraag toch altijd om eerst alle medische oorzaken uit te sluiten."

Els Brondeel: "De man wil meer seks, terwijl zijn vrouw nooit zin heeft. Zij verlangt eerder naar knuffels en kussen. Seks is voor haar een taak of een opdracht."

Rika Ponnet: "Mensen kennen me van de media en weten wat ze van mij moeten verwachten: gesprekstherapie. Ik ben uitermate geïnteresseerd in het relationele aspect, maar dat hangt natuurlijk samen met seks. Koppels komen binnen en zeggen dat één van de twee minder zin heeft in seks, maar dat is slechts de aanmeldingsklacht. Het hangt helemaal samen met hoe ze de relatie ervaren. Ik heb ook nog nooit een koppel gehad met een goed seksleven en een slechte relatie."

Wat is jouw beste advies?
Wim Slabbinck: "De meeste mensen hebben een agenda en toch heeft bijna iedereen er een afkeer van om intimiteit in te plannen. Het moet zogezegd spontaan zijn, maar er gebeurt op dat vlak helemaal niks als je er geen aandacht voor hebt. Je hebt lege momenten nodig om bij te praten met je partner, anders verlies je de verbondenheid.
Een ander advies gaat over klaarkomen. Wie daar moeite mee heeft, zeg ik altijd dat je op zo"n moment best een beetje egoïstisch bent. Om een orgasme te krijgen, moet je een eilandje maken voor jezelf. Je niet focussen op je omgeving, maar mentaal stilvallen."

Koen Baeten: "Een probleem in het heden heeft wortels in het verleden. Je seksualiteit wordt niet hier en nu geboren, iedereen draagt een rugzak mee. Erover praten kan een groot therapeutisch effect hebben. Hierin verschil ik met een gedragstherapeut, die enkel inzoomt op je gedrag en oefeningen gaat voorschrijven. Dat werkt natuurlijk ook, maar het is niet mijn werkwijze."

Els Brondeel: "De sensate-focustherapie van Masters & Johnson is zeer effectief bij een verminderde seksdrive. Het zijn streeloefeningen die je seksleven resetten. In het begin is er een penetratieverbod, waardoor het koppel seks veel ruimer gaat bekijken. Daardoor krijgt vooral de vrouw het gevoel dat seks niet enkel draait om penetratie. Ze zal zich meer gaan ontspannen en misschien weer warm worden voor meer."

Rika Ponnet: "Ik had ooit een oude, grijze weduwnaar bij mij in de praktijk, die een prachtig verhaal vertelde. Zijn vrouw was aan kanker gestorven, maar tot het laatste moment hebben ze seks gehad. Naarmate ze zieker werd, durfde hij het niet meer voorstellen, maar zij wou het absoluut wel nog. Dan vroeg ze aan de verpleegster om haar mooiste ondergoed aan te doen en als ze dan seks had met haar man, voelde ze zich niet ziek maar vrouw. Seks is verbindend en troostend. Omdat we altijd maar focussen op genot, zijn we vergeten dat het een liefdestaal is."

Speelt ‘angst" nog een grote rol in ons seksleven?
Wim Slabbinck: "Soms is er maar iets kleins nodig om iemand volledig uit evenwicht te brengen. Als een man bijvoorbeeld medicatie moet nemen en hij krijgt plots geen erectie meer, dan kan dat echt grote gevolgen hebben voor zijn zelfvertrouwen. Vaak durft hij er met niemand over spreken."

Koen Baeten: "De remmingen die ik zie bij studenten, dat is waanzin. Ze durven niet eens naar de apotheek of de dokter om de pil te vragen. Ik heb een systemische, contextuele opleiding gevolgd en geloof sterk in psychoanalyse. Hoe krijg je bijvoorbeeld vaginisme? Neem nu een meisjes dat begint te menstrueren en moeite heeft om een tampon in te brengen. Stel dat iemand dan zegt: "Oei. Wat gaat dat niet geven als er ooit een penis in moet?" Op zo"n moment kan er een grote angst ontstaan die pas veel later tot uiting komt. Remmingen ontstaan vaak in het verleden en het is nuttig om daarover te reflecteren, want ze zijn therapeutisch behandelbaar."

Els Brondeel: "Cliënten zeggen soms dat ze met hun problemen nergens terecht kunnen. Ze schamen zich, want bij al hun vrienden gaat het zo goed. Voor mannen is het taboe op hulp zoeken zelfs groter dan voor vrouwen. Ik zie trouwens ook veel mensen die zich schamen voor hun experimenteerdrang. Ze durven hun seksualiteit niet ten volle beleven. Soms speelt het geloof daar een rol in."

Rika Ponnet: "Door de striktere moraliteit was er vroeger veel verkramping en onwetendheid. Mensen zaten vol remmingen en frustraties. Vandaag is dat anders, er is veel meer bespreekbaar. Maar toch voelen we ons nog heel kwetsbaar. We zijn bang om te falen, niet te voldoen aan het ideaalbeeld. Het is verschrikkelijk om afgewezen te worden."

Welke ‘case" zal je nooit vergeten?
Wim Slabbinck: "Een man was misbruikt in zijn jeugd. Sindsdien kreeg hij bij stressvolle momenten telkens een erectie. Ging hij douchen na de voetbalmatch? Naar de sauna met zijn vrouw? Hij had al twintig jaar last van ongewilde erecties, maar al die tijd had hij er met niemand over gepraat. In zijn hoofd ging dat een eigen leven leiden. Na één gesprek met mij voelde hij echter al zo"n opluchting, dat het meteen effect had. Na vier of vijf keer was hij ervan af. Ik vond het echt heel straf dat je zo lang met iets kunt rondlopen terwijl een goed gesprek veel kan oplossen."

Koen Baeten: "Ik wil niet uitweiden over een specifieke case, maar ik krijg regelmatig cliënten over de vloer die al overal hulp hebben gezocht. Het maakt me echt blij en fier als ik hen dan wel kan helpen. Maar ik besef ook dat het niet zo zeer met mij te maken heeft, ik ben geen betere seksuoloog dan een andere."

Els Brondeel: "De verhalen van iemand uit het SM-milieu waren... apart. De cliënt vertelde zonder remmingen over de meest waanzinnige dingen die hij al had meegemaakt. Ik verzeker je: een doorsnee persoon zal nooit in dat soort situaties terecht komen, maar ik veroordeel het zeker niet."

Rika Ponnet: "Er kwam een man in de praktijk die van zichzelf vermoedde dat hij Asperger had. Hij toonde volledig hoe hij was en van hem heb ik echt geleerd hoe zo"n mensen zich voelen. Aangezien hij in de dertig was en nog maagd, wou hij naar een prostituee. Maar ik gunde hem iets anders dan een betalend bezoek, want hij verlangde zo hard naar die eerste verliefdheid. Uiteindelijk heeft hij toch iemand leren kennen. Dat heeft hem veel rust en zelfvertrouwen gegeven. De transformatie was enorm! Uit dit intense proces put ik na vijftien jaar nog steeds inspiratie. Ik begeleid regelmatig maagden en dan ben ik altijd dankbaar dat ik dat specifieke traject heb doorlopen."

Wat was een moeilijk/ontroerend moment?
Wim Slabbinck: "Ik heb ooit een koppel begeleid en plots bleek dat ik daarnaast ook de minnaar van die vrouw over de vloer kreeg. Ik heb hem doorverwezen naar iemand anders, want dat werd te ingewikkeld."

Koen Baetens: "Het adagio van deze maatschappij is ‘anders en beter" zeker als het foutloopt in een relatie. Werkt het niet? Dan vertrekken we. Maar ik heb al een paar keer gezien dat partners met volle overtuiging meewerken als één van de twee het moeilijk heeft. Dat is hoopvol."

Els Brondeel: "Ik heb een koppel begeleid waarvan de vrouw gedurende hun 25-jarig huwelijk zelden had genoten van seks. Ze zag het altijd in functie van hun relatie. Ik heb haar door bepaalde oefeningen geloodst en nu kan ze wel genieten, ze denkt meer aan zichzelf en is enorm blij. Ik heb ook verschillende oudere vrouwen geleerd hoe ze moeten masturberen."

Rika Ponnet: "Een cliënte vertelde me over een man die ze had leren kennen op Tinder. Haar vriendinnen gaven het advies dat ze niet zo terughoudend moest zijn, dus stelde ze zich tegen haar gevoel in wat losser op. Ze ging met hem naar bed en nadien zei hij: je kunt wel voelen dat jij nog geen kinderen hebt gehad. Dat was zo grof!"

Ergernissen?
Wim Slabbinck: "Ik had eens een man aan de telefoon die enkel naakt op therapie wou komen, want dan voelde hij zich beter op zijn gemak. Maar dat ging duidelijk over mijn grenzen heen, ik heb hem dus niet uitgenodigd."

Koen Baeten: "Het feit dat pubers vrij toegang hebben tot online seks is hallucinant. Eén van de oorzaken is dat de seksuele voorlichting in Vlaamse huishoudens op zo"n laag pitje staat. Het onderwijs draagt daar helaas ook aan bij: in geen enkel vak komt voorlichting aan de orde. Scholen besteden die taak liever uit aan ‘een professional". De redenering daarachter is als volgt: "Ze weten het nu, dat kunnen we afvinken."

Els Brondeel: "Een man belde me op met zeer expliciete vragen. Hij verwarde het beroep van seksuoloog duidelijk met dat van een sekswerker. Ik ben toen heel kort en duidelijk geweest: dit houdt mijn werk niet in".

Rika Ponnet: "Er kwam ooit een man praten over zijn verregaande seksuele fantasieën. Hij vond het opwindend om me te testen: wanneer bereik ik het punt dat zij rood wordt en het niet meer leuk vindt? Het was duidelijk een vorm van exhibitionisme. Hij is maar één keer moeten komen."

Geef eens een promo-praatje: waarom is een bezoek aan de seksuoloog een aanrader?
Wim Slabbinck: "Bij koppels die thuis ruzie maken over hun relatie, zie je vaak dat één van hen dichtklapt of wil weglopen. Als je echter in een professionele setting zit, escaleert zo"n gesprek bijna nooit. Je kunt eindelijk eens een conversatie hebben in de diepte, zonder gestoord te worden. Het kan echt een grote impact hebben op je leven. Door zorgen op deze manier bespreekbaar te maken, ontstaat er vaak opnieuw een verbinding met de partner.

Koen Baeten: "In Vlaanderen heerst nog altijd de Katholieke cultuur: problemen zullen wel vanzelf weggaan. De stap zetten naar een seksuoloog is spijtig genoeg nog taboe. Mensen gaan liever naar de huisarts om een pilletje te vragen, terwijl een sessie bij de seksuoloog hen veel beter zou kunnen helpen. Eigenlijk zou het onderwijs veel meer belang moeten hechten aan lichamelijkheid en seksualiteit. Ik vermoed dat mensen dan ook sneller hulp zouden zoeken als er iets foutloopt."

Els Brondeel: "Wat heb je te verliezen? Je gaat er in ieder geval niet slechter van worden en neemt altijd iets mee naar huis. Het is enorm nuttig om de visie te krijgen van een derde, neutrale persoon die een mogelijke uitweg kan bieden. Klikt het niet? Dan heb je toch een poging gedaan. Soms heeft iemand maar één sessie nodig, je hoeft niet altijd een lang engagement aan te gaan."

Rika Ponnet: "Bij de seksuoloog kan alles gezegd worden, in alle veiligheid en neutraliteit. Een goed gesprek is bevrijdend, een geschenk aan jezelf."